نگرانی‌ مهم زلزله‌ فیروزکوه برای‌ تهران

یک قاعده نگران‌کننده در زلزله شناسی؛ اینکه زلزله‌های کوچک ممکن است پیش لرزه زلزله بزرگی باشد و ‌لرزه‌های بزرگ‌تر در راه است. اتفاقی که در زلزله سرپل ذهاب نیز رخ داد. به این معنا که ساعت ۹ شب پیش لرزه‌ای ۴ دهم ریشتری این شهر را لرزاند و پس از آن زلزله بزرگ‌تر آمد. عمده زلزله شناس‌ها پس از یک‌زلزله بین ۴ ساعت تا یک هفته در حالت آماده باش قرار می‌گیرند و این فرضیه را بررسی می‌کنند که ممکن است زلزله خفیف پیش‌لرزه زلزله بزرگ باشد.


در همین رابطه، دکتر فریبرز ناطقی‌الهی، استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی و بنیانگذار مقاوم سازی و مدیریت بحران در ایران درباره زلزله امروز فیروزکوه به خبرآنلاین می‌گوید: زلزله فیروزكوه با بزرگای ۴.٣ ریشتر در نقطه‌ای که در روز چهار شهریور ۹۵ زلزله‌ای با بزرگای ۴.۶ ریشتری رخ داد و در تهران هم حس شد، ارتباطی با گسل‌های تهران ندارد، اما می‌تواند، (نه لزوما) علامت خوبی نباشد؛ همانند ذخیره زیاد انرژی در منطقه!


علاوه بر این رییس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با تشریح جزئیات زلزله شب گذشته فیروزکوه گفت: زلزله ۴.۳ فیروزکوه و زلزله ۵.۲ ریشتری ملارد دارای این پیام مهم است که شرق و غرب تهران متحمل تنش های تکتونیکی و رها شدن مکرر انرژی لرزه ای است.

با این حال ناطقی‌الهی در گفت‌وگو با خبرآنلاین در تشریح این نگرانی می‌گوید: با توجه به زلزله‌های ابتدا و انتهای گسل شمال(مشا) با یك نگاه مهندسی زلزله و نه تنها لرزه‌شناسی به پهنه لرزه‌های حوالی تهران بزرگ با كمی بزرگ‌نمایی از فیروزكوه تا ملارد و اشتهارد فرض كنیم و با توجه به اینكه هم در ابتدای آن یعنی فیروز كوه و هم در انتهای یعنی ملارد و اشتهارد زلزله های پی در پی رخ داده و تهران را بعنوان یك بستر در طول گسل‌های شمال تهران همانند یك تیر ساختمانی فرض کنیم در ساده ترین فرم ریاضی آن! باید قبول كنیم كه به عبارتی دو طرف زلزله شكل گرفته است.

استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی در ادامه تحلیل خود می‌گوید: علی رغم دارا نبودن گسل‌های مشترك در این سه زون و شاید فقط ارتباط نودی از نوع مفهومی و با توجه به رخداد‌های لرزه ای متعدد در حوالی تهران شرایط موجود نشانگر علامات زیاد خوبی می‌تواند(نه لزوما) نباشد. همچین اینجانب بنا به مشورت تلفنی در خصوص نظریه فوق با استاد بنام زلزله شناس كشور این امر در خیلی از مناطق دنیا مقدمه وقوع زلزله‌ای شدید بوده است، نپال ۲۰۱۵ ،طبس ۱۹۷۸، بم ۲۰۰۳ نمونه‌هایی از این زلزله هستند.

با این حال استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی هشدار داد؛ دقت بیشتر توسط مسئولان محترم به فعالیت‌های این منطقه و آمادگی لازم در تهران در ماه‌های آینده امری منطقی و ضروری است.

شرق و غرب تهران، دچار تنش لرزه‌ای شده‌اند

به گفته بیت اللهی گسل مشاء دارای سازوكار فشاری با مؤلفه راستالغز راستگرد است.این گسل از گستره قزوین با درازای حدود ۲۱۰ كیلومتر تا شرق استان تهران امتداد دارد. گسلی است اصلی و لرزه زا كه در راستای آن گستره بلند البرز از شمال بر روی گستره چین های كناری البرز در جنوب رانده شده است. حدس زده می شود که زمینلرزه ۲۷ مارس ۱۸۳۰ میلادی دماوند - شمیرانات با بزرگی تخمین زده Ms=۷.۱ و شدت IO = VIII+ مرتبط با گسله مشاء باشد.

وی در پاسخ به این سوال که آیا این زلزله دیشب فیروزکوه با گسل های تهران مرتبط است یا نه گفت: اگر منظور، گسل ها واقع در حریم شهری تهران باشد، پاسخ منفی است. اما اگر منظور گسل هایی باشند که تحت فعالیت آنها، شهر تهران امکان آسیب دیدگی دارد، مسلما، بله، مرتبط است. سوی غربی گسل فیروزکوه از حاشیه شرقی شهر تهران، حدود ۳۵ کیلومتر فاصله داد. گسل مشاء نیز در دو سوی شمال شرق و شمال غربی که با گسل شمال تهران مجانب می شود بین ۲۰ تا ۵۰ کیلومتر از حاشیه شهری تهران، فاصله دارد. بنابراین قطعا فعالیت این گسله ها، فعالیت لرزه ای گسل های مرتبط با شهر تهران نیز تلقی می شود.

رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی زلزله ۴.۳ فیروزکوه همراه با زلزله ۵.۲ مورخه ۲۹ آذرماه در غرب تهران دارای این پیام مهم است که شرق و غرب تهران متحمل تنش های تکتونیکی و رها شدن مکرر انرژی لرزه ای است و مهمترین گواه لرزه خیزی پهنه تهران است. لازم است که هشدارها را خیلی جدی بگیریم و پس از چندی با فروکش کردن تب زلزله، موضوع کاهش ریسک را فراموش نکنیم. معیار قضاوت ما در خصوص فراموشی و یا عدم فراموشی موضوع زلزله، مهم بودن و یا نبودن موضوع کاهش خطرپذیری لرزه ای، میزان تخصیص بودجه مسوولان برای کاهش ریسک است.