تیلرسون و پنس به دنبال چه هستند؟

آمریکا و بریتانیا درباره چگونگی برخورد با ایران در ارتباط با برنامه موشکی و فعالیت‌های منطقه ای‌ آن اختلاف نظر دارند، اما تیلرسون می خواهد مواضع دو کشور را به هم نزدیک‌تر کند.

اروپا فکر می کند اگر به آمریکا امتیاز دهد واشنگتن را در برجام نگه می دارد
در همین حال سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران نیز میران اختلافات بین اروپا و آمریکا را بی‌سابقه می‌داند. او گفته: از سال گذشته رییس جمهور آمریکا برای از بین بردن برجام و یا اصلاحش، در قدم اول خواستند شرایط را برای ایران سخت کنند تا ایران خودش از برجام خارج شود در قدم بعدی تلاش کردند که اروپاییان را راضی کنند که از برجام خارج شوند و بعد توپ را در زمین کنگره آمریکا انداختند که موفق نبودند. در طول یک سال گذشته کشورهای اروپایی مدافع برجام و در کنار جمهوری اسلامی ایران و در مقابله با آمریکا بودند.

رییس ستاد پیگیری برجام گفت: این میزان اختلاف امروز میان اروپا و آمریکا بی سابقه بوده است. ترامپ در شورای امنیت ایران را تحت فشار قرار داد هم در بحث موشکی و هم آشوبهای اخیر که مجددا نافرجام ماند. وی با بیان این که در طول یک سال گذشته با اروپا مشورت‌های نزدیکی داشتیم ، گفت: ما نمی‌گوییم اروپا بین آمریکا و ایران، ایران را انتخاب می‌کند اما ما راجع به بحث برجام صحبت می‌کنیم. اروپاییان می دانند که اگر برجام را کنار بگذارند اعتبار خود را در جامعه بین‌الملل از بین می‌برند.

عراقچی افزود: ما هنوز هیچ جمع بندی مشخصی در اروپا نداریم برخی از آنها این ایده را دارند و فکر می‌کنند اگر امتیازاتی به ترامپ در موضوعات غیر برجامی بدهند، می‌توانند او را در برجام نگه دارند. او با انتقاد از این سیاست اروپایی ها گفته: این یک سیاستی کاملا غلط است و حتما نتیجه معکوس خواهد داشت و ما این را به صراحت به اروپا هم گفته‌ایم. البته جمع‌بندی مشخصی در داخل اروپا نسبت به این موضوع هم وجود ندارد.

علاوه بر تیلرسون، مایک پنس، معاون اول رئیس‌جمهور آمریکا هم به خاورمیانه‌ سفر کرده است. آنگونه که کاخ سفید گفته محور گفت و گوهای معاون اول ترامپ بر سر مسائل منطقه ای است. روز گذشته نیز بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل گفته بود در دیدارش با معاون اول ترامپ درباره تلاش واشنگتن برای مقابله با تجاوزات ایران و برنامه هسته‌ای این کشور گفت‌وگو می کنند.

سیدجلال ساداتیان، سفیر سابق ایران در لندن در ارتباط با سفر رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا به فرانسه و انگلیس به فرارو می گوید: «ما بارها شاهد تلاش اروپایی‌ها به ویژه فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برای تایید و حفظ برجام بوده ایم. اخیرا هم که موضوع به سازمان ملل کشیده شد، دبیر کل سازمان ملل پایبندی ایران به برجام را تایید کرد. از این منظر می توانیم بگوییم آمریکا در زمینه کنار گذاشتن برجام کاملا منزوی شده است. مضاف بر این تلاش‌های داخلی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز به نتیجه نرسیده است. آمریکا تلاش کرده تا بتواند همراهی کنگره را نیز داشته باشد و حداقل در داخل کشور یک هماهنگی و انسجام علیه برجام به وجود آید که این انسجام نیز به وجود نیامد و ترامپ در داخل آمریکا نیز تنها مانده است.

سفیر پیشین ایران در بریتانیا می‌گوید: «تلاش های بعدی ترامپ طرح مساله موشکی و حقوق بشر علیه ایران بود. این کشور حتی مساله حقوق بشر ایران را به شورای امنیت سازمان ملل کشاند اما مشاهده کردیم که با مخالفت کشورهایی از جمله فرانسه، انگلیس و روسیه رو به رو شد.»

