زخمی که در دولت روحانی هر روز عمیق‌تر می‌شود

روداد ۲۴ نوشت: یکی از مهم‌ترین انتقاداتی که در چهار سال گذشته به دولت حسن روحانی وارد می‌شد ضعف تیم اطلاع‌رسانی دولت و همچنین عدم ارتباط دوطرفه و عمیق بین دولت و مردم بود. مسئله‌ای که در اغلب نشست‌های خبری و جلسات هم‌اندیشی سیاسی به آن اشاره می‌شد و رسانه‌های گروهی نیز به شکل‌های مختلف به تحلیل و بررسی این مسئله می‌پرداختند.

کار حتی به‌جایی رسید که برخی از بزرگان مانند مرحوم آیت ا... هاشمی و رییس دولت اصلاحات نیز ضعف اطلاع‌رسانی در دولت را مهم و تأثیرگذار قلمداد کردند و نسبت به این مسئله هشدار دادند. بااین‌وجود رویکرد دولت در چهار سال دولت یازدهم به شکلی پیش رفت که تغییرات جدی در تیم اطلاع‌رسانی و رویکرد آن به وجود نیامد.

ضعف تیم رسانه‌ای دولت اما در ماجرای برجام به پاشنه آشیل دولت تبدیل شد و تیم اطلاع‌رسانی دولت در مقابل مخالفان که برجام را سندی ضد ملی و برخلاف منافع ملی تفسیر می‌کردند با رویکردی انفعالی برخورد کرد و عملاً از مقابله به مثل و تنویر افکار عمومی بازماند. به همین دلیل نیز یکی از مهم‌ترین مسائل مطرح شده در انتخابات ریاست جمهوری سال۹۶ ترمیم و تقویت تیم رسانه‌ای دولت بود. اتفاقی که شاید در ظاهر رخ داد اما در واقع هیچ تغییر محسوس و تأثیرگذاری در رویکرد تیم رسانه‌ای دولت به وجود نیاورد و در شرایط کنونی تیم اطلاع‌رسانی دولت دوازدهم همچنان از تأثیرگذاری و عمق‌بخشی به افکار عمومی درباره عملکرد دولت ناتوان بوده است.

به نظر می‌رسد تیم رسانه‌ای دولت حسن روحانی در چهار سال دوم نیز به چهار دلیل ضعیف، از برقراری ارتباط عمیق با افکار عمومی ناتوان و در بازترمیم خود ناموفق است. نخست اینکه اعضا و شاکله تیم رسانه‌ای دولت دارای تخصص کافی در زمینه تأثیرگذاری بر افکار عمومی نیستند و شناخت عمیقی از شیوه‌های تأثیرگذاری بر افکار عمومی جامعه ندارند. دلیل این مسئله نیز این است که اعضای تیم رسانه‌ای دولت اگرچه ممکن است سابقه رسانه‌ای داشته باشند اما دارای دیدگاه‌های آوانگارد در زمینه ارتباط با افکار عمومی نبوده و از قدرت و دانش کافی برای تأثیرگذاری بر معادلات سیاسی و اجتماعی بهره نمی‌برند.

دوم اینکه تیم رسانه‌ای دولت تنها از طریق رسانه‌های رسمی دولت تلاش می‌کند در زمینه دستاوردهای دولت تأثیرگذار باشد و دایره گفتمانی خود را به رسانه‌های رسمی دولت محدود کرده است. درنتیجه عملکرد تیم رسانه‌ای دولت یک سویه است و تنها به بیان دستاوردهای دولت پرداخته و ذهن پردازنده و خلاق مخاطب در زمینه تحلیل نقاط ضعف و چالش‌های دولت را عقیم می‌گذارد. به همین دلیل نیز مخاطب کنجکاو و خلاق برای تحلیل دقیق عملکرد دولت تلاش می‌کند با مطالعه دیدگاه‌های رسانه‌های منتقد دولت شرایط را برای تحلیل دقیق‌تری از وضعیت موجود فراهم کند. این در حالی است که از نظر علم ارتباطات افکار عمومی دارای ذهنی پیچیده، کنجکاو و خلاق است و به همین دلیل باید متناسب با مقتضیات زمان برای وی «بسته خبری» تهیه کرد.

سومین چالش و البته مهم‌ترین چالش تیم رسانه‌ای دولت عدم توانایی در گفتمان سازی و تبدیل آن به یک پارادایم مسلط در جامعه است. بدون شک دولت حسن روحانی از این معضل بزرگ در طول چهار سال گذشته ضربه زیادی متحمل شده است. دولت حسن روحانی به‌جز حضور در قدرت از منظر بیرونی دارای گفتمان نیست و تیم رسانه‌ای دولت نتوانسته در تبیین مفاهیم کلیدی دولت مانند اعتدال، عقلانیت و میانه‌روی عملکرد موفقی به جای بگذارد. به همین دلیل نیز برخی مفهوم اعتدال را به‌عنوان مهم‌ترین کلیدواژه دولت به خنثی بودن و یا محافظه‌کاری تعبیر کرده‌اند.

به‌صورت طبیعی گفتمان‌ها باید یک‌قدم از دولت‌ها جلوتر باشند و افق‌های معنایی دولت را در آینده روشن کنند. این در حالی است که در دولت حسن روحانی گفتمان اعتدال یک‌قدم از دولت عقب‌تر بوده و در بسیاری از مقاطع شخص رییس‌جمهور به تنهایی به صحنه آمده و تعادل دولت را در وضعیت پر نوسان سیاسی جامعه حفظ کرده است.

و چهارم اینکه به دلیل ضعف تیم رسانه‌ای دولت در چهار سال گذشته تئوریسین‌ها و نظریه‌پردازان جریان اصلاحات به شکل‌های مختلف جور ضعف تیم رسانه‌ای را کشیده و در یک فضای خود خواسته و خودساخته از یک جهت به گفتمان سازی و تئوری پردازی پرداخته و از سوی دیگر با گفتمان‌های ناهمسو و نامتقارن مخالفان دولت مقابله کرده‌اند.

درنتیجه دولت احساس می‌کند اگر هیچ عملکرد رسانه‌ای نیز نداشته باشد حامیان انتخاباتی دولت با امکاناتی مانند رسانه‌های گروهی که در اختیار دارند دولت را در خلأ گفتمانی تنها نگذاشته و همچنان از دولت حمایت خواهند کرد.

درنتیجه اتکای دولت به اصلاح‌طلبان، تیم رسانه‌ای را تنبل، کم‌تحرک، خنثی و در نهایت بی‌برنامه کرده است. این در حالی است که در دولت دوازدهم حامیان گفتمان ساز اصلاح‌طلب دولت حسن روحانی دچار ریزش شده و چه‌بسا برخی از آن‌ها به منتقدین دولت تبدیل شده‌اند. درنتیجه دولت حسن روحانی به احتمال زیاد در آینده با چالش مضاعفی در این زمینه مواجه خواهد شد.