چهار پرسش اساسی پیش از دیدار ترامپ و «اون»

دیپلماسی ایرانی: رئیس جمهور دونالد ترامپ نشستی مشترک را با دیکتاتور کره شمالی کیم جونگ اون خواهد داشت و این نقطه عطفی پس از درگیری های لفظی عمومی دو رهبر در سال ۲۰۱۷ خواهد بود. اگرچه خبرگان امنیت ملی هشدار می دهند که نباید از این دیدار تاریخی که هنوز مکان و زمان آن نیز تعیین نشده انتظار زیادی داشت و این دیدار ممکن است در حد یک دیدار عادی میان رهبران دو کشور باشد.

اما این 4 سوال اساسی است که باید پیش از دیدار ترامپ و کیم پرسیده شود:

1- این بار چه تفاوتی وجود دارد؟

این نخستین باری نیست که دو کشور پای میز مذاکره نشسته اند اما اولین باری خواهد بود که رئیس جمهور ایالات متحده با رهبر کره شمالی دیدار می کند. بروس کلینگر، محقق ارشد مطالعات آسیا در بنیاد هریتیج گفت: «مدیر سیا مایک پومپئو در ملاقات مخفی بود به دیدار رهبران کره شمالی رفت که بسیار شگفت آور بود اما کماکان آنچه در ملاقات پیش رو اتفاق خواهد افتاد غیرقابل پیش بینی است. ترامپ حتی شیوه کاری خود را برای دیدار با رهبر کره شمالی تغییر داد. ترامپ به جای استفاده از مسئولان رده پایین در ملاقات با مسئولین رده بالای کشورهای مقابل از یک مقام اصلی دولت خود استفاده کرد تا نشست مورد اشاره را رسمی کند.»

2- توافق چه خواهد بود؟

ترامپ گفته که امیدوار است که دیداری بسیار موفق داشته باشد: «اگر فکر کنم که این ملاقات موفق نخواهد بود آن را انجام نخواهم داد. اگر ملاقات زمانی که آنجا باشم موفق نباشد بلافاصله نشست را ترک می کنم. اما اگر اتفاقی مثبت بیفتند من همیشه انعطاف پذیر هستم و انعطاف پذیر باقی خواهم ماند.» اما این ملاقات می تواند پر از ریسک باشد. هاوارد استوفر، کارشناس سابق وزارت امور خارجه این هشدار را می دهد: «وقتی نیکسون به چین رفت همه می دانستند که در انتظار چه هستند و همه چیز به خوبی برنامه ریزی شده بود. مشکل این است که اگر این ملاقات شکست بخورد راه دیگری در پیش نیست. در نشست های قبلی می دانستیم که اگر ملاقات با دیپلمات خوب پیش نرود می توانیم به سطحی بالاتر مراجعه کنیم.» جیمز کارافنو، نائب رئیس سیاست خارجی و امنیت ملی در بنیاد هریتیج معتقد است: «بسیار سخت خواهد بود که آنها برنامه هسته ای خود را کنار بگذارند. شک دارم که این ملاقات خوب پیش برود. اما فاجعه هم نخواهد بود. این ملاقات نشان می دهد که اوضاع خارج از کنترل نیست. ما در آستانه جنگ جهانی سوم نیستیم. ما می خواهیم مطمئن شویم که به صورت اجتناب ناپذیر راه جنگ را پیش نمی گیریم. کره شمالی می خواهد که موقیعت بنیادین آنها به عنوان کشوری دارای سلاح های هسته ای پذیرفته شود و بدون پذیرش این مساله هر مذاکره ای برای آنها موفقیت آمیز نخواهد بود.» دولت ترامپ باید این سوالات اساسی را پیش از رفتن به مذاکرات پیش خود جواب داده باشد: «چه قیمتی برای خلع سلاح هسته ای پرداخت خواهد شد؟ کره شمالی در ازای برداشتن تحریم ها در یک توافق چه باید انجام دهد؟ در صورت عدم موفقیت در مذاکرات چه ریسکی را خواهیم پذیرفت؟ و هزینه پذیرش راه حل نظامی چه خواهد بود؟»

3- چه چیزی کره شمالی را پای میز مذاکرات آورد؟

افزایش فشار تحریم های ایالات متحده علیه کره شمالی موثر بود. تحریم ها قیمت گاز، برنج و سایر مایحتاج کره شمالی را بالا برد. واردات نفت به یک سوم رسید و بیش از ۹۰ درصد صادرات کره شمالی ممنوع شده بود. چینی ها معقتدند که سقوط رژیم کمونیست کره شمالی به سود منافع آنها نیست اما چینی ها نیز طرفدار بروز یک جنگ در منطقه نیستند. جورج میسون از دانشگاه جفر می گوید: «اگر سال گذشته به کسی می گفتم که چین صادرات غذاهای دریایی، آهن، نفت و زغال سنگ را به کره شمالی خواهد کاست او در صورت من می خندید. اما این برخلاف تمام پیش بینی ها اتفاق افتاد.» کافرانو معتقد است: «این استراتژی ای است که جواب داده است. در این شرایط نباید از این ملاقات انتقاد کرد. این ملاقات می تواند فشارها را بیشتر کرده و پیشنهادی برای رهایی به کره شمالی ارائه دهد.»

4- چه درسی از تاریخ گرفته ایم؟

نخستین اشتباه ایالات متحده در قبال کره شمالی به سال ۱۹۰۵ و زمانی که اجازه داد ژاپنی ها این کشور را اشغال کنند باز می گردد. در سال ۱۹۵۰ ایالات متحده سد دفاعی خود را از کره و تایوان خارج کرد و این امر سبب شد که کره شمالی تصمیم بگیرد به سمت چتر حمایتی کمونیستی چین و شوروی کشیده شود.

تا کنون رژیم کره شمالی هیچ کدام از هشت توافق قبلی برای منع سلاح هسته ای را رعایت نکرده است. فرانک گفنی، رئیس مرکز سیاست امنیت، اتاق فکری مربوط به امنیت ملی به دیلی سیگنال گفت: «سخت است که باور کنم پس از یک توافق این رژیم سلاح های هسته ای خود را کنار بگذارد. ممکن است ایالات متحده با همراهی کره جنوبی به آنها پول و غذای بیشتری بدهند و کره شمالی همچنان به توافق پشت کند. هر توافقی که انجام می شود باید با تاییداتی بالا صورت پذیرد. کره شمالی تا کنون در توافقات قبلی با ایالات متحده به طور مکرر دروغ گفته و تقلب کرده است. نباید اشتباهی مشابه با توافق هسته ای با ایران انجام شود. برخلاف توافق با ایران حالا فشار زیادی روی دولت نیست و رئیس جمهور باید در مصاف با آنها برای رسیدن به چیزی که می خواهد تهاجمی تر عمل کند.»