ترامپ، مرتکب حماقت برجامی می‌شود؟

رویداد ۲۴ نوشت: یک رسانه آمریکایی بر این باور است که خروج آمریکا از برجام منجر به ایجاد جوسیاسی در ایران خواهد شد که به شدت مخالف از سرگیری هرگونه مذاکرات با آمریکا است. از سوی دیگر شرکای آمریکا در خاورمیانه به ویژه اسرائیل و عربستان سعودی به شدت بیمناک خواهند شد و خواستار اقدامی در این زمینه می‌شوند. در این شرایط آمریکا خود را در شرایطی خواهد دید که باید میان تحمل ایران اتمی و یا در پیش گرفتن اقدام نظامی برای توقف توسعه هسته‌ای ایران، یک گزینه را انتخاب کند.

مجله آمریکایی «اسلیت» که به مسائل روز آمریکا می‌پردازد، در گزارشی با عنوان «هزینه برهم زدن برجام» به بررسی پیامدهای خروج آمریکا از توافق هسته‌ای ایران پرداخته و در این باره می‌نویسد:

در ۱۲ می آینده(۲۲ اردیبهشت) «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر باید درباره سرنوشت توافق هسته‌ای با ایران تصمیم‌گیری کند. در هفته گذشته رهبران اروپایی، نخست «امانوئل مکرون» رئیس‌جمهور فرانسه و سپس «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان به واشنگتن سفر کردند تا ترامپ را برای باقی ماندن در این توافق که به «برنامه جامع اقدام مشترک» معروف است متقاعد کنند.

مکرون طرحی را مبنی بر ارائه پاسخی جامع‌تر به فعالیت‌های ایران و با هدف برطرف کردن نگرانی‌های آمریکا درباره برنامه هسته‌ای، برنامه موشکی و سیاست‌های منطقه‌ای تهران ارائه کرد اما بر اساس ارزیابی مکرون، وی قادر به متقاعد کردن رئیس‌جمهور آمریکا نبوده است. اکنون باید دید که آیا مرکل می‌تواند کار بهتری انجام دهد یا نه؟

اگر ترامپ از توافق هسته‌ای ایران خارج شود، انتظار نمی‌رود که اقدامی فوری و اضطراری اتخاذ شود در عوض این پیش‌بینی وجود دارد که بحرانی آهسته طی سال‌های آینده ایجاد شود که در نهایت منجر به آن خواهد شد که آمریکا و شرکایش تدریجا مجبور به آن شوند که یا میان پذیرش یک ایران هسته‌ای و یا اقدام نظامی یک گزینه را انتخاب کنند.

رئیس‌جمهور آمریکا تاکنون و به دلیل مخالفت‌های اعضای کابینه‌اش شامل «جیمز متیس» وزیر دفاع، «اچ آر مک مستر» مشاور سابق امنیت ملی و «رکس تیلرسون» وزیر خارجه سابق از خروج از توافق هسته‌ای ایران خودداری کرده است. این اما برخلاف این حقیقت بود که ترامپ در دوران تبلیغات انتخاباتی‌اش برجام را یکی از احمقانه‌ترین توافق‌نامه‌هایی که آمریکا تاکنون به آن متعهد شده است، خوانده و وعده از بین بردن آن را مطرح کرده بود، است.

مشاوران ترامپ اما به درستی عنوان کردند که اگر آمریکا از توافق ایران شانه خالی کند، در جامعه بین‌المللی منزوی خواهد شد و اعمال مجدد تحریم‌های ویرانگر با هدف تحت تاثیر قرار دادن ایران برای عدم دستیابی به سلاح اتمی را دشوار خواهد کرد.

علاوه بر آن، رئیس‌جمهور آمریکا هرچه در قدرت داشت به کار گرفت تا عدم اطمینان‌ها پیرامون برجام را افزایش دهد، و هرچند ماه تهدید به اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران و یا خروج از توافق را مطرح می‌کرد. این در حالی است که بسیاری از تنش‌های اقتصادی پسابرجام در ایران در حال تشدید مشکلات سیستماتیک این کشور و افزایش انتظارات درباره این موضوع که برداشته شدن تحریم‌ها چه منافعی برای این کشور به همراه داشته، است. این سوال نیز مطرح است که تهدیدات ترامپ تا چه اندازه در ایجاد این شرایط موثر بوده است؟

ترس از امکان بازگشت تحریم‌ها موجب بازداشتن فعالان اقتصادی و کسب و کارها برای ورود به بازار ایران شده و این کشور را از بهره بردن از منافع اقتصادی مورد انتظار خود در قبال برداشته شدن تحریم‌ها محروم کرده است.

خروج آمریکا از برجام به یک بحران فوری منجر نخواهد شد اما با گذشت زمان ایران به سلاح اتمی نزدیک‌تر می‌شود، همان‌طور که تهران اکنون به آرامی بخشی از برنامه تعلیق شده و یا محدود شده خود بر اساس توافق را مجددا راه‌اندازی خواهد کرد و آمریکا قدرت نفوذ خود را بر تهران و شرکای بین‌المللی خود از دست خواهد داد، موضوعی که به تضعیف نظام تحریم‌ها منجر خواهد شد که در نتیجه آن از اعمال تاثیر کافی با هدف تغییر مسیر ایران جلوگیری خواهد کرد.

در مقابل، خروج آمریکا از برجام منجر به ایجاد جوسیاسی در ایران خواهد شد که به شدت مخالف از سرگیری هرگونه مذاکرات با آمریکا است. از سوی دیگر همچنین شرکای آمریکا در خاورمیانه به ویژه اسرائیل و عربستان سعودی به شدت بیمناک خواهند شد و خواستار اقدامی در این زمینه می‌شوند. در این شرایط آمریکا خود را در شرایطی خواهد دید که باید میان تحمل ایران اتمی و یا در پیش گرفتن اقدام نظامی برای توقف توسعه هسته‌ای ایران، یک گزینه را انتخاب کند.

در پایان می‌توان گفت، در پیش گرفتن این مسیر به جای ادامه اجرای برجام می‌تواند یک حماقت بزرگی باشد.