تبدیل قبرستان دارالسلام به پاتوق معتادان!

روزنامه آرمان- زهرا سلیمانی: هم‌اکنون اغلب افراد در کشور در پی برنامه‌ریزی برای سفر و گذران تعطیلات عید نوروز هستند. در این میان برخی مسافران سفر به نقاط دیدنی داخلی و برخی دیگر مسافرت به خارج از کشور را انتخاب می‌کنند. با بررسی آثار تاریخی و میراثی هر یک از استان‌ها و شهرهای کشور باید گفت که کشور ایران مجموعه‌ای از آثار تاریخی و میراثی را در خود جای داده است.

در هر كشوری آثار تاریخی و میراثی جزو سرمایه‌های فاخر محسوب شده و دست‌اندركاران آن باید به‌عنوان سرمایه ملی و تاریخی به آن رسیدگی کرده و چنین فرهنگی را در جامعه گسترش دهند. در کشور ما هم با وجود آثار تاریخی متعدد و متنوع امید است دست‌اندركاران با حساسیت نسبت به حفاظت از این آثار ارزشمند وارد عمل شوند.

در مهر سال‌جاری، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گفت: «معرفی فضای سنتی و قدیمی کشور همچون تخت جمشید باید همراه با بیان پیشرفت‌ها و توانمندی‌های ایران باشد.» علی اصغر مونسان بر حفظ و نگهداری از آثار تاریخی و فرهنگی کشور و معرفی این آثار به گردشگران داخلی و خارجی تاکید کرد. این در حالی است که با بررسی سخنان دست‌اندرکاران امر همیشه تاکید می‌شود که از طریق توسعه گردشگری می‌توان در ارتقای ارز آوری در کشور اقدامات اساسی انجام داد، اما سیاست‌های کشور به‌نحوی است که در این زمینه سرمایه‌گذاری آن‌طور که باید انجام نمی‌شود.

تخت جمشید پذیرای گردشگران است

یک عضو شورای فنی تخت جمشید درباره وضعیت پذیرش توریسم در تخت جمشید به خبرنگار «آرمان» می‌گوید: تخت جمشید به‌عنوان قطب گردشگری در کشور هر‌ساله پذیرای تعداد قابل توجهی از گردشگران است. از هم‌اکنون تمهیدات گردشگری در تخت جمشید ایجاد شده است. بر‌اساس آمار در استان فارس بعد از حافظیه، تخت جمشید بیشترین بازدید‌کننده را در ایام مختلف سال به‌ویژه تعطیلات نوروز دارد. کوروش محمدخانی می‌افزاید: برای مثال در ایام نوروز روزانه بین ۶۰ تا ۸۰‌هزار نفر از تخت جمشید بازدید می‌کنند. در این شرایط تمهیدات مناسبی از سوی سازمان میراث فرهنگی، فرمانداری، شهرداری و تمامی سازمان‌های مربوطه برای گردشگران و تخت جمشید همچون ایجاد پارکینگ و دیگر امکانات رفاهی مهیاست.

در حال حاضر فضای اقامتی در حوالی تخت جمشید اندک است، اما این امکانات در شهر شیراز مهیاست. همچنین در نزدیکی تخت جمشید دو هتل وجود دارد. هر چند دیگر افراد نیز برای بازدید از تخت جمشید می‌توانند در شیراز اقامت داشته باشند. به‌گفته او سایر اقدامات اقامتی گردشگری همچون راهنماهای گردشگری و تهیه بروشور، ایجاد نمایشگاه‌ها و غرفه‌های جانبی در اطراف تخت جمشید از هم‌اکنون انجام شده است. عضو شورای فنی تخت جمشید درباره استقبال گردشگران از تخت جمشید می‌گوید: بنده آمار دقیقی در این‌باره ندارم، اما هر‌ساله از ۲۸ اسفند تا ۱۴ فروردین روزانه بین ۵۰ تا ۸۰‌هزار گردشگر از تخت جمشید بازدید می‌کنند. از سه سال گذشته تاکنون تعداد گردشگران خارجی هم افزایش یافته است. محمدخانی با بیان اینکه اغلب توریست‌های خارجی در ایران متقاضی بازدید از استان فارس و تخت جمشید هستند، می‌افزاید: در این شرایط تعداد گردشگر خارجی در تخت جمشید فراوان است. او درباره کم‌وکیف نگهداری از تخت جمشید می‌گوید: نگهداری هر یک از آثار میراث فرهنگی نیازمند تامین بودجه است، طبیعتا بودجه مورد نظر نیز باید از سوی دولت تامین شود.

