صادق تبریزی هنرمند شهیر ایرانی درگذشت

تبریزی متولد ۱۳۱۷ در تهران بود. او نخستین بار در سال ۱۳۳۸ نقاشی خط را روی یک پنل سرامیکی کار کرد و به گواه برخی کارشناسان و منتقدان کار این هنرمند روی این پانل سرامیکی نخستین اثر نقاشی خط است که کلماتش به قصد خوانده شدن نوشته نشده است.

تبریزی اوایل دهه ۱۳۴۰ نزد استاد علی اکبر کاوه خوش نویسی را فراگرفت و پس از آن همزمان با رواج مکتب سقاخانه در میان شماری از هنرمندان، به سبک نقاشی- خط روی آورد.او در کنار پرویز تناولی، حسین زنده‌رودی، فرامرز پیلارام، مسعود عربشاهی و منصور قندریز مکتب سقاخانه را گسترش داد؛ مکتبی که ریشه در مکتب‌های قدیمی و میراث فرهنگی ایران داشت و قرار بود پلی میان سنت و دنیای نو بنا کند.

آخرین نمایشگاه خارجی این هنرمند شهیر ایرانی سال ۱۳۹۱ همزمان با «هفته هنری جهان اسلام» در لندن در یکی از گالری های این شهر برپا شد که بازتاب‌های متفاوتی در جهان داشته است. روزنامه ایرلندی «ایریش تایمز» او را «خنیاگر رنگ‌ها» دانست که با نقاشی‌هایش، موجب نزدیکی فرهنگ‌ها به هم می‌شود. این روزنامه جمله‌ای به نقل از تبریزی به این مضمون آورده که «هنرقادر به نجات ما انسان‌ها از نابودی نیست؛ با این حال می‌تواند عواقب یک نابودی بزرگ را یادآوری کند.» بخش‌هایی از گزارش این روزنامه اشاره به استقبال چند صد نفری مخاطبان از نمایشگاه او در روز افتتاحیه داشت و بخشی از توصیف‌های جالب نویسنده در مورد این نقاش را این گونه گزارش می‌داد: «تبریزی با آن چشمان ریز جست‌و‌جو گر و محاسن به رنگ برف، شبیه عارفانی است که به جنگ نیروهای اهریمنی می‌روند. تجربه نگاه کردن به خط نگاره‌های انتزاعی او دست کمی از گوش دادن به موسیقی نوازندگان بزرگ جاز آمریکا ندارد و البته این نکته عجیبی درباره نقاشی ایرانی نیست؛ چراکه این هنر در گستره وسیعی از جهان دیده شده است.» همچنین دانیل پالمار، مورخ هنراسترالیایی در گزارشی می‌نویسد: «تبریزی در هفته هنر جهان اسلام و در روزهایی که این دین آسمانی با توهین‌هایی بی‌شمار رو به روست به لندن آمده. تلاش‌هایش برای نزدیک کردن ملت‌ها از طریق هنر ستودنی است. او پیام صلح و دوستی را با نقاشی‌هایش به تصویر می‌کشد. از این رو باید وی را یک سفیر فرهنگی نامید.

تونی کوریگر (نمایشگاه گردان هنری) درباره آثار تبریزی و رویکرد او می‌گوید: «پرهیز از تاریکی و تیرگی و سوق دادن نگاه‌ها به روشنی هدف اصلی هنر امروز جهان است. جهان این روز‌ها با بحران‌های بی‌شماری دست و پنجه نرم می‌کرد؛ از انقلاب‌های عربی گرفته تا گرسنگی در آفریقا، آوارگی ستمدیدگان. من فکر می‌کنم هنر وسیله‌ای برای شناخت و ارزیابی پدیده‌های پیچیده و پی بردن به دلایل تاریخی و جامعه‌شناختی آنهاست،اما مهم‌تر از همه اینها، رسیدن به مفهومی عمیق‌تر از واقعیت شرط است. آثار تبریزی در راستای رسیدن به این مفاهیم اجرا شده‌اند. او در آثارش روی روشنی، عشق و صلح دست می‌گذارد.»

در این میان به باور بسیاری از هنرمندان، صادق تبریزی همواره در کنش‌های اجتماعی همچون یک آسیابان بادی عمل می‌کند: «حقایق پنهان را عیان می‌سازد و بر جوانه‌های هنری نور می‌گستراند.»

این برای اول بار نبود که هنر این هنرمند چنین تحسین غربی‌ها را بر انگیخت . طی ۵۰سال گذشته، لااقل ۳۰ نمایشگاه مهم انفرادی و گروهی برپا کرده است. اول بار در سال ۱۳۵۱ آثارش را زیر نگاه غربی‌ها برد. از‌‌ همان زمان، هنر او تحسین هنرشناسانی چون امانوئل لوتن، میشل تایپه و دیگران را برانگیخت.

روزنامه لوموند در شماره ۱۹آوریل ۱۹۷۲، او را پیشگام نوعی نقاشی غنایی دانست که آثارش نیروی فریبنده قدرتمندی دارد. تبریزی زندگی پرماجرا و پرفراز و نشیبی داشته، شبیه خطوط سرکش، سحرآمیز و کوبنده نقاشی‌هایش. نمایشگاه خط نگاره‌هایش در بورگز (۱۳۴۹) و گالری سیروس در پاریس (۵۰) که به اهتمام «می‌شل تاپیه» هنر‌شناس بزرگ برپا شد، سر آغاز شکوفایی هنر او بود؛ هنری که امروز، به اوج خود رسیده است. آن زمان تاپیه در مقدمه نمایشگاهش نوشت: «... این نقاشی‌های بسیار امروزی و بنابراین به‌‌ همان اندازه همیشگی که جز با صفت «هنری» صفتی دیگر بر آن‌ها اطلاق نمی‌توان کرد، نقاشی‌هایی با وفور اخلاقی- زیبا‌شناسانه استثنایی است و به همین دلیل از مقوله‌ای بسیار والا».

نصرالله ‌افجه‌ای در گفت‌وگویی اعلام کرده است صادق تبریزی نخستین کسی است که هنر نقاشیخط را به‌ شکل امروزی و معاصرش ابداع کرد و برای جامعه به‌ نمایش گذاشت و در بروز و ظهور آن نقش مهمی ایفا کرد.