ابتکار: در مورد حجاب، برخورد قهری جواب نمی‌دهد

بخشی از گفت وگوی رویداد ۲۴ با خانم معصومه ابتکار:

بسیاری معتقدند که اعتراض به حجاب اجباری فقط برای برداشتن روسری نیست بلکه همه حق‌وحقوق نادیده گرفته‌شده زنان در سال‌های گذشته است که به‌صورت اعتراض دختران انقلاب سر باز کرده! شما نیز چنین فکر می‌کنید؟

دهه هفتادی‌ها دوره انقلاب را ندیده‌اند، تجربه زیستی از انقلاب و سال‌های جنگ ندارند. به همین دلیل نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که آنها هم به ارزش‌های ابتدای سال‌های انقلاب فکر کنند و بدون چالش بخواهند همان خط‌مشی را پیاده کنند. به‌هرحال آنها متعلق به یک دوران دیگر و یک نسل دیگر هستند. فکر نمی‌کنم هیچ نسلی بخواهد بحث استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی به مفهوم متعالی، را زیر سؤال ببرد. اینکه بگوید نه ما آزادی یا استقلال نمی‌خواهیم یا با مفهوم آن به این شکل مشکل داریم. این مطالبات عمدتا به دلیل نوع برخورد در شیوه و روش‌ها بود است. بسیاری مواقع ما با دختران جوانمان برخوردهای نامناسب داشتیم. برای ما روح و جان جوانان و فرزندانمان بسیار مهم‌تر از ظواهر هست. اصلا ظاهرشان انعکاسی از روح، جان، فکر، اندیشه و جایگاهشان است. نمی‌توان به این مسائل بی‌توجه بود و فقط روی لباس و پوشش متمرکز شویم.

مسئله همین است که حقوق زنان رعایت نمی‌شود و از طرفی توقع و انتظارات وجود دارد!

در جامعه‌ نمی‌توان دختر در فضای عمومی خیابان‌ها به خاطر رفتار زشت متلک یا رفتارهایی که خارج از چارچوب‌ برخی آقایان انجام می‌دهند، احساس امنیت نکند و هیچ‌کس به این اعتراض رسمی نکند. سپس از سویی فقط به پوشش خانم‌ها ایراد گرفت. حجاب یک نظام جامع است و مهم‌ترین مطلب از نگاه شروع می‌شود. اتفاقا اسلام نیز اول حجاب را از مردان شروع می‌کند و می‌گوید مردان نگاهشان را بیفکنند. زیرا نگاه یعنی چشم‌چرانی کردن. از سویی نگاه بد یک نوع خشونت علیه زنان محسوب می‌شود. زنان مداوم در معرض نگاه‌، الفاظ و رفتارهای بد هستند. برای همین احساس می‌کند با او یک رفتار خشن می‌شود و انسانیت و شرافتش زیر سؤال می‌رود. به‌نوعی می‌خواهم بگویم حجاب یک چارچوب رفتاری برای زن و مرد است که هر دو باید به آن عمل کنند. چون قرآن کریم بعد از تذکر به مردان به زنان نیز می‌فرماید که شما نیز چشمانتان را بیفکنید و سپس می‌گوید برای اینکه اذیت نشوید و جایگاه و شخصیت واقعی خودتان معرفی شود پوششی در چارچوب رعایت کنید. به‌نوعی قرآن کریم کمپین «می تو» را پیش‌بینی می‌کرد.

اما اکنون بیشتر از آنکه شاهد گفت‎وگو باشیم، شاهد برخوردهای قهری هستیم. یعنی اساسا فرصتی به زنان برای بیان نظراتشان داده نشده است.

برخوردهای قهری در گذشته هم وجود داشت ولی آیا موفق و نتیجه‌بخش بوده؟ سال ۸۲ گشت ارشاد بسیار سخت گرفت و برخوردهایی شدید و زننده‌ای انجام شد. در آن سال من عضو کمیته محیط‌زیست شورای شهر بودم ولی به‌عنوان نماینده مردم تهران درباره این موضوع سخنرانی کردم که آیا واقعا فکر کرده‌ایم که تاثیر این برخوردهای قهری با دخترانمان چه خواهد بود؟ آیا اثر ایجاد رعب و نگرانی و ترس می‌تواند ما را به جامعه آرمانی برساند؟ آیا تاثیر آن را در پیشبرد اهداف یک جامعه متعالی با موازین دینی که همه به آن اعتقادداریم خواهیم دید؟ همین سؤال‌ها را دوباره سال ۸۹ در شورای شهر تکرار کردم. چون اعتقاد داریم باید مسائل بازگو شود.

ما نباید تصور کنیم چون مقررات در کشور داریم همه آن را به خاطر مقررات رعایت کنند. برای برخی از مسائل فرهنگی و اعتقادی باید راه‌حل گفت‌وگو تبیین شود. در اصل دین نیز لا اکراه فی الدین داریم و هیچ‌گاه زور و اجبار وجود ندارد. در اصل دین اگر حجاب شریعت است باید با گفت‌وگو راه آن باز شود که بالاخره نتیجه‌ای به دست آید که باید چه‌کاری انجام دهند. یعنی جامعه نمی‌تواند چیزی را بدون اراده، خواست و استقبال و انتخاب جامعه تحمیل کند. طبیعی است که در جامعه امروز باید پیرامون این مسئله صحبت شود و حتی صاحب‌نظران دین درباره آن نظر دهند و دیدگاه خود را بگویند.