درمان اختلالات ذهنی به کمک تراشه‌های هوشمند

روزنامه ایران - میثم لطفی: «برایان جانسون» مانند «مارک زاکربرگ»، «ایلان ماسک» و... جاه‌طلبی و بلندپروازی‌های بزرگ ندارد تا در عرصه فناوری خود را به جهانیان معرفی کند و از این طریق بتواند یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان را در اختیار داشته باشد. او بنیانگذار و مدیرعامل شرکت «کرنل» فعال در زمینه مغز و اعصاب است که این هفته به‌دنبال اقدام جدید خود اعلام کرده که می‌خواهد هوش انسانی را گسترش دهد. جانسون تصمیم دارد به کمک عصب‌های مصنوعی این هدف را محقق سازد و بر اساس بررسی‌های اخیر خود با گروه بزرگی از محققان به این نتیجه رسیده است که عصب‌های الکترونیکی و هوشمند که به دست انسان ساخته می‌شوند، می‌توانند عملکرد ذهن را ارتقا دهند و در نهایت اختلالات ذهنی را درمان کنند. اگر بخواهیم تئوری جانسون را به صورت خلاصه بیان کنیم باید بگوییم که او قصد دارد یک تراشه در مغز شما جاسازی کند.

هنوز بدرستی مشخص نیست که تراشه هوشمند مذکور چگونه عمل می‌کند و با وجود این، وزارت بهداشت امریکا مجوزهای لازم را برای آزمایش این تراشه در مغز انسان صادر کرده است تا برای نخستین بار یک تراشه هوشمند وارد سیستم پردازش اطلاعات انسان شود. در حوزه فناوری و قابلیت‌های آن بحث‌های جالب و کاربردی فراوانی مطرح می‌شود، با وجود این شاید این نخستین باری باشد که بشر به کمک فناوری کرنل می‌تواند از یک تراشه هوشمند در مغز خود بهره ببرد تا کلان داده‌هایی که مغز انسان تولید می‌کنند به‌صورت رایانه‌ای مورد پردازش قرار بگیرند.

کلان داده‌های مغز انسان

«آرزوی من این است که ظرف ۱۵سال آینده بتوانیم ابزارهای بسیار کارآمد و هوشمند را به‌عنوان یک رابط رایانه‌ای در مغز انسان وارد کنیم. آیا من می‌توانم میزان یادگیری را در مغز خود افزایش دهم، توانایی تخیل و تصویرسازی ذهنی خودم را بیشتر کنم، یا بتوانم چیزی که تا امروز به آن علاقه نداشتم را دوست داشته باشم؟ آیا می‌توانم در یک فضای ۱۰ بعدی زندگی کنم و درک کافی از همه ابعاد آن داشته باشم؟ آیا می‌توانیم با تراشه‌های هوشمند چند نانومتری بیماری‌های عصبی و اختلالات ذهنی را براحتی درمان کنیم؟» اینها بخشی از صحبت‌های جانسون بود که این هفته در مصاحبه با روزنامه گاردین اعلام کرد.

آنگونه که متخصصان علوم مغز و اعصاب اعلام کرده‌اند مغز انسان بیش از هر سیستم رایانه‌ای دیگر داده تولید می‌کند و با وجود این هنوز بدرستی مشخص نیست سیستم‌های پیچیده مخصوص تحلیل داده چگونه می‌توانند این اطلاعات را پردازش کنند. جانسون در صحبت‌های اخیر خود از اصطلاح «تراشه مغز» استفاده کرد و توضیح داد برای آنکه در این حوزه به موفقیت برسد، از پروتزهای عصبی استفاده می‌کند تا بتواند تراشه‌های میکروسکوپی را در مغز انسان کاشت دهد. این تراشه‌ها کمتر از فناوری‌های کنونی به‌صورت تهاجمی عمل می‌کنند و برای ورود آنها به مغز انسان نیاز به باز کردن جمجمه نیست. بنابراین پزشکان براحتی می‌توانند فناوری را وارد مغز انسان کنند و حسگرهای تزریقی را با اهداف مختلف وارد سیستم مغز کنند.

ممکن است این اتفاق دور از ذهن به‌نظر برسد. ولی جانسون سابقه طولانی در انجام فعالیت‌های مشابه دارد. زمانی که او نخستین ترم دانشگاهی خود را پشت سر می‌گذاشت، یک کسب و کار پرسود برای فروش گوشی‌های هوشمند به همکلاسی‌های خود راه‌اندازی کرده بود. وقتی که به سن ۳۰ سالگی رسید شرکت پرداخت آنلاین «برین‌تری» را راه‌اندازی کرد و شش سال بعد کمپانی خود را به قیمت ۸۰۰ میلیون دلار به شرکت «پی‌پال» فروخت. او در سال ۲۰۱۶ میلادی ۱۰۰ میلیون دلار از پول به دست آمده را صرف راه‌اندازی شرکت «کرنل» کرد و هم‌اکنون به کمک ۳۰ کارمندی که در این مرکز در اختیار دارد می‌کوشد برای نخستین بار تراشه‌های هوشمند الکترونیکی را به مغز انسان پیوند بزند و فصل جدیدی در عرصه مهندسی پزشکی ایجاد کند.

