چهره جدید قالیباف؛ مرد شیفته تکنوکراسی

روزنامه وقایع اتفاقیه: «قم» در لیست سفرهای این سال‌هایش آنچنان جایی نداشت. اما درست در روزهایی که در بسیاری از محافل سخن از کارنامه مدیریت او درپایتخت است، ترجیح داد به قم برود، از خدماتش بگوید و تمجید بشنود. اصولگرایان هم برایش سنگ تمام گذاشته بودند و چه در زمان حضورش در نیروی انتظامی و چه در زمان حضورش در شهرداری تهران آنقدر از او تمجید کردند که سه بار به‌واسطه همین تمجیدها وسوسه به حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری شد.

وسوسه‌ای که در کارنامه او دو شکست و یک انصراف را باقی گذاشت. حالا قالیباف در روزهایی که فاصله‌اش با اصولگرایان دورتر از همیشه شده و بیشتر اوقات خود را در قرارگاه جهادی امام رضا(ع) می‌گذارند به قم رفته تا مجموعه‌ای از همان رفتارهای روزهای مبارزات انتخاباتی‌اش را به نمایش بگذارد. از آن دوشنبه پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری که محمدباقر قالیباف با تماس یکی از رهبران جناح اصولگرا وادار به کناره‌گیری از عرصه انتخابات شد او دیگر آنچنان بروز و ظهوری در مجامع سیاسی جز جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام که البته آن هم به‌دلیل کسالت رییسش یکی در میان برگزار می‌شد نداشت.

به خطاهای‌مان اقرار کنیم

محمدباقر قالیباف در میان جمعی از شهروندان قم به مناسبت دهه فجر بیان کرد: «یکی از اهداف انقلاب اسلامی ایران، استقلال بود، نعمت مجهولی که امروز کمتر به آن توجه می‌شود؛ بسیاری از انقلاب‌ها به وجود آمدند اما نتوانستند استقلال خود را حفظ کنند. خیلی از هزینه‌هایی که در کشور می‌دهیم، به‌دلیل حفظ استقلال کشور است، مردم بابت این استقلال جان و مال خود را فدا کرده‌اند. وی ادامه داد: نعمت آزادی یکی از اهداف مهم دیگر انقلاب اسلامی بود؛ آزادی فکر، آزادی اندیشه، آزادی بیان، وجود این آزادی‌ها کم‌نظیر است. عده‌ای در بعضی تحلیل‌ها، ایران را با بعضی کشورهای دیگر مقایسه می‌کنند، این تحلیل ایراد ندارد ولی باید همه جوانب در نظر گرفته شود. هرکدام از همان کشور‌هایی که با ایران مقایسه می‌شوند، در برابر آمریکا سرسپرده‌اند و خیلی زود تسلیم می‌شوند و همه چیز خود را از دست می‌دهند. او که البته در روزهای مناظرات انتخاباتی تحلیلی منفی از شرایط اقتصادی و معیشتی کشور داشت روز گذشته نظرات متفاوتی را ابراز کرد و از مواضع خود در روزهای انتخابات عقب‌نشینی کرد.» این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه «نباید یاس و ناامیدی را در کشور ترویج کنیم»، تاکیدکرد: «فشاری که امروز به کشور در حوزه استقلال و آزادی وارد می‌شود، بسیار بیشتر و پیچیده‌تر از سال ۵۷ است.» قالیباف اما همچنان بر یکی از مواضع خود در روزهای پس از کناره‌گیری‌اش از عرصه انتخابات تاکید کرده است. موضوعی تحت عنوان «نواصولگرایی» که او در نامه به جوانان انقلابی اصولگرا خواهان عملیاتی شدن آن شده بود. اشاره دوباره او به این موضوع تا اندازه‌ای اظهارات قالیباف را ضد و نقیض کرده است.»

