سفر منحصر به فرد ولیعهد سعودی به آمریکا

تابناک: پیدا کردن نامی مناسب برای توصیف سفر ولیعهد ۳۲ ساله عربستان به آمریکا کار سختی است. طبق برنامه، وی تا پایان سفر دو هفته‌ای خود به آمریکا، علاوه بر واشنگتن دی‌سی، به پنج ایالت آمریکا خواهد رفت، با چهار تن از رؤسای جمهور فعلی و سابق آمریکا دیدار خواهد کرد، با پنج روزنامه مصاحبه خواهد داشت و در دیدار با طیف گسترده‌ای از چهره‌های مهم اقتصادی، فناوری و رسانه و سرگرمی آمریکا، به دنبال تبلیغ برنامه‌های خود برای آینده عربستان و منطقه خواهد بود.

نشریه آمریکایی تایم، گستردگی برنامه‌های سفر سه هفته‌ای بن سلمان به آمریکا را از زمان سفر طولانی و مفصل سیزده روزه نیکیتا خروشچف رهبر اتحاد جماهیر شوروی به آمریکا در سال ۱۹۵۹ تاکنون بی‌سابقه دانسته است.

طبق برنامه‌ریزی سعودی‌ها، ولیعهد این کشور علاوه بر دیدار با ترامپ، با باراک اوباما، جورج بوش و بیل کلینتون، رؤسای جمهوری سابق آمریکا نیز دیدار می‌کند. کیسنجر، بیکر، رایس، هیلاری کلینتون و جان کری نیز از چهره‌های مهم سیاست خارجی آمریکا هستند که دیدار با آنها در برنامه قرار دارد.

مایک پمپئو، گزینه ترامپ برای وزارت خارجه، مایک پنس معاون رئیس‌جمهور، ژنرال متیس وزیر دفاع، جارد کوشنر داماد و مشاور ارشد ترامپ، چاک شومر سناتور برجسته دموکرات، آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل، مایکل بلومبرگ شهردار سابق نیویورک و رهبران آیپک و گروه‌های مختلف یهودی آمریکا از دیگر چهره‌های مهم سیاسی آمریکا هستند که با ولیعهد سعودی وقت خواهند گذراند.

فهرست طولانی مدیران شرکت‌های موفق آمریکایی که ملاقات آنان در دستور کار ولیعهد سعودی است، چهره‌هایی مانند بیل گیتس، تیم کوک، جف بزوس، ایلان ماسک و سرگئی برین و مدیران بوئینگ، لاکهید مارتین و والت دیزنی را در بر می‌گیرد.

نیویورک تایمز، واشنگتن پست، ونیتی فیر، سان فرانسیسکو کرونیکل و آمجله آتلانتیک رسانه‌های طرف مصاحبه با شاهزاده ۳۲ ساله سعودی هستند و شورای سردبیری آنها نیز با وی ملاقات خواهند کرد. رابرت مرداک، توماس فریدمن، جفری گلدبرگ و اوپرا وینفری چهره‌های مطرح رسانه‌ای هستند که مقامات سعودی، وقت ملاقات آنان با ولیعهدشان را تنظیم کرده‌اند.

سفر بن سلمان به آمریکا تا حدودی یادآور سفر ۷۵ سال پیش فیصل بن عبدالعزیز ولیعهد وقت سعودی به آمریکاست که سنگ بنای روابط همه جانبه دو کشور است.

در سال ۱۹۴۳، شاهزاد فیصل به آمریکا آمد تا در اوج جنگ جهانی دوم با فرانکلین روزولت رئیس‌جمهور وقت آمریکا دیدار کند. فیصل که در آن زمان ۳۶ سال داشت، از مدتها پیش از آن، یعنی از دوازده سالگی و در سال ۱۹۱۹ مأموریت‌های دیپلماتیک از جانب پدرش را بر عهده می‌گرفت.

از چند سال پیش از سفر فیصل به آمریکا، شرکت‌های آمریکایی، تلاش برای کشف نفت در عربستان را آغاز کرده بودند. آل سعود که از تمایلات استعماری کشورهایی مانند انگلیس و ایتالیا نگرانی داشتند، ترجیح می‌دادند، شرکت‌های آمریکایی استخراج نفت در این کشور را بر عهده داشته باشند.

