ماندن یا نماندن در برجام؛ مساله این است

پایگاه خبری رصد نیوز نوشت: دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، جمعه دو هفته پیش در پایان مهلت اعلام نظر برای تمدید حضور این کشور در توافق هسته ای با صدور بیانیه ای مفصل، چهار موضوع «اجازه بازرسی‌های نظامی، دایمی شدن محدودیت های توافق هسته ای (!)، ضمانت ایران مبنی بر این که هرگز حتی به تملک سلاح هسته‌ای نزدیک هم نمی‌شود و ممنوعیت هر گونه ساخت و آزمایش موشک‌ توسط ایران» را به عنوان شرط هایش برای ادامه پایبندی آمریکا به برجام ذکر کرد و گفت: «من دو مسیر را برای ادامه ترسیم کرده‌ام؛یا نقایص فاجعه‌بار برجام را اصلاح کنید یا آمریکا از آن خارج می‌شود. آماده همکاری با کنگره برای تهیه یک طرح فراحزبی درباره ایران هستم.»

وی همچنین گفته اگر متحدان اروپایی آمریکا این شرایط را در چهار ماه باقی مانده تا نوبت بعدی تمدید حضور آمریکا در برجام، تامین نکنند واشنگتن از برجام خارج خواهد شد. در این زمینه یکی از مولفه های اثرگذار بر آینده برجام، موضع اروپایی هاست.

البته مواضع چین و روسیه و رفتار و واکنش دولت نیز به زیاده خواهی های آمریکا بسیار در آینده توافق هسته اثرگذار و اندک زمزمه ای از سازش ممکن است به ایجاد اجماع علیه ایران منجر شود اما در گزارش پیش رو خبرنگاران خراسان به سراغ برخی کارشناسان و تحلیل گران ارشد حوزه روابط بین الملل و مسائل ایران، آمریکا و اروپا رفته و از آن ها سوال کرده اند که «به نظر شما در پایان ضرب الاجل ترامپ، اروپا چه تصمیمی خواهد گرفت؟»

کارشناسان مختلف به این سوال پاسخ های تقریبا متفاوت داده اند که در گزارش می خوانید. در این میان برخی از گفت و گوها نیز مربوط به چهره های بین المللی یا کارشناسانی است که با دیگر منابع خبر گفت و گو کرده اند که این تحلیل ها نیز به نقل ازایسنا و دیپلماسی ایرانی تنظیم شده است. متن این دیدگاه های تحلیلی را در ادامه می خوانید.

اروپا از برجام خارج نمی شود اما توان رویارویی با آمریکا را هم ندارد

ابراهیم متقی، کارشناس روابط بین الملل و استاد دانشگاه

حمایت اروپا از برجام تازمانی است که از آن نفع ببرد

مهدی مطهرنیا، کارشناس مسائل بین الملل در حوزه اروپا و آمریکا و استاد دانشگاه

نوع عملکرد ما نسبت به برجام وضعیت فعلی را شکل داده است

فواد ایزدی، کارشناس مسائل آمریکا و استاد دانشگاه

پیش بینی ما این است که اروپایی ها کمابیش با ترامپ همراه هستند یا لااقل یک بخشی از آن ها چنین سیاستی را خواهند داشت. این نوع عملکرد ما نسبت به برجام بوده که باعث شده وضعیت در این نقطه قرارگیرد و این یک دلیل محاسباتی دارد که آستانه تحمل ایران چقدر است، چقدر می توان با برجام بازی کرد تا ایران از میدان خارج شود. دلیل این رفتارها آن است که آن ها احساس می کنند می توانند توافق بهتری را به دست آورند. این که چرا چنین احساسی دارند بخشی از آن باز می گردد به تعاریفی که مسئولان اجرایی از برجام داشتند. تعاریفی اغراق آمیز که باعث تصورات اشتباه آن ها شده است. آن ها با خود می گویند حال که توانستیم برجام را به دست آوریم ممکن است بتوانیم چیزهای دیگر نیز به دست آوریم. وضعیت موجود ما به خاطر این حرف است بنابراین حرف هایمان را باید اصلاح کنیم. البته خاصیت ترامپ تغییر موضع است منتها باید این را در نظر داشت که دولت در جهت دادن به تغییر موضع تاکنون اقدامی انجام نداده است.

برجام برای اروپایی ها منحصر به منافع اقتصادی آن نیست

علیرضا میریوسفی، کارشناس مسائل بین الملل

به نظر می رسد ترامپ با اعلام شروط فوق بیش از هر چیز دست و پای خود و تیم مذاکراتی اش را بسته است. برخی از شروط مطرح شده نه تنها نقض توافق هسته ای، که ناقض اصول ان پی تی است و نه فقط برای ایران، که برای بخش بزرگی از جامعه بین المللی قابل پذیرش نیست. به نظر نمی رسد موضع اروپا با اعلام شروط جدید تغییر اساسی کند، چون واقعیت ها روی زمین تغییری نکرده اند. اهمیت برجام برای اروپایی ها منحصر به منافع اقتصادی آن نیست و دارای ابعاد سیاسی، امنیتی و حیثیتی هم هست و به علاوه اختلافات ترامپ و اروپا منحصر به برجام نیست. تحقق شروط ترامپ به معنی نابودی برجام است و اروپایی ها این را می دانند.

