حمله شدید کیهان به ظریف

پایگاه خبری انتخاب: روزنامه کیهان در مطلبی با عنوان «آقای ظریف دیپلمات باشید انقلابی پیشکش!» به محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ‏کشورمان حمله ور شده و دیپلماسی او در سفر به آمریکا را زیر سوال برده است. ‏

ظریف بامداد سه‌شنبه به وقت تهران در نشست شورای روابط خارجی آمریکا حاضر شد و به سوالاتی در ‏خصوص برجام و اوضاع منطقه پاسخ داد. عمده سخنان ظریف در این نشست به لزوم گفتگو با عربستان و رفع تنش با این ‏کشور و کل منطقه و نیز انتقاد از سیاست دولت ترامپ در خصوص برجام معطوف شده بود. ‏

شورای روابط خارجی آمریکا یک اندیشکده و سازمان غیرانتفاعی است که با عضویت تعداد زیادی از وزرای خارجه پیشین این ‏کشور در آن و نیز متخصصان ارشد حوزه بین الملل، تاثیری چشمگیری در تعیین سیاست‌های خارجی ایالات متحده ایفا می‌کند. ‏

از سوی دیگر، دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا قرار است روز ۲۲ اردیبهشت نظر خود درباره برجام را اعلام کند و تعداد ‏زیادی از تحلیلگران اعتقاد دارند احتمال خروج آمریکا از این توافق بالاست. با این وجود، اروپا هنوز حاضر به همراهی آمریکا ‏نشده و از این رو، امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه که در ماه‌های اخیر روابط ویژه و مناسبی با ترامپ برقرار کرده، به ‏واشنگتن رفته است تا بلکه از دل صحبت‌های او و ترامپ، راه حلی برای حفظ برجام به دست آید. ‏

در این شرایط، سفر وزیر خارجه کشورمان به ایالات متحده، اهمیت و رنگ و بوی دیگری به خود می‌گیرد. ناگفته پیداست این ‏سفر تلاشی برای اعمال ابزار‌های دیپلماتیک ممکن، برای تشریح مواضع ایران و حفظ برجام و کنار زدن سیاست‌های خصمانه ‏دولت فعلی آمریکا تلقی می‌شود. ‏

در این شرایط، حمله کیهان به ظریف، ابعاد ویژه تری به خود می‌گیرد. ‏

۱. حمله به وزیر خارجه کشور آن هم در شرایط ویژه‌ای که او در آمریکا تمام تلاش خود را به کار برده تا از حقانیت ایران، ‏پایبندی کشورمان به تعهدات بین المللی و نیز اثبات بی تعهدی طرف مقابل استفاده کند، حتی با سیاست‌های خود کیهان - دست ‏کم سیاست‌هایی که بار‌ها آن را در مورد مسئولین حوزه‌های دیگر مانند حوزه نظامی اعلام کرده - نیز در تناقض است. به طور ‏مثال این روزنامه حتی در زمانی که ظریف پیش از حصول توافق هسته‌ای در سال ۹۲، مشغول مذاکره با غرب بود اظهارات ‏روحانی مبنی بر اینکه «دولت با یک خزانه خالی و انبوه بدهکاری روبه‌رو است» را «پشت پایی که شب مذاکره روحانی به ظریف ‏زد‎! ‎‏» تعبیر کرد. ‏

اگر آن روز ظریف در حال مذاکره با غرب بر سر برجام بود امروز هم او در تلاش برای حفظ موقعیت بین المللی ایران، و اثبات ‏بدعهدی طرف مقابل و حفظ همان برجام است. در این شرایط، حال حمله کیهان به وزیر خارجه کشورمان، آن هم با شدیدترین ‏الفاظ را - با توجه به منطقی که خود این روزنامه دارد - چگونه می‌توان توجیه کرد؟

۲. فارغ از کلیدواژه‌های همیشگی این روزنامه که از آن بار‌ها برای حمله به دیپلمات‌های دولت روحانی استفاده کرده، انتقادات ‏کیهان در خصوص اظهارات اخیر ظریف، به دو موضوع خلاصه می‌شود. یکی صحبت‌های وزیر خارجه کشورمان درباره لزوم ‏دوری از تنش در منطقه که کیهان آن را «تأسف برانگیز»، «منفعلانه» و «پذیرش اتهام» خوانده است. کیهان جملات ظریف مبنی ‏بر اینکه «ما برای مستثنا کردن یکدیگر و تبدیل شدن به قدرتمندترین در منطقه، منطقه را نابود کرده‌ایم. باید این روند را متوقف ‏کنیم. به شما می‌گویم که ایران آماده این کار است» را «در یک کفه ترازو قرار دادن» ایران و عربستان و «در حقیقت ‏پذیرش اتهام آمریکا و انگلیس و فرانسه (حامیان و تجهیزکنندگان تروریسم در منطقه) و آل‌سعود (گماشته و نوچه نظام سلطه و ‏گاو شیرده ترامپ) مبنی بر نقش ایران در بی‌ثبات کردن منطقه» خوانده است. ‏

