کولایی: دولت، تجربه‌های ناموفق قبل را تکرار نکند

روزنامه وقایع اتفاقیه نوشت: تقریبا دو ماه است که سناریوی جدیدی در مورد ایران توسط آمریکا و عربستان‌سعودی پیگیری می‌شود.

آمریکایی‌ها مدعی هستند که ایران ناقض قطعنامه ۲۲۱۶ شورای امنیت درباره یمن است و موشک‌های بالستیک شلیک شده به سمت عربستان ساخت ایران هستند، نیکی هیلی، سفیر دائم آمریکا در شورای امنیت تقریبا در همه جلسات این شورا ضمن متهم کردن ایران به انجام اقدامات بی‌ثبات‌ساز در منطقه خاورمیانه تلاش دارد تا فشارها علیه کشورمان را افزایش دهد.

برای روشن شدن بیشتر اهداف آمریکا و راهبرد ایران گفت‌وگویی داشتیم با الهه کولایی، عضو هیات‌علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و کارشناس مسائل بین‌المللی.

طرح اتهام موشکی علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی آمریکا چه اهدافی را دنبال می‌کند و احتمالا چه تبعاتی برای ایران دارد؟

آنچه از رفتارهای ماه‌های اخیر دولت دونالد ترامپ مشخص است او عزم خود را برای مذاکره مجدد در مورد برجام و پیوسته کردن آن به موضوع برنامه موشکی ایران جزم کرده است و در همین چارچوب می‌کوشد تا مدارک و اسناد مورد نیاز را فراهم کند تا بتواند جامعه جهانی را با خود همراه سازد. از آنجا که برجام نه توافقی میان آمریکا و ایران بلکه توافقی میان ایران با کشورهای قدرتمند جهانی است که صاحب حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل متحدند، لذا برای دولت ترامپ اهمیت بسیاری دارد تا برای ورود به مذاکره بازنگری برجام جامعه جهانی و قدرت‌های بزرگ را با خود همراه کند.

بنابراین شرایط کنونی بسیار حائزاهمیت است به‌ویژه با تلاش‌هایی که دولت ایالات‌متحده برای متقاعد کردن اروپایی‌ها به این همراهی انجام داده و خبرهایی که ‌از نتایج تور اروپایی رکس تیلرسون، وزیر امورخارجه آمریکا منتشر شده است نشان می‌دهد، جمع‌آوری این مدارک و اطلاعات جهت اجرای این برنامه برای دولت ترامپ بسیار ضروری است. به‌این‌ترتیب شاهدیم که گردآوری این اسناد در چارچوب این راهبرد از سوی دولت آمریکا با جدیت دنبال می‌شود و ترامپ می‌کوشد تا زمینه و امکانات حقوقی و سیاسی مناسب برای اجرای سیاست خود فراهم کند، فراموش نکنیم که تاثیرات حقوقی بر گردن روابط قدرت و نظام بین‌الملل است و باید به ارتباط بین قواعد حقوقی و مناسبات قدرت در سطح جامعه جهانی به‌طور ویژه توجه داشت.

اگر آمریکایی‌ها موفق شوند پرونده جدیدی علیه ایران با موضوع موشکی در شورای امنیت باز کنند، راهبرد ایران چه خواهد بود؟

تجربه پیشین به‌ویژه تلاش‌هایی که در چارچوب برجام شکل گرفت نشان داد که قدرت دیپلماسی و واقع‌گرایی ایران می‌تواند رفتارهای خصمانه را حتی در چارچوب‌های حقوقی وارد یک فرآیند انحصاری و استثنایی کند. بسته شدن پرونده ایران از طریق شورای امنیت و پایان دادن به تحریم‌های بین‌المللی علیه آن یک مورد کم‌نظیر و حتی بی‌نظیر در صدور قطعنامه‌های از سوی شورای امنیت بود و این ظرفیت همچنان وجود دارد که آمریکا بتواند از طریق فراهم آوردن اسناد و مدارک مورد نیاز، شورا را به شرایط متفاوتی وارد کند البته در این چارچوب رابطه میان آمریکا و روسیه از یک طرف و ملاحظات چین و آمریکا از‌سوی‌دیگر، عواملی است که می‌تواند تاثیرگذار باشد اما به‌هر حال نباید فراموش کرد که درنهایت مدارک و اسناد گردآوری‌شده می‌تواند پیامد‌های حقوقی الزام‌آوری را مانند باز کردن پرونده جدید در شورای امنیت به همراه داشته باشد.

البته چین و روسیه پیش‌تر در تصویب قطعنامه ۱۹۲۹ علیه ایران با آمریکا همکاری کاملی داشتند. آیا می‌توان انتظار داشت در این مورد ایران را همراهی کنند؟

فراموش نکنید که با درنظرگرفتن وضعیت موجود در روابط آمریکا و روسیه می‌توان رویکردهای متفاوتی را انتظار داشت، اما در همین شرایط افزایش تنش میان آمریکا و روسیه شاهد توافق‌های بین دو کشور در ورد مسائل سوریه در هفته‌های اخیر بودیم درنهایت حتی روی چین و روسیه نیز در چارچوب تلاش‌هایی که در حال شکل‌گیری است، نمی‌توان حساب جدی باز کرد.

در پرونده هسته‌ای بعد از پرداخت هزینه‌های بسیار و سال‌ها تقابل تحریم درنهایت مذاکرات به سرانجام رسید، چه سرنوشتی برای چالش موشکی متصور هستید؟