او روز گذشته تصریح کرد: «در ۴۰سالگی انقلاب مسئولان باید عملکرد خود را بازنگری و آسیب‌شناسی کنند و به خطاهای‌مان اقرار کنیم. ما مسئولان پا به پای مردم پیش نیامدیم و باید این موضوع را اقرار کنیم؛ کسانی که ضعف مدیریت در حوزه مسئولیت دارند به جای اینکه بپذیرند، به گردن دشمن می‌اندازند، این ظلم به مردم و انقلاب است. مسئولان حق ندارند در موضع اپوزیسیون حرف بزنند و باید پاسخگو باشند؛ اگرجایی خطایی مرتکب شد به جای توجیه بی‌خود، اشتباه را بپذیرند و اصلاح کنند.» قالیباف از ناآرامی‌های ماه گذشته در کشور که البته شروع آن از زادگاهش بود نیز تحلیلی شبیه همه هم‌قطاران اصولگرایش داد. او در این مورد گفت: «یکی از اشکالات جدی ما این است که مردم را از حوزه تصمیم‌گیری و اثر‌گذاری عملا حذف کردیم؛ در حوادث اخیر، مردم به حق اعتراض‌هایی داشتند که ریشه اقتصادی داشت ولی وقتی دشمن بر حرف حق آنها سوار شد و خواست کوچک‌ترین ضربه به استقلال و عزت کشور بزند، مردم واکنش نشان دادند و خود مردم بودند که قضیه را حل کردند. چرا مردم در صحنه اجرایی کشور حضور ندارند؟ عده‌ای می‌گویند اداره کشور پیچیده است و مردم‌ نمی‌توانند از پس آن بر بیایند در صورتی که مردم از پس دفاع مقدس که سخت‌تر بود برآمدند و در این حوزه هم می‌توانند موفق باشند».

قالیباف در کنار همه تلاش‌هایی که برای نشان‌دادن چهره پایان یافته پس از انتخابات دارد روز گذشته بازهم سراغ کلیدواژه‌‌های انتخاباتی خود رفت و تصریح کرد: «عده‌ای وقتی می‌گویند اقتصاد و مدیریت را مردمی می‌کنیم، تعریف‌شان از مردم‌متفاوت است؛ آنها چهار درصدی‌ها را مردم می‌دانند. مردم در حوزه اقتصاد تولیدکنندگان هستند؛ همه تولیدکنندگان که باید چرخ اقتصاد را بچرخانند یا تعطیل هستند یا با مشقت کار را پیش می‌برند. تولیدکننده جز ۹۶درصدی‌ها است؛ هرکسی پول دارد و این پول را با تلاش و زحمت به دست آورده است، او رزمنده و مجاهد است و دست او را می‌بوسیم و کشور به این ثروت نیاز دارد.» وی تصریح کرد: «کسانی که یک شبه با دور زدن قانون، با رانت، با فامیل بازی و قاچاق میلیاردر می‌شوند و انبوهی ثروت نامشروع پیدا می‌کنند، جزو چهار درصدی‌ها هستند؛ اینها زالوصفتانی هستند که خون مردم را به شیشه می‌کنند».

گلایه قالیباف از فساد

البته درست در روزهایی که شهردار وقت تهران گزارشی از تخلفات محمدباقر قالیباف داده و او در مورد آنها سکوت پیشه کرده است، به سراغ صحبت در مورد فساد رفته است. وی با بیان اینکه «ضعف بزرگ ما این است که مردم را از صحنه تصمیم‌گیری حذف کرده‌ایم»، عنوان کرد: «اگر می‌خواهیم فساد در کشور حذف بشود، باید اجازه بدهیم مردم وارد صحنه شود. یکی دیگر از ضعف‌های کشور، اشکالات سیستم ساختاری است؛ آنقدر این سیستم متمرکز شده است و اختیارات دست افراد محدود افتاده است، که هم ایجاد فساد می‌کند و هم هزینه‌های کشور را بالا می‌برد.» قالیباف هنوز هم از کنار گذاشته شدنش از عرصه انتخابات ناراضی است و این نارضایتی را در جای جای اظهاراتش می‌توان دید. او در این مورد نیزگفت: «این اشکال ماست که مردم رای می‌توانند بدهند ولی از کسی که رای دادند نمی‌توانند سوال کنند. اصل مردم هستند و مسئولان فرع هستند ولی خودشان را اصل کرده‌اند؛ وقتی کار درستی انجام می‌شود، می‌گویند عرضه شخصی است ولی وقتی کاری خراب شود، می‌گویند ما که گفتیم نمی‌شود با دین کشور را اداره کرد و دین را هزینه می‌کنند».