جنگ جهانی دوم، نیاز کشورهای غربی به نفت را تشدید کرده بود و در سال ۱۹۴۳، وزرای دولت روزولت به وی تأکید می‌کردند که عربستان احتمالا غنی‌ترین ذخایر نفتی جهان را خواهد داشت. در نتیجه، روزولت عربستان را عنصری مهم در دفاع از منافع حیاتی کشورش به رسمیت شناخت و از ابن سعود دعوت کرد به آمریکا سفر و یا این که هیأتی را برای این کار انتخاب کند. ابن سعود نیز دو تن از فرزندانش یعنی شاهزاده فیصل و شاهزاده خالد را برای این کار انتخاب کرد.

فیصل مورد علاقه پدرش بود. طرفه بنت آل شیخ مادر او از نوادگان محمد بن عبدالوهاب بود. طرفه در سال ۱۹۱۲ وقتی پسرش تنها شش سال داشت از دنیا رفت و فیصل نزد آل شیخ تحت آموزه‌های وهابی بزرگ شد. در پایان جنگ جهانی اول، فیصل دوازده ساله به عنوان نماینده آل سعود به لندن فرستاده شد. وی در این سفر از بریتانیا، بلژیک و فرانسه بازدید کرد. پس از اشغال مکه و مدینه توسط آل سعود، فیصل این بار برای تلاش برای به رسمیت شناخته شدن حاکمیت آل سعود بر مکه و مدینه از جانب اروپایی‌ها به این قاره سفر کرد. سفر بعدی فیصل به اروپا در سال ۱۹۳۲، مقاصدی از جمله ایتالیا، سوئیس، فرانسه، بریتانیا، هلند، آلمان، لهستان و روسیه را در بر می‌گرفت. در نتیجه سفر وی به شوروی، این کشور کنسولگری خود در جده را افتتاح کرد. فیصل در مسیر بازگشت به عربستان، از ترکیه، ایران، عراق و کویت نیز دیدار کرد.

همین تجربه قابل توجه سفرهای خارجی سبب شد که انتخاب وی به عنوان نماینده شاه سعودی برای سفر به آمریکا در سال ۱۹۴۳ عجیب نباشد.

فیصل و خالد را تعدادی مشاور و محافظ همراهی می‌کردند و آنها از مسیر خارطوم، آکرا و برزیل خودشان را به میامی در آمریکا رساندند. پس از دیدارهای مفصل در واشنگتن، هیأت سعودی بنا به توصیه روزولت، سفری مفصل برای مشاهده آمریکای در حال جنگ آغاز کردند. آنها ابتدا به نیویورک رفتند و از وال استریت و ساختمان امپایر استیت بازدید کردند، دانشگاه پرینستون را دیدند و آن گاه از مسیر تگزاس با قطار به کالیفرنیا رفتند و بازدید از هالیوود، پارک ملی سکویا و گرند کانیون در آریزونا را در برنامه خود گنجاندند. پس از سفر به کلرادو، نیومکزیکو، دنور و دیترویت آنها به واشنگتن بازگشتند و از آکادمی نیروی دریایی آمریکا در آناپولیس هم بازدید کردند.

پس از دیدار با روزولت، هیأت سعودی در مسیر بازگشت به عربستان، برنامه مفصلی نیز در بریتانیا داشت و در ادامه در الجزایر با ژنرال دوگل فرانسوی نیز ملاقات کرد.

این سفر سه ماه به طول انجامید، ولی در پایان همان تأثیری را داشت که مورد نظر روزولت بود، القای این مطلب به خاندان سعودی که آمریکا قدرتی فراتر از همه کشورهای اروپایی و از جمله بریتانیا دارد.

هرچند بعدا و با به قدرت رسیدن فیصل روابط دو طرف شاهد پیچیدگی‌های زیادی بود، گویا پیام مخابره شده توسط روزولت همچنان در گوش آل سعود باقی مانده است.