جانسون که هم‌اکنون ۴۰ سال دارد در مصاحبه اخیر خود توضیح داد که برای به انجام رساندن این طرح به پول بیشتری نیاز دارد و به همین خاطر با چند کمپانی‌ سرمایه‌گذار وارد همکاری شده است تا به کمک آنها این اتفاق محال را شدنی کند.

کاشت تراشه در مغز

بنیانگذار و مدیرعامل شرکت «کرنل» ادعا می‌کند که این روزها بیش از هر زمان دیگر به هدف خود نزدیک شده است تا برای نخستین بار یک تراشه الکترونیکی وارد مغز انسان شود. او در این خصوص گفت: «برای نخستین بار در تاریخ شاهد خواهیم بود که مغز انسان در کنار همه توانایی‌های خود از توانایی‌های یک تراشه هوشمند هم کمک بگیرد تا بشر آنچه را که تاکنون تصور نمی‌کرد را از نزدیک مشاهده کند و این بار زندگی برای او معنای دیگری داشته باشد».

او همچنین توضیح داد: «زمانی که برای نخستین بار چشم‌انداز تاریخ بشر را مطالعه کردم، متوجه شدم انسان در طول تاریخ همواره سعی کرده است برای ارتباط با یکدیگر، ساخت خانه، زندگی شهری و... به سطوح بالاتری دست پیدا کند و هم‌اکنون می‌خواهیم با کمک به مغز انسان، مسیری که قرار است در چندصد سال طی شود را در بازه زمانی کوتاه‌تر پشت سر بگذاریم».

ایده مطرح شده توسط شرکت «کرنل» یک اتفاق کاملاً شخصی را در بر می‌گیرد و به عبارت دیگر، یک فرد با رضایت خود و اطرافیان تصمیم می‌گیرد تراشه هوشمند وارد مغز آن شود. جانسون که به‌صورت شخصی پروژه ساخت این تراشه را دنبال کرده است بین سنین ۲۴ تا ۳۴ سالگی از افسردگی مزمن رنج می‌برد و در طول زندگی خود مشاهده کرده بود که پدر و پدربزرگش هم به بیماری افسردگی مبتلا بودند. ولی هم‌اکنون قرار است یک مدل از این تراشه پس از کاشت در مغز انسان، بیماری افسردگی را بسرعت درمان کند تا فرد به چرخه طبیعی زندگی برگردد.

او در این خصوص گفت: «من حدود یک دهه خودم را به‌صورت ذهنی شکنجه می‌کردم. شخصاً شاهد بودم زمانی که مغزم در شرایط مناسبی قرار ندارد زندگی بدترین معنای ممکن را می‌تواند برای من داشته باشد. بجز افسردگی اختلالات مغزی دیگری وجود دارد که درمان آن مسیر زندگی انسان را تغییر می‌دهد و از جمله آنها می‌توان به آلزایمر اشاره کرد. زمانی که نخستین نشانه‌های آلزایمر در پدر من نمایان شد با اهمیت این بیماری آشنا شدم. هم‌اکنون بر این باورم که کمک به مردم برای درمان بیماری‌های حوزه مغز و اعصاب، بزرگ‌ترین کمک را در اختیار آنها قرار می‌دهد تا زندگی را بهتر از آنچه که تاکنون تجربه کردند مشاهده کنند».

جانسون در شرکت «کرنل» توجه اصلی خود را به آینده معطوف کرده است و پیش‌بینی می‌کند از حدود سال ۲۰۳۰ میلادی انسان برای نخستین بار زندگی با تراشه هوشمند مغزی را تجربه کند. به عقیده جانسون، مغز همه آن چیزی است که انسان در اختیار دارد، همه کارهای خود را به کمک آن انجام می‌دهد و دنیا را از دریچه آن تجربه می‌کند. بر این اساس اگر در فرآیند پردازش اطلاعات در مغز انسان اصلاحات صورت گیرد، بشر در آینده می‌تواند دنیای بهتری را پیش روی خود داشته باشد. با این توضیح می‌توان گفت نسل آینده یعنی فرزندان شما نخستین افرادی خواهند بود که زندگی با تراشه هوشمند مغزی را تجربه خواهند کرد.

نیم نگاه

وزارت بهداشت امریکا مجوزهای لازم را برای آزمایش جاسازی تراشه در مغز انسان صادر کرده است تا از این طریق برای نخستین بار یک تراشه هوشمند وارد سیستم پردازش اطلاعات انسان شود. گفتنی است در حوزه فناوری و قابلیت‌های آن بحث‌های جالب و کاربردی فراوانی مطرح می‌شود، با وجود این شاید این نخستین باری باشد که بشر به کمک فناوری می‌تواند از یک تراشه هوشمند در مغز خود بهره ببرد