دولت در حل مشکل اقتصاد مانده است

کنایه‌های شهردار سابق تهران به حسن روحانی هم فصل جدیدی را آغاز کرده است. در کنار شعار کمک به دولت او کنایه‌های «دولت خسته» و «مدیریت بسته» را هم فراموش نکرده است. شهردار سابق تهران گفت: «گاهی موضوع ضعف مدیریت در کشور غوغا می‌کند؛ با مبانی نظری دهه۵۰و۶۰ میلادی، نمی‌توان امروز مدیریت کرد؛ با یک مدیریت نشسته، بسته و خسته نمی‌شود کار کرد. وقتی تلاش و کار صورت نگیرد مجبور هستند وعده توخالی بدهند و حرف دیگری برای گفتن ندارند. این مدیریت بسته باعث شده است جوان‌های خلاق و پرتوان که می‌توانند گره از کشور باز کنند، هیچ فرصتی به آنها داده نشود و خسته شوند؛ کشور به نیروی جوان نیاز دارد و آماده پذیرفتن مسئولیت‌هاست. ظرفیت‌های بالفعل اقتصادی امروز کشور قادر است مشکلات اقتصادی را حل کند.» وی وحدت را رمز پیروزی انقلاب دانست و تصریح کرد: «رمز تداوم انقلاب وحدت است و این وحدت باید بین مسئولان ایجاد شود؛ مسئولان باید در حل مشکلات مردم وحدت داشته باشند؛ مشکل جدی و اساسی امروز کشور اقتصاد است و همه با هر گرایش سیاسی باید در حل مشکل اقتصاد دست به دست هم بدهند و به دولت کمک کنند، وحدت در حل مشکلات مردم راهکار حفظ انقلاب است. نباید خوشحال باشیم که دولت در حل مشکل اقتصاد مانده است و این گناه نابخشودنی است؛ دولت هم‌نباید از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند، چون مردم مسئولیت را بر عهده او گذاشته‌اند».

چهره جدید مرد شیفته تکنوکراسی

قالیباف میان تکنوکرات ماندن و سیاستمدار شدن سرگردان است. رفتار او در روزهای انتخابات بیشتر شبیه یک واماندگی بود اما او به سفری که در پایان هفته اخیر به قم شهری که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۳۵۰ هزار نفر آن به نفع ابراهیم رییسی رای داده بودند داشت نشان داد که دوباره اعتماد به نفس حضور در مجامع را پیدا کرده است. او در این سفر با آیات حسین نوری همدانی، عبدالله‌جوادی آملی، جواد شهرستانی و... دیدار و در جمع آنچه مردم انقلابی قم خوانده می‌شد سخنرانی کرد. او بیش از هر چیز دیگری در این روزها تمایل دارد رهبری بخشی از بدنه اصولگرایی را بر عهده بگیرد. بخشی که بیشتر شامل واماندگان از محمود احمدی‌نژاد و جوانانی است که در دانشگاه‌ها و بسیج حضور دارند. البته قالیباف پیش‌ازاین یک پایگاه اجتماعی بزرگتر به نام تکایا و هیات‌های مذهبی را داشت که در این روزها این پایگاه از او فاصله گرفته است.

رویای این روزهای قالیباف به‌عنوان مردی که دو بار در انتخابات ریاست‌جمهوری شکست خورده و یک‌بار هم وادار به انصراف شده است تنها لیدری اصولگرایان است. سودایی که ابراهیم رییسی نامزد شکست خورده انتخابات نیز آن را در سر می‌پروراند و تکه‌های از هم پاشیده اصولگرایی آنچنان تمایلی به قبول هیچ کدام آنها ندارد. با این همه آغاز سفرهای قالیباف آن هم از قم نشان می‌دهد که او امیدی بیشتر از ابراهیم رییسی دارد و شاید در این مسیر تندتر جلو برود.