انحصارطلبی رسانه ملی

روزنامه جهان صنعت: برخی رسانه‌ها روز گذشته خبر از ممنوع‌التصویری «محمدجواد آذری‌جهرمی»، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، دادند‌‌. به گزارش خبرگزاری برنا، پس از اعتراض جهرمی به موضوع صوت و تصویر فراگیر و افشای جزییاتی از قراردادهای صداوسیما با پیمانکاران، علی عسکری رییس صداوسیما در ابلاغی به معاونت سیاسی و بخش خبر، دستور داد هرگونه پخش اخبار از وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات صرفا با هماهنگی معاونت مربوطه انجام شود‌.

آذری‌جهرمی به قانونی اعتراض کرده بود که بر اساس آن، مسوولیت صدور مجوز و تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی و نظارت بر آن منحصرا برعهده سازمان صداو سیما بوده و در صورت تصویب در جلسه علنی مجلس، اجرایی می‌شود‌‌. این قانون را کمیسیون فرهنگی مجلس روز یکشنبه دوم اردیبهشت ماه مطرح کرد‌‌. بر اساس این مصوبه، پخش فراگیر برنامه‌های رادیویی یا تلویزیونی در داخل و خارج از کشور در انحصار سازمان صداوسیماست و مسوولیت صدور مجوز و تنظیم مقررات رادیویی و تلویزیونی فراگیر و نظارت بر آن نیز منحصرا بر عهده این سازمان قرار گرفته و هرگونه ارائه خدمات نوین پخش فراگیر رادیویی و تلویزیونی الزاما بر بستر شبکه ملی اطلاعات منحصر و محدود می‌شود‌.

به گفته محمدرضا آذری‌جهرمی صداوسیما به فعالان عرصه صوت و تصویر اعلام کرده که باید جدا از ضمانتنامه‌ها و تعهداتی به سازمان، ۵۰ درصد کل درآمدهای خود را نیز به این سازمان بدهند؛ ضمن آنکه کسانی که فاقد مجوز این سازمان باشند با حکم مرجع قضایی تعطیل خواهند شد‌‌. به عقیده او این طرح کمیسیون فرهنگی مجلس، ضمن تصدی‌گری موجب رقابت حاکمیت با بخش خصوصی نیز می‌شود که خلاف قانون سیاست‌های کلی اصل ۴۴ است‌‌. در عین حال برای فعالان بخش خصوصی نیز هزینه دارد و بازار آنها را کوچک می‌کند‌.

آذری‌جهرمی همزمان با مطرح شدن این مصوبه در توئیتی درباره این مصوبه کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: ضمن احترام به نظر جمعی از نمایندگان محترم کمیسیون فرهنگی مجلس، تصویب قانون اختیارات صوت و تصویر فراگیر برای صداوسیما، بدون ذکر تعریف دقیقی از مصادیق صوت و تصویر فراگیر، مانع بزرگی در تحقق لایه‌های خدمات و محتوای شبکه ملی اطلاعات خواهد بود‌. وی گفت: صداوسیما اعتقاد دارد به دلیل آنکه پخش تلویزیونی (برادکست) براساس قانون اساسی به صورت انحصاری در اختیار این سازمان است، در فضای مجازی (برادبند) نیز باید این ظرفیت برای آنها فراهم باشد؛ همچنین مدعی‌اند هرگونه پخش صوتی و تصویری در فضای مجازی باید تحت مدیریت و تحت نظارت و مقررات این سازمان انجام شود‌‌.

وزیر ارتباطات با بیان اینکه صداوسیما به این رویکرد معتقد بوده و پیگیر آن است، گفت: البته درباره عبارت صوت و تصویر فراگیر اشاره شده در طرح پیشنهادی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، اگر ناظر به تلویزیون باشد، به دلیل الزامات قانونی خدشه‌ای به آن وارد نیست؛ اما اکنون مدیران صداوسیما تفسیری فراتر نسبت به این موضوع دارند و حتی برخی مواقع در مراجع قضایی نسبت به فعالان بخش خصوصی فعال در این عرصه نیز شکایت‌هایی را مطرح می‌کنند‌‌.

اعتراض وزیر ارتباطات درست بوده است

به عقیده کارشناسان فناوری، لابی‌گری و انحصارطلبی سازمان صداوسیما دلیل اصلی اعتراض وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بوده و اعتراض بجایی بوده است‌‌.

مهدی غیبی، کارشناس و پژوهشگر فناوری در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» اظهار کرد: به‌طور قانونی هرنوع مجوز تولید محتوا در شبکه‌های تلویزیونی از سوی سازمان صداوسیما صادر می‌شود‌‌. اما این مصوبه قدیمی بوده و قانونگذار نیز مفاد قانون را به صورت شفاف بیان نکرده است‌‌.

او با اشاره به اینکه اعتراض محمدجواد آذری‌جهرمی نسبت به این قانون بسیار درست بوده بیان کرد: آذری‌جهرمی حتی به عنوان یک شهروند نیز حق اعتراض نسبت به این قانون را داشته چراکه این قانون انحصارگرایی را در فضای مجازی افزایش می‌دهد‌‌. این در حالی است که بسیاری از فعالان فناوری در فضای مجازی بخش خصوصی هستند و در اثر انحصارگرایی صداوسیما فعالیت آنها با موانع بسیاری مواجه می‌شود‌‌.

غیبی گفت: مشکل اصلی لابی‌گری صداوسیما در حوزه‌های مختلف است و به دلیل لابی‌گری و انحصارطلبی این سازمان اعتراض وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بجا بوده است‌.

غیبی در ادامه بیان کرد: برخوردهای سلبی مانند ممنوع‌التصویر کردن وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اقدام شایسته‌ای نیست‌‌. متاسفانه در کشور ما به دلایل بسیار قوانین با تاخیر مصوب می‌شوند و همواره زمانی دست به کار می‌شویم که کار از کار گذشته است‌‌. صداوسیما و نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با تاخیر دست به کار شده‌اند و البته متن قانونی که در حال تصویب آن هستند مشکلات بسیاری دارد‌‌.

او با تاکید بر آنکه قوانین ‌باید شفاف باشند بیان کرد: در قانون مربوطه ‌باید لحاظ شود که حوزه اختیارات صداوسیما در کدام حوزه‌ها بوده و تا چه میزان اختیار و توانایی دخالت یا اخذ درآمد از فعالان صوتی و تصویری در فضای مجازی را دارد‌‌. به دلیل اینکه قوانین منفعل عمل می‌کنند و غیرشفاف تدوین می‌شوند مشکلات بسیاری در این حوزه رخ می‌دهند‌‌.

این کارشناس فضای مجازی در ادامه گفت: دولت‌ها همواره با سازمان صداوسیما مشکل داشتند و همیشه این سازمان را بر علیه خود می‌دانستند‌‌.

او تاکید کرد: اکنون آپارات یکی از نرم‌افزارهای صوتی و تصویری است که وابسته به وزارت ارشاد بوده و به خوبی فعالیت می‌کند و نمی‌توان تولی‌گری چنین نرم‌افزارهای دولتی و با کیفیتی را به یکباره تغییر داد و صداوسیما را متولی آنها کرد‌‌.

سخن آخر

صداوسیما در حوزه شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی به‌طور کامل انحصارطلب بوده و جای خالی شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی خصوصی احساس می‌شود‌‌. اکنون نه تنها این مشکل رفع نشده بلکه قصد دارد انحصارطلبی خود را در فضای مجازی نیز توسعه دهد و هر کسی که اعتراض کند مانند وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ممنوع‌التصویر می‌شود‌‌.