مارکوپولوی سعودی و سودای کسب اعتبار جهانی

خبرگزاری ایرنا: ولیعهد سعودی طی چند ماه گذشته تلاش کرده تا با سفرهای پرهزینه و متعدد و ایستادن در کنار دولتمردان غربی، اهداف بلندپروازانه خود را پیگیری و در مقابل بدنامی حمله به یمن وجاهتی را خریداری کند.

«محمد بن سلمان» ولیعهد جوان و ۳۲ ساله سعودی مدتی است که به سفرهایی پرحاشیه می پردازد. در یکی دو ماه گذشته وی ابتدا چند روز را در لندن با مقام های بریتانیایی گذارند. اواخر اسفندماه بن سلمان سفر سه هفته ای را به ایالات متحده به انجام رساند و پس از بازگشت به پاریس رفت و قرار است چند رو دیگر به مادرید هم سفر کند.

از نگاه برخی ولیعهد جوان که هر از چندگاهی خبرهایی در مورد کنار گذاشتن پدر و نشستن بر تخت پادشاهی هم درباره او به گوش می رسد از اوضاع داخلی عربستان اطمینان پیدا کرده و به همین دلیل تمرکز خود را به عرصه بین المللی معطوف کرده است.

در یک سال اخیر، وی در عرصه داخلی عربستان پیشگام تحولاتی بوده است. از یک سو مجموعه ای از آزادی های اجتماعی را که برای ده ها سال ممنوع بود به زنان سعودی داد. به تازگی به آن ها حقوق حضانت فرزند، رانندگی، شغل، حضور در ورزشگاه، دریافت پاسپورت و حتی صدور فتوا داده شد. بن سلمان همچنین با اقداماتی درحوزه فرهنگی همچون برگزاری کنسرت موسیقی، آزادی نسبی حجاب و بازگشایی سینماها خبر ساز شد. وی در عرصه سیاست داخلی همه صداهای مخالف را در نطفه خفه کرد و به بهانه مقابله با فساد بسیاری از رقبا و دشمنان خود از شاهزادگان و پسر عموها گرفته تا وزرا را دستگیر و زندانی کرد. پس از گذشت چند ماه از بازداشت این افراد در هتلی لوکس، هنوز وضعیت این افراد مشخص نشده و گفته می شود برخی از آن با پرداخت میلیاردها دلار پول به دولت و بن سلمان آزادی محدودی را پیدا کرده اند.

پس از این تحولات داخلی توجه ولیعهد همه کاره ریاض به سوی خارج از کشور معطوف شده است. سعودی ها به خاطر گرفتار شدن در باتلاق یمن به شدت از سوی افکار عمومی جهان منفور شده اند. حجم انتقادها به حدی است که حتی دولت های غربی و سازمان های بین المللی هم در خصوص تجاوزها و کشتار بیرحمانه غیرنظامیان به ویژه کودکان ساکت نبودند به شکل های مختلف در زمینه همکاری های نظامی با عربستان سعودی خود را در وضعیتی دشوار می بینند. ضعف بیشتر ریاض در حوزه سیاست خارجی آنجا آشکار شد که بن سلمان در تنش با قطر هم نتوانست موفقیتی را کسب کند و دیپلماسی بین المللی شکست خورده و بی اعتباری ریاض بیش از پیش خودنمایی کرد.

حال بن سلمان به فرستاده ویژه ریاض تبدیل شده است تا با ولخرجی و اعطای دلارهای نفتی به کشورهای غربی چهره ای تازه، معتدل و ترقی خواه از خود و کشورش نشان دهد و نظر دولت ها و افکار عمومی جهان را نسبت به ریاض و آینده تحولات آن دگرگون سازد.

اگر به دقت به ترکیب سفرهای ولیعهد سعودی نگریسته شود مشهود است که وی تنها اهداف سیاسی یا اقتصادی را دنبال نمی کند بلکه ملاقات های خود را به گونه ای برنامه ریزی می کند تا با پوشش رسانه ای گسترده حضور وی در کنار چهره های شناخته شده و گاه غیردولتی نمایش داده شود. وی می خواهد این نگاه را به جهان بقبولاند که ریاض اکنون سیاست تسامح در عرصه های اجتماعی را در پیش گرفته است.

حضور بن سلمان در انگلستان تنها به دیدار با مقام های دولتی خلاصه نشد بلکه دیدار با ملکه، شرکت در میهمانی شام شاهزاده های بریتانیایی، دیدار با نمایندگان احزاب مختلف در مجلس و حتی برخی چهره های مذهبی همچون اسقف اعظم کانتربری بازتاب بیشتری داشت. محمد بن سلمان در ایالات متحده نیز علاوه بر دیدار با ترامپ و برخی مقام های ارشد کاخ سفید با بسیاری از چهره های مهم اقتصادی، تجاری و اجتماعی آن کشور دیدار کرد. دیدار با روسای جمهوری پیشین آمریکا، حضور در لابی های صهیونیستی، رفتن به هالیوود و ناسا، حضور در دانشگاه های مطرح آمریکا و رفتن به «سیلیکون ولی» و دیدار با مدیران «مایکروسافت»، «اپل»، «فیسبوک» و «آمازون» اهداف پیرامونی این سفر را پررنگ تر از خواسته های سیاسی و اقتصادی ولیعهد سعودی می سازد.

وی در سفر به پاریس پس از ملاقات های سیاسی، به دیدار از موزه لوور پرداخت و قول قرارهایی را با هنرمندان فرانسوی در زمینه تشکیل گروه اوپرا در ریاض گذاشت. وی همچنین گفت وگوهایی را در زمینه ساخت پروژه های گرانقیمت علمی، تفریحی و و توریستی در شبه جزیره عربستان انجام داد.

به نظر می رسد بن سلمان با ولخرجی در این سفرها تلاش دارد تا خود را به عنوان فردی نشان دهد که آینده سعودی را اختیار دارد. وی در ظاهر خود را انسانی مدرن و بدون افراط گرایی های سنتی ریاض نشان می دهد.

اگرچه وی همه اصلاحات ریاض را در چارچوب اهداف و برنامه اقتصادی و اجتماعی «چشم انداز ۲۰۳۰» (توصیه و تدوین شده از سوی اندیشکده های آمریکایی) نشان می دهد اما در واقع هدف اصلی وی از این دیدارهای پر سر و صدا، آرایش چهره دربار سعودی و تغییر افکار عمومی غرب است.

از دید بسیاری در عربستان و خارج از این کشور، مارکوپولوی سعودی برای اعتبار بخشی به جایگاه خود و ریاض، چند صدمیلیارد دلار نفتی را به غربی ها می دهد تا از آن ها اعتبار بخرد.