سیاری: نیازمند انقلاب آبی در کشور هستیم

خبرگزاری فارس: به نقل از پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)،مجید سیاری با بیان این مطلب افزود: وجود مسائلی خارج از کنترل مانند تغییرات اقلیمی، گسترش دامنه تغییرات مقادیر حدی بارش‌های ساعتی، تغییر توزیع مقادیر بارش‌های روزانه و... و همچنین افزایش عدم قطعیت‌ها، ایجاب می‌کند که امروزه منابع آب با ابزارهای متناسب با این شرایط مدیریت شوند و روش‌های سنتی ناکارآمدی خود را نشان داده‌اند.

معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران یادآور شد: در کشوری که باید آن را بهشت یارانه‌ها نامید، قوانین به گونه‌ای تدوین شده‌اند که هر فردی که بیشتر مصرف کند، سود بیشتری برده است. این امر در مورد آب، این منبع حیاتی را به نابودی کشانده است. از این رو با حرکتی انقلابی و مدیریت تبعات آن، نگرش به آب را باید به صورت بنیادین تغییر داد.

وی با بیان اینکه امروزه با رشد چشمگیر فناوری امکانات بسیار مناسبی از قبیل سامانه‌های ارتباطی در اختیار است، تصریح کرد: در بخش آب، این فناوری‌ها به قدر لازم بکار گرفته نشده‌اند و این در حالیست که با استفاده از این امکانات، می‌توان به محدوده وسیعی از اطلاعات دست یافت و یا جمع کثیری را در زمان واحد مورد خطاب قرار داد.

سیاری بیان کرد: در این زمینه دو مقوله اساسی مدیریت منابع آب یعنی "آمار و اطلاعات منابع و مصارف" و "سامانه کنترل بهره‌برداری" مد نظر بوده و برای ارتقای عملکرد این بخش‌ها در ادامه این مصاحبه نگرش جدیدی بر پایه تجارب موجود بین‌المللی ارائه می‌شود.

معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران در ادامه به تبیین ضرورت اجرای این امر پرداخت و افزود: داشتن اطلاعات دقیق و به موقع، اولین و ضروری‌ترین ابزار در تصمیم‌گیری‌هاست. نه تنها در مواقع بروز مقادیر جدی از قبیل سیل و خشکسالی، بلکه در مواقع عادی نیز بدون در دست داشتن اطلاعات متقن، به موقع، دقیق، کامل از منظر محدوده تحت پوشش و ... نمی‌توان تصمیم‌گیری‌های درستی در مدیریت منابع آب و مقابله با شرایط بحران انجام داد.

وی اضافه کرد: بعد از تصمیم‌گیری، که در جای خود بایستی درست، کارشناسی و منطبق بر شرایط باشد لازم است سامانه‌ای نیز برای کنترل و پیاده سازی دستورات مبنی بر نحوه عملکرد سازه‌ها و تأسیسات موجود در منطقه وجود داشته باشد. در غیر این صورت، هرچند ممکن است تصمیمات مناسبی اتخاذ شده باشد ولی به نوبه خود نتوان آن‌ها را در عمل به درستی و به موقع پیاده کرد.

سیاری با تاکید بر اینکه داشتن اطلاعات چشم بینای تصمیم‌گیرندگان و در مرحله کنترل دستی توانمند در پیاده‌سازی تصمیمات خواهد بود، اظهار کرد: نگاهی به وضعیت فعلی کشور در موارد اشاره شده، شاهد آن است که گرچه در بسیاری از نقاط ایستگاه‌های آب سنجی و هواشناسی (در اختیار وزارت نیرو) نصب شده و در سال‌های اخیر به سمت مکانیزه شدن و ارتقای ادوات اندازه گیری حرکت‌هایی صورت گرفته است، در بخش مصارف تنها در شبکه‌های مدرن ادوات اندازه گیری مصرف نصب گردیده‌اند.

