خوب و بدِ قیمت ثابت کتاب

خبرگزاری ایسنا: نشست تخصصی «قیمت ثابت کتاب به مثابه بنیان بازار پررونق و باثبات کتاب» امروز (جمعه، چهاردهم اردیبهشت‌ماه) با حضور مارکوس فلس و توبیاس وولف از کشور آلمان برگزار شد.

محمود آموزگار در این نشست گفت: قیمت ثابت کتاب مخالف تخفیف کتاب است که این موضوع در کشور ما رایج است.

سپس مارکوس فلس مدیر شرکت پخش کتاب آلمان با تاکید بر اهمیت قیمت ثابت کتاب گفت: اهمیت وجود قیمت ثابت در بازار کتاب باعث شد تا در آلمان و اتریش از سال ۲۰۰۲ به بعد این مساله شکل قانونی نیز به خود بگیرد و در بسیاری از کشورهای اروپایی دیگر نیز رعایت می‌شود، اما ۱۱ کشور اروپایی از جمله انگلستان هنوز به این قانون ملحق نشده‌اند و حتی برخی کشورها ممنوعیت قیمت ثابت برای کتاب دارند.

او درباره محاسن قیمت ثابت برای کتاب گفت: اعمال قیمت ثابت و جلوگیری از اعطای تخفیف‌های مختلف باعث می‌شود کتاب در جامعه جامعیت پیدا کند و کتاب‌فروشی‌ها به‌ویژه در مناطق کم‌جمعیت‌تر که مشتری کمتری دارند سرپا بمانند. در آلمان قیمت کتاب‌ها پس از تعیین به صورت عمومی نیز منتشر می