دومین انتقاد به پیشنهاد ظریف درباره ایجاد «منطقه قدرتمند به جای قدرتمندترین بودن در منطقه» بازمی گردد. این پیشنهاد را ‏ظریف، پیش از این نیز بار‌ها مطرح کرده بود. از نظر کیهان این پیشنهاد «خلاف منافع ملی» و «بی توجهی به چشم انداز ۲۰ ‏ساله» محسوب می‌شود که در آن تصریح شده باید در افق ۱۴۰۴ قدرت اول منطقه باشیم. ‏

مواضع کیهان در موارد گفته شده، ناشی از یک تصور اشتباه است و آن اینکه به گمان همفکران این روزنامه، اولا «قدرت اول ‏منطقه» بودن با «منطقه قدرتمند «بودن در تعارض است و دیگر اینکه گویا کیهان، مفهوم «قدرت اول» را صرفا در حوزه ‏نظامی جستجو می‌کند. ‏

در پاسخ باید توجه کرد که اولا تقویت «منطقه قدرتمند»، هیچچ تعارضی با «قدرت اول منطقه بودن» ندارد. در واقع «منطقه ‏قدرتمند» با تعامل قدرت‌های منطقه و رفع تنش بین آن‌ها و مقابله با سیاست‌های تحمیلی قدرت‌های فرامنطقه‌ای بستگی دارد. ‏با این فرض، منطقه قدرتمند نه تنها تعارضی با قدرت‌ها ندارد بلکه به قدرت‌های منطقه‌ای نیازمند است. در واقع اظهارات ‏ظریف صرفا به معنای کنار گذاشتن تنش‌های غیرضروری بین قدرت‌های منطقه‌ای است که انرژی این قدرت‌ها را تحلیل برده و ‏آسیب پذیری منطقه در مقابل قدرت‌های فرامنطقه‌ای و جهانی را افزایش می‌دهند. ‏

بر خلاف ادعای کیهان، این موضوع هرگز به معنای پذیرش اتهامات غربی‌ها به ایران در خصوص رفتار منطقه‌ای کشورمان ‏نیست. ظریف نه تنها هرگز در هیچ برهه‌ای چنین اتهام نادرستی را نپذیرفته بلکه بار‌ها و بار‌ها =- از جمله در همین سفر اخیر ‏به آمریکا - از نقش موثر و سازنده ایران در منطقه، علت حضور ایران در سوریه به دعوت دولت قانونی این کشور و نیز نقش ‏کشورمان در از میان بردن گروه تروریستی داعش دفاع کرده است. طبیعتا با هیچ منطقی، انتقاد از سیاست‌های تنش زا و بحران ‏آفرین میان ایران و عربستان، و اعلام آمادگی برای دوری جستن از این سیاست ها، همچنان که دولت روحانی در سال اخیر ‏بار‌ها این موضع را تکرار و آن را دنبال کرده است - به معنای پذیرش اتهامات غرب علیه ایران نیست. ‏

از طرفی، با همین استدلال‌های بالا، این برداشت اشتباه که اظهارات ظریف درباره «منطقه قدرتمند» با «چشم انداز ۲۰ ساله» در ‏تعارض است نیز اشتباه است. رقابت‌های منطقه‌ای در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، علمی و ... تعارضی با همکاری ‏دولت‌های منطقه علیه دخالت‌های فرامنطقه‌ای ندارد. به عکس، رقابت‌های اینچنینی با فرمول «برد - برد» به تعالی کل منطقه ‏از نظر اقتصادی و نیز تاثیرگذاری در فرآیند‌های جهانی کمک می‌کند نه تضعیف آن. ‏

به نظر می‌رسد آنچه روزنامه کیهان و حسین شریعتمداری، مدیرمسئول آن به عنوان «اصول دیپلماسی» پیش روی خود قرار ‏داده اند زمین تا آسمان با دیپلماسی در دنیای واقعیت تفاوت دارد. حرف کیهان و همفکرانش این است پیروزی ایران در هر حوزه ‏ای، صرفا با شکست رقبا یا «دشمنان» منطقه‌ای از جمله عربستان و آمریکا و بسیاری از کشور‌های منطقه به دست می‌آید و ‏لاغیر؛ که به طور طبیعی هیچ گاه چنین موضوعی با دیپلماسی سازگاری نخواهد داشت؛ در حالی که دیپلماسی ظریف، دعوت به ‏تعامل، ضمن حفظ قدرت ایران است. نمونه‌ای از دیپلماسی مورد نظر کیهان و همفکرانش در دولت محمود احمدی نژاد در حال ‏پیاده سازی بود که نتیجه آن، سقوط اقتصادی کشور، اعمال تحریم‌های بیشتر، و افزایش دشمنان منطقه‌ای و جهانی ایران بود. ‏قابل تامل است که این سیاست حتی کشورهای روسیه و چین را هم نتوانست همراه ایران کند تا جایی که این کشورها در فاصله سال های ۸۵ تا ۸۹ در دولت احمدی نژاد، به ۶ قطعنامه تحریمی شورای امنیت علیه ایران، رای مثبت - و نه حتی ممتنع - دادند.