سیاری خاطرنشان کرد: بدون داشتن اطلاعات منابع و مصارف و نیز عدم امکان کنترل بهنجار و یکپارچه مانور تأسیسات، مدیریت منابع آب یک حوضه آبریز، حرکتی با چشمان و دست‌های بسته خواهد بود. بنابراین لزوم ارتقای جدی این سامانه‌ها به شدت احساس می‌شود.

وی به تشریح پیشنهادات خود در این زمینه پرداخت و افزود: آنچه مورد پیشنهاد است، امروزه در اکثر کشورهای پیشرفته در حوضه‌های آبریز مورد عمل قرار گرفته‌اند. از این دست می‌توان سامانه مدیریت رودخانه یوشینو در جزیره شیکوکو ژاپن را مثال زد. سامانه یاد شده یک ساختمان مرکزی دارد که در محل سد ایکیدا واقع است. رودخانه یوشینو و تأسیسات احداث شده بر روی آن، وظیفه تأمین آب چهار استان را به عهده دارند که بخش‌های مصرف شامل کشاورزی، شرب، صنعت و محیط ‌زیست بوده و کنترل سیلاب و فعالیت‌های گردشگری نیز جنبه‌های دیگر مدیریت و بهره‌برداری این رودخانه است.

معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران ادامه داد: با توجه به گستردگی منطقه که البته در مقایسه با حوضه‌های آبریز ایران بسیار کوچک‌تر است و این امر لزوم توجه جدی ما به موضوع را ایجاب می‌نماید سدها، بندها، تونل‌های انتقال، آبگیرها، ایستگاه‌های پمپاژ متعدد و ... در این سامانه وجود دارند. هر یک از این تأسیسات ادوات و اطاق کنترل خاص خود را داشته ولی در واقع مدیریت اصلی مانور این تأسیسات، در مرکز اصلی واقع در سد ایکیدا صورت می‌گیرد.

سیاری تصریح کرد: تمامی تجهیزات آب و هوائی مستقر در حوضه نیز به این سامانه متصل هستند و مدیران حوضه هر لحظه قادر به رصد وضعیت منابع و مصارف در جای جای حوضه می‌باشند. همچنین این سامانه با اتصال به سامانه‌های هواشناسی خارج از حوضه از قبیل رادارهای هواشناسی، قادر به دریافت اطلاعات طوفان‌ها برای مدیریت شرایط اضطرار و پیش‌بینی‌های بلند مدت و کوتاه مدت است.

وی با اشاره به اینکه سامانه یاد شده مجهز به مدل‌های ریاضی شبیه‌سازی شرایط بوده است، گفت: این سامانه با دریافت اطلاعات آب و هواشناسی از نقاط مختلف حوضه و نیز اطلاعات سازمان‌های ذیربط از قبیل هواشناسی با تلفیق این اطلاعات نسبت به شبیه‌سازی وضعیت حوضه آبریز برای فواصل زمانی کوتاه از چند ساعت تا چند روز و بعضاً برنامه ریزی‌های فصلی اقدام می‌کند. این مدلها از طریق تجارب گذشته، دائماً خود را بروز کرده و ارتقاء می‌دهند.
معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران خاطرنشان کرد: بدین ترتیب امکان تهیه اطلاعات به صورت برخط برای تصمیم‌گیرندگان به راحتی و با دقت بالا میسر شده و مدیران حوضه می‌توانند نتایج تصمیمات را قبل از پیاده سازی کاملاً ملاحظه و استنتاج نمایند.

وی افزود:این بدان معنی است که مثلاً با رسیدن سطح آب در مقطع خاصی از رودخانه به اندازه از پیش تعیین شده و یا وقوع بارش در بخشی از حوضه با شدتی خاص، مدیران حوضه بر پایه نتایج اجرای مدل، تصمیم مناسب را در موقع مناسبی اتخاذ می‌نمایند. بدین ترتیب این حوضه هیچگاه در برابر طوفان‌ها غافلگیر نشده و از بروز خسارات جلوگیری به عمل می‌آید.