این کارشناس سیاست خارجی با بیان اینکه امید ترامپ اکنون مساله موشکی ایران است ادامه می دهد: «آمریکا از بابت تهدیدات علیه متحدین خود در منطقه نگرانی دارد. این متحدین در وهله اول رژیم صهیونیستی و سپس عربستان سعودی است. عربستان سعودی نیز تا کنون بارها تلاش کرده به بهانه موضوع موشکی علیه تهران فضاسازی کند. نیکی هیلی، سفیر آمریکا در سازمان ملل نیز در سازمان ملل نمایشی اجرا کرد تا ثابت کند موشکی که به فرودگاه عربستان پرتاب شد از ایران به حوثی‌های یمن داده شده است. او با طرح این ادعا می‌خواست ثابت کند که ایران خلاف تعهدات موشسکی مندرج در برجام عمل کرده است. اما طرح این موضوع هم با استقبال رو به رو نشد. هرچند کشورهایی مثل آلمان و فرانسه اعلام کردند این موضوع باید بررسی شود اما این سخن نیز به معنای تایید نظر ایالات متحده نبود.»

ساداتیان می‌گوید: «ترامپ تلاش می کند که از این انزوا خارج شود. در این زمینه نیز لابی صهیونیست ها و شخص نتانیاهو بسیار فعال عمل می‌کنند. به این ترتیب تلاش‌هایی مثل سفر رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا به اروپا با این هدف است که بتواند کشورهایی را با آمریکا همراه کند. اما با قاطعیتی که اروپایی‌ها تا کنون از خود نشان داده‌اند بعید به نظر می رسد این سفر هم موفقیت آمیز باشد.»

این کارشناس مسائل بین‌الملل در ارتباط با سفر مایک پنس، معاون ترامپ به خاور میانه نیز می گوید: «بخشی از این سفر با هدف جلوگیری از نفوذ منطقه‌ای ایران است. عمده نگرانی آمریکا بر محوریت ایران قرار گرفته است. این کشور استراتژی منطقه ای غرب آسیا یا خاور میانه را در مهار ایران می‌داند چرا که احساس می‌کند نفوذ ایران افزایش پیدا کرده است. تلاش آمریکا بر این است که فشارهایی که اسرائیل و لابی صهیونیست‌ به این کشور وارد می‌کند بتوانند ایران را مهار کنند اما موضوع فقط ایران نیست. ما مشاهده می کنیم که روسیه هم فعال شده و در منطقه نفوذ قابل توجهی پیدا کرده است.»

ساداتیان ادامه می‌دهد: «آمریکا می‌خواهد با محوریت اسرائیل، مصر و عربستان منطقه را مهار کند که البته تا کنون موفق نبوده است. البته تلاش‌های قبلی آمریکا تا کنون دستاورد چندانی نداشته است چرا که آمریکا با واقعیت‌های منطقه رو به رو نبوده است. آنها بر اساس خیالات خود که عمدتا تلاش‌های اسرائیل است وارد عمل شده اند. اما حقیقت این است که اسرائیل در بین مردم منطقه پایگاهی ندارد و آمریکا می‌خواهد از طریق کمک های مالی به کشورهای ضعیف منطقه مثل مصر برای رژیم صهیونیستی پایگاهی ایجاد کند. از سوی دیگر آمریکا برای آنکه جاه طلبی‌های محمد بن‌ سلمان ولیعهد جوان و تازه به دوران رسیده عربستان سعودی را تامین کند و او را به جایگاه بالاتری در منطقه برساند دست در جیب این کشور می کند و پولهای این کشور را در منطقه هزینه می کند. همانطور که تلاش آمریکایی‌ها قبلا هم بی‌نتیجه بوده است، این بار هم ناموفق خواهند بود.»

بهرام قاسمی سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز درباره اینکه فرانسه،‌ انگلیس و آلمان مایل به افزایش فشارها بر ایران هستند گفته است: ما هیچ گفته‌ای از مقامات اروپایی در این ارتباط نداریم و در جریان مذاکرات با مقامات اروپایی چنین چیزی را دریافت نکرده‌ایم. این دیپلمات ارشد کشورمان با تاکید بر اینکه روابط ایران و اتحادیه اروپا در حال رشد است،‌ ادامه داد: قطعا گسترش این روابط و تعاملات دشمنانی دارد و ممکن است این دشمنان در تلاش باشند که اقداماتی را در جهت ایجاد تنش و ایجاد بی‌اعتمادی بین این سه کشور و ایران و یا در مجموعه کل روابط ایران و اروپا انجام دهند و همانطور که پیش از این گفتم ما همه باید نسبت به اینگونه مسائل با هوشیاری برخورد کنیم.