همکاری اروپا با آمریکا به خروج اروپایی ها از برجام منتج نمی شود

عباس اصلانی، دانشجوی دکتری روابط بین الملل و کارشناس سیاست خارجی

اتحادیه اروپا حفظ برجام و حُسن رابطه با ایران را یک ضرورت راهبردی می‌داند

رضا نصری؛ حقوقدان بین‌‌المللی عضو موسسه عالی مطالعات بین‌المللی ژنو

غیریت‌سازی از ایران و ایجاد فشارهای بین المللی برای امتیازگیری بیشتر، نیازمند زمان و مقدمه چینی است

علیرضا رضاخواه، کارشناس مسائل اروپا و آمریکا

اروپایی ها توافق هسته ای را دستاورد مهمی برای خود می دانند

حسین شیخ الاسلام، کارشناس اموربین الملل و استاد دانشگاه

اروپا همچنان در بعد تکنولوژیک و اطلاعاتی سخت نیازمند همکاری واشنگتن است

رحمان قهرمان‌پور، کارشناس اموربین الملل

مهم ترین امتیاز کنونی اروپا در برابر واشنگتن این است که مواضع ترامپ فاقد اعتبار بین المللی و حتی داخلی است و تندروی های شخصی او باعث شده مخالفت با او مورد حمایت افکار عمومی در اروپا باشد. اما نظام ریاستی آمریکا قدرت زیادی را به رئیس جمهوری داده است و بنابراین اتحادیه اروپا نمی تواند ضمن مخالف با ترامپ با دیگر نهادهای قدرت در آمریکا ارتباط موثری داشته باشد. از طرف دیگر عمق و دامنه وسیع روابط فرا آتلانتیکی مانع از آن می شود که بروکسل بخواهد یا بتواند به خاطر برجام روابط خود را با واشنگتن مختل کند. به خصوص این که اروپا همچنان در بعد تکنولوژیک و اطلاعاتی سخت نیازمند همکاری واشنگتن است.نگرانی های اروپا درباره مواضع ایران بیشتر از آن که اقتصادی یا سیاسی باشد امنیتی است. بروکسل از آن بیم دارد که لغو برجام زمینه ساز تقابل ایران و آمریکا در منطقه و گسترش ناامنی در آن و گسیل شدن آوارگان جنگی به سمت اروپا باشد. هم اکنون تهران دلیل قانع کننده ای برای پذیرش محدودیت های فراتر از برجام ندارد، ضمن این که تضمینی برای سودمندی مذاکره مجدد با آمریکا و دولت ترامپ وجود ندارد. اروپا به سختی می تواند ایران را متقاعد به مذاکره مجدد درباره برجام کند. حال باید منتظر بود و دید اروپا در چهار ماه آینده چه ابتکار عملی را در پیش خواهد گرفت. در خوش بینانه ترین حالت هم نمی توان چندان در این باره امیدوار بود.

فکر نمی‌کنم هیچ اروپایی واقع‌گرایی به توافق کنگره پاسخ دهد

ریچارد نفیو، کارشناس مسئول سابق تحریم های ایران در وزارت خزانه داری آمریکا

ممکن است توافق هسته‌ای ایران ظرف مدت چهار ماه آینده تمدید نشود؛ چراکه ترامپ درخواست‌های غیرمنطقی را از متحدان اروپایی واشنگتن درخواست کرده است. من بسیار نگرانم که توافق هسته‌ای در می ۲۰۱۸ (اردیبهشت ۱۳۹۷) که تاریخ بعدی تمدید تعلیق‌ تحریم‌های ایران است، لغو شود؛ چراکه ترامپ فهرستی از درخواست‌های غیرمنطقی را مطرح کرده است که فکر نمی‌کنم هیچ اروپایی واقع‌گرایی با توافق کنگره به آن‌ها پاسخ دهد. یک واقعیت ساده آن است که ترامپ از برجام متنفر است و با وجود آن‌که آن را درک نکرده است، با این حال مشاوران ترامپ همواره تلاش می‌کنند که او را وادار کنند تا واقع گرایانه‌تر به برجام نگاه کند اما به نظر نمی‌رسد که تلاش دایمی آن‌ها موثر واقع شود. برجام به یک مشکل بسیار بزرگ از روشی قابل راستی‌آزمایی پاسخ داده است.

برداشت من این نیست که اروپایی‌ها در حال حرکت به سمت خروج از برجام هستند

مجید تخت روانچی، معاون سیاسی دفتر رئیس جمهور