برای مثال در ۱۵ سال اخیر بنیاد پژوهشی پاسارگاد تشکیل شده و هم‌اکنون تبدیل به میراث جهانی تخت جمشید شده و حتی در گذشته هم هر گونه رسیدگی به آثار ارزشمند نیازمند تامین بودجه بوده است. به‌گفته او علاوه بر نگهداری از تخت جمشید که از سوی متخصصان امر انجام می‌شود، باید مردم نیز نسبت به این قضیه دغدغه‌مند باشند، چون در روزهای نوروز به‌دلیل ازدحام جمعیت، گردشگر هم باید به کمک مرمت‌گران رفته و به این شکل در نگهداری و صیانت از آثار تاریخی و گردشگری کشور اقدامات موثر انجام شود. عضو شورای فنی تخت جمشید می‌افزاید: برای مثال در ایام نوروز مسیرهای بازدید از تخت جمشید مشخص شده و مردم نباید از این مسیرها خارج شوند. برای مثال اگر در روز ۵۰ نفر خواستار ایستادن در سرستون‌های تخت جمشید و گرفتن سلفی باشند، طبیعتا این آثار تحت تاثیر این گونه رفتارهای گردشگران فرسوده می‌شوند. محمدخانی می‌افزاید: باید با کمک مردم و توجه به تذکرات از سوی میراث‌بانان به حفظ و نگهداری آثار کمک کرد. به‌گفته او هر گونه رسیدگی تخصصی به آثار باستانی بر‌اساس بودجه اختصاص یافته انجام می‌شود. عضو شورای فنی تخت جمشید درباره مساله گل سنگ‌ها در تخت جمشید می‌گوید: گل سنگ‌ها در تخت جمشید مساله تازه‌ای نیست، بلکه مساله گل سنگ‌ها از سالیان گذشته آغاز شده و هم‌اکنون آزمایشات و پروژه‌های فراوان بر روی نحوه ایجاد گل سنگ و راه‌های مبارزه با آنها در پایگاه میراثی تخت جمشید انجام شده است.

هم‌اکنون نیز از خروجی‌های این پروژه‌ها استفاده شده و جلو افزایش گل سنگ‌ها گرفته می‌شود. باید دانست که هر گونه اقدام حفاظتی کار یک روز یا یکسال نیست، بلکه رسیدگی به مسائل میراث فرهنگی نیازمند بررسی‌های طولانی مدت است تا بتوان از گل سنگ یا دیگر موارد ضرر رسان به آثار جلوگیری کرد. برای مثال ریزگردها، کشاورزی شرق و غرب اطراف مجموعه تخت جمشید و استفاده از سموم کشاورزی در رویش گل سنگ‌ها تاثیرگذار است، البته برخی معتقدند که وجود پتروشیمی در نزدیکی تخت جمشید در این رابطه موثر بوده است. او در پاسخ به سوالی درباره چرایی کم توجهی مسئولان امر به توسعه گردشگری می‌افزاید:‌ برای توسعه جذب گردشگر باید سیاست‌های کلان کشور متحول شود و بودجه بیشتری به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اختصاص یابد تا این سازمان بتواند به سرمایه‌گذاری در این زمینه بپردازد.

از آثار تاریخی به‌شکل اصولی نگهداری شود

آثار تاریخی همچون تخت جمشید، فرهنگ اصیل ایرانی و تمدن کهن این سرزمین را نشان می‌دهد و باید با توجه به این جایگاه به آنها توجه کرد. این در حالی است که هر‌ساله در فصل ریزش باران بیشتر قسمت‌های تخت جمشید دچار آب گرفتگی می‌شود و بر اثر ریزش باران و همچنین خاصیت مویینگی سنگ، رطوبت به سرعت در همه قسمت‌های سنگ نفوذ کرده و سرعت تخریب سنگ را تسریع می‌کند. همچنین با توجه به ظرفیت‌های بالایی که در بافت تاریخی شیراز وجود دارد می‌توان از این فرصت برای جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و گسترش صنعت توریسم بهره برد. این در حالی است که قبرستان دارالسلام شیراز با‌هزار و ۳۰۰ سال پیشینه به مرکز معتادان و ولگردان تبدیل شده است. باید توجه داشت که اعتبار دیگر این قبرستان برخورداری از ۳۰۰ خروارخاک کربلا است که در گذشته بسیاری از بزرگان در آنجا با وضو و پای برهنه حرکت می‌کردند. در حالی که در مهر امسال در قبرستان تاریخی دارالسلام شیراز، سنگ قبرهای تاریخی در آتش سوخت. به‌گفته مسئولان امر مسئولیت نگهداری از این قبرستان مستقیما متوجه میراث فرهنگی نیست. امیری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس افزود: « در سال قبل تفاهمنامه‌ای بین شهرداری شیراز و میراث فرهنگی به امضا رسید و مسئولیت ساماندهی این قبرستان به شهرداری شیراز واگذار شد.» همچنین در آبان سال‌جاری، اسماعیل تبار، استاندار فارس در بازدید از چند خانه تاریخی مرمت شده توسط بخش خصوصی در محله سنگ سیاه شیراز گفت: « امیدواریم با سرمایه‌گذاری و همکاری بخش خصوصی و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، شاهد ترمیم و بهره‌برداری اصولی و علمی از بناها و خانه‌های قدیمی بیشتری باشیم.»

ظرفیت‌های گردشگری کشور شناخته شوند

بر اساس آمار، کشور ایران در زمینه گردشگری فرهنگی رتبه دهم جهان را دارد. همچنین به‌لحاظ بناهای تاریخی و بازارهای سنتی و پیشرفته، موزه‌ها و مقابر مشاهیر برجسته همچون حافظ، سعدی، خیام، عطار، ابوعلی سینا و ... از امکانات متعدد برخوردارند. کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری به خبرنگار «آرمان» درباره ظرفیت‌های گردشگری در ایران می‌گوید: ظرفیت گردشگری در ایران فراوان است، اما سازوکار مناسب برای تبدیل جاذبه به محصول در کشور وجود ندارد. در این شرایط سازمان گردشگری و میراث فرهنگی باید همت خود را به این بخش اختصاص دهد. اردشیر اروجی می‌افزاید:‌ این سازمان می‌تواند با توسعه خدمات به گردشگران اقدامات فراوان انجام دهد. برای مثال باید با تجهیز فرودگاه‌ها بتوان امکانات مطلوب به گردشگران ارائه داد. همچنین کمبود واحدهای اقامتی، توسعه شبکه حمل‌و‌نقل هوایی، ریلی، اتوبوس و جاده‌ای باید مورد بازبینی قرار گیرد.

به‌گفته او آموزش نامناسب نیروی انسانی و نبود سرویس بهداشتی مناسب برای گردشگران چه به شکل بین راهی و چه در جاذبه‌ها و کمبود مراکز رفاهی در مجاورت جاذبه‌ها، نبود منوی غذایی متنوع، عدم سازماندهی زیر‌ساخت و ... از نارسایی‌های شایع در بخش گردشگری کشور است. این کارشناس گردشگری تاکید می‌کند: در دیگر کشورها برای تبدیل جاذبه‌های طبیعی و تاریخی به محصول گردشگری تبلیغات، سرمایه‌گذاری، برگزاری تورهای گردشگری، سهولت در دسترسی، ایجاد امکانات در رفت‌و‌آمد و ... را مورد توجه قرار می‌دهند. در حالی که تاکنون در کشور ما به هیچ‌یک از جاذبه‌های گردشگری توجه نشده است. با این تفاسیر با توسعه گردشگری در کشور می‌توان از ظرفیت‌های ناشناخته گردشگری استفاده و به حفظ میراث فرهنگی شناخته شده در کشور پرداخت.