چه کسی پشت صحنه حمله به سوریه است؟

نامه نیوز: حمله موشکی امریکا و متحدین غربی آن کنترل شده و محدود بود. برخی ناظران و کارشناسان دلیل این موشک پرانی پس از تهدیدات ترامپ و جنگ لفظی کوتاه روسیه و امریکا را این می دانند که امریکا در صحنه بحران زده سوریه که دست خود را کوتاه می بیند نیاز داشت خودی نشان دهد. ترامپ یک هفته پیش گفت باید از سوریه خارج شویم و هفته بعد با غائله شیمیایی دوما سخن از حمله به سوریه به میان آورد.

دلیل این وضعیت بجز نبود واقع گرایی و شخصیت دمدمی ترامپ به نبود استراتژی مشخص امریکا در سوریه نیز بر می گردد.

در حمله سه گانه به اهداف مشخص شده در سوریه مقایسه های متفاوتی با حمله موشکی گذشته دیده می شود. اینکه آیا این حمله نیز مانند جریان شیمیایی در خان شیخون مسئله ای برای رد گم کنی و پیچیده کردن جریان بوده است یا در این نوبت اهداف دقیق تری پیش روی این ائتلاف وجود داشت؟

چه کسی پشت حمله به سوریه بود؟

سوال مهمتر درباره حمله اخير به سوريه كه كمتر به آن پرداخته شده تشخيص اين نكته است كه چه كسي این حمله را مدیریت کرد و هماهنگی های لازم را شکل داد؟ ترامپ، مكرون يا مي؟ نوع و ابعاد و سناريوهاي اين حمله قبل و بعد آن تا حدود زيادي معلوم و قابل پيش بيني بود و اختلاف زيادي بين تحليلگران نبوده و نيست، ولي تشخيص این که کدام یک از رهبران این سه کشور هماهنک کننده اصلی بود يك سوال اساسي و كليد رمزگشايي از آزمودن مجدد آزموده ناكام قبلي است. صندلي راننده در فهم تعاملات غرب هميشه مهم بوده است.

مثلا در جنگ ليبي، ساركوزي در فرانسه مدیریت اصلی را داشت و اوباما و ديگران را دنبال خود كشيد. در اخراج ديپلمات هاي روس، انگليس ابتكار عمل را در دست گرفت. اما این بار درباره حمله به سوريه تشخيص هدایت کننده دشوار تر است. انگليس با اكراه و در آخر به ائتلاف پيوست، ولي روس ها مي گويند صحنه سازي حملات شيميايي كلا توسط عوامل انگليسي طراحي و اجرا شده است.

اما مكرون اظهار داشت ترامپ را متقاعد كرده است از سوريه خارج نشود و قبل از حملات ادعايي شيميايي بيش از همه در اين باره هشدار مي داده است. هر چند ترامپ اولين توييت هاي تند را درباره حمله شروع کرد ولی ظواهر امر نشان می داد او بیشتر حرف می زد تا عمل. از این فضای موجود و روند بازی قدرتها نشان می دهد احتمال مدیریت مكرون بيشتر است.

مکرون که از ابتدای حضور در قدرت، بیش از یک جوان تازه به قدرت رسیده نشان داده است، روند این حضور از او مردی عملگرا و پراگماتیست به دیگران القا کرده است.

مکرون که حالا از او به عنوان رفیق صمیمی و شخصی تاثیر گذار روی ترامپ یاد می شود در موضوعات مختلف توانسته است این هماهنگی با امریکا را پیش ببرد و حتی خود ابتکار عمل را در دست بگیرد. این مسئله باعث شده است از مکرون به عنوان کسی یاد شود که حتی می تواند با تاثیرگذاری روی ترامپ برجام را نیز نجات دهد.

از سوی دیگر اروپایی ها که از روند گفت و گوهای ژنو طرفی نبسته اند، به دنبال حضور و تاثیرگذاری بیشتر در صحنه سوریه هستند. همراهی فرانسه و انگلیس در این مسیر با امریکا این را بیشتر نشان داد.

تاثیر بر سوریه یا تخریب فضای گفت و گو

اما حمله موشکی امریکا همراه با انگلیس و فرانسه این سوال را در اذهان بوجود آورد که آیا این حمله می تواند روندهای موجود را متاثر کند و فضای سوریه و گفت و گوهای صلح، مخصوصا روند آستانه را با خلل و آسیب روبرو کند؟ این سوال وقتی از اهمیت بیشتری برخوردار شد که ترکیه، یکی از کشورهای محور آستانه از حملات ائتلاف غربی حمایت کرد و در گذشته نیز از برکناری اسد سخن به میان آورد بود.

مسئله این است که یک حمله موشکی در این شکل و شمایل بر روی صحنه میدانی و نظامی تاثیرگذاری لازم را ندارد و نمی تواند بر روی زمین فرایند جدیدی ایجاد کند. اما پیام هایی دارد که می تواند بر روی فرایندهای سیاسی تاثیرگذار باشد. امریکا و دوستان آن می خواهند این پیام را به بازیگرانی چون روسیه و ایران برسانند که عدم حضور آنها در روند گفت و گوها نمی تواند به نتیجه برسد. از این رو آنها توانایی این را دارند که بدون در نظر گرفتن ملاحظات دیگران حملاتی از این دست را انجام دهند.

اما نکته ای که وجود دارد این است که وقتی امریکا و متحدینش این روش را برای رساندن پیام خود انتخاب می کنند نباید انتظار داشته باشند که اهداف مشخص آنها که تاثیر گذاری بر روند گفت و گوها هست، به نتیجه ای برسد. زیرا که استفاده از ابزار زور و نظامی می تواند بیشتر باعث تخریب فضای مسالمت آمیز گفت و گو و مصالحه شود و در این روند گروههای معارضی که به هیچ کدام از طرفها تعهدی ندارند، می توانند فضای بیشتری برای تحرک و آسیب پیدا کنند.