انتخابات ایتالیا؛ دومین گام جدایی طلبی از اروپا؟

خبرگزاری ایرنا: نتایج انتخابات اخیر ایتالیا را می توان یکی از نامطلوب ترین رخدادهای سیاسی حوزه یورو برای اروپا گرایان به شمار آورد؛ تحولی که می تواند سرنوشتی نظیر برگزیت را برای ایتالیایی ها نیز رقم بزند.

با اعلان نتایج اولیه انتخابات پارلمانی ایتالیا، کابوس اروپاگرایان ایتالیایی و دیگر کشورهای اتحادیه تعبیر شد و ائتلاف احزاب دست راستی به همراه حزب نوپای «پنج ستاره» توانستند بیشترین کرسی های پارلمان را به خود اختصاص دهند.

بنابر اعلان رسانه های ایتالیایی، پس از ائتلاف احزاب دست راستی که حدود ۳۷ درصد آرای انتخابات دیروز (چهارم مارس- سیزدهم اسفندماه) را به دست آوردند، حزب پنج ستاره به تنهایی حائز بیش از ۳۰ درصد آرا شد تا پیروز بزرگ این انتخابات لقب بگیرد.

به این ترتیب، ائتلاف حاکم به رهبری حزب «دموکرات» با کسب حدود یک چهارم آرا شکستی سنگین را تجربه کرد تا از هم اکنون موقعیت خود را در جایگاه اپوزیسیون دولت آتی تعریف کند.

از دید صاحبنظران تحولات این کشور و نیز مسائل اتحادیه اروپا، نتایج این انتخابات احتمالا ایتالیا را به سمت بی ثباتی سیاسی پیش خواهد برد. پیامد دیگر اما می تواند شروع فرایندی در جهت واگرایی رم از اتحادیه اروپا باشد.

** ایتالیا و دورنمای بازگشت به بن بست سیاسی

پنج سال پیش در چنین روزهایی ایتالیایی ها پای صندوق های رای رفتند و نتیجه ای را رقم زدند که منجر به بن بستی دو ماهه در عرصه سیاسی این کشور شد.

در انتخابات فوریه ۲۰۱۳ (اوایل اسفندماه ۹۱) این احزاب چپ میانه بودند که توانستند با برتری خفیفی نسبت به رقبا، بر رقیبان دست راستی پیشی گیرند و در مجلس نمایندگان اکثریت را به دست آورند.

ویژگی انتخابات پنج سال پیش، پیروزی حزبی تازه وارد در عرصه سیاسی با عنوان پنج ستاره و به رهبری «بپه گریلو» کمدین سابق ایتالیایی بود که شگفتی بسیاری را به دنبال داشت. این حزب توانست با سوار شدن بر موج نارضایتی های ناشی از بحران اقتصادی اروپا، حمله به احزاب سنتی و طرح شعارهای نظم گریزانه یک چهارم کرسی های مجلس نمایندگان را به دست آورد.

نتایج انتخابات پنج سال پیش سبب شد تا به دلیل برتری دست راستی ها و جنبش پنج ستاره در مجلس سنا، روند شکل گیری توافق در جهت تشکیل دولت ائتلافی به بن بست برسد. در نهایت اما «جورجو ناپولتانو» رییس جمهوری وقت ایتالیا زمینه های توافق را فراهم ساخت و با انتخاب «انریکو لتا» به عنوان نامزد تشکیل دولت، راهی را به سمت خروج از این بن بست گشود.

اعلام ورود نیافتن نمایندگان حزب پنج ستاره به ائتلاف با احزاب سنتی یکی از اصلی ترین دلایل ایجاد چالش سیاسی سال ۲۰۱۳ در ایتالیا بود و در وضعیت کنونی نیز سیاست و شعارهای متفاوت این حزب می تواند به وضعیتی مشابه پنج سال پیش در ایتالیا بیانجامد.

** نتایج انتخابات ایتالیا و نگرانی های اتحادیه اروپا

از اصلی ترین شعارهای حزب پنج ستاره باید به مبارزه با فساد و تحول اساسی در سیاست های اقتصادی رم در جهت رفع مشکلاتی چون فقر و بیکاری اشاره کرد. حساسیت برانگیزترین وعده این حزب برگزاری همه پرسی در ایتالیا برای خروج از اتحادیه اروپا است که با توجه به افزایش چشمگیر کرسی های پنج ستاره در پارلمان، نگرانی های بسیاری میان اروپاگرایان برانگیخته است.

از سوی دیگر، ائتلاف احزاب دست راستی به رهبری «سیلویو برلوسکنی» نخست وزیر پیشین ایتالیا که آخرین سالیان محکومیت جرایم مالی را می گذراند از مخالفان سرسخت ورود مهاجران به اروپا است. از دید بسیاری از ناظران، نارضایتی بسیاری از ایتالیایی ها از ورود انبوهی از مهاجران به خصوص لیبیایی ها، از دلایل اقبال به احزاب دست راستی بوده و این موضوع سیاست های واحد مهاجرتی اتحادیه را می تواند به چالش بکشاند.

در وضعیت کنونی، نگرانی طرفداران همگرایی اروپا اتفاق نظر احزاب دست راستی به رهبری برلوسکونی و پنج ستاره است که قادر است سومین قدرت اقتصادی حوزه یورو را به سوی واگرایی سوق داده و تجربه ای نظیر برگزیت را برای ایتالیا تکرار کند.

قرار گرفتن نمایندگان احزاب دست چپی در دولت ائتلافی اما گزینه ای است که به رغم احتمال پایین آن مانع از سیاست های ضداروپایی دولت آینده رم خواهد شد؛ نظیر آنچه در سال ۲۰۱۳ رخ داد و ناهمسازی پنج ستاره، حزب دموکرات را به سوی ائتلاف با دست راستی ها برد.

قرار گرفتن جنبش پنج ستاره در جایگاه حزب نخست پارلمان و وزن بالای تندروهای حزب «لیگ» در ائتلاف راست که مخالفتی بسیار جدی با سیاست های مهاجرپذیری دارند، امکان ایجاد دولت ائتلافی با حضور چپ ها را تحت تاثیر قرار داده و معادلات سیاسی را به سود طرفداران واگرایی از اتحادیه شکل داده است.

تا پیش از این، روی کار آمدن مجدد برلوسکونی که معضل مهاجران را برای ایتالیا به بمبی ساعتی تشبیه کرده و وعده اخراج صدها هزار مهاجر را داده بود نگرانی های بسیاری را نزد رهبران و مقامات اتحادیه برمی انگیخت و اینک کابوس واگرایی ایتالیا از اتحادیه اروپا، ترسناک تر از آنچه پیش بینی می شد دامنگیر طرفداران انسجام اروپایی شده است.

انتخابات اخیر علاوه بر ایجاد زمینه های بی ثباتی سیاسی، منجر به تنش های اجتماعی و ناآرامی هایی شده که طی دهه های گذشته کم نظیر بوده است و طی روزهای اخیر صحنه هایی خشونت بار را از درگیری میان تندروهای دست چپی و راستگرا به وجود آورده است.

در وضعیت کنونی روی کارآمدن دولتی با گرایشات هنجارگریزانه یا دست راستی در رم موضع واحد اروپا در برابر آمریکای غیرقابل پیش بینی ترامپ را نیز متاثر ساخته و به دلیل نگاه مثبت راستگرایان ایتالیایی به واشنگتن، احتمالا با استقبال ساکنان کنونی کاخ سفید مواجه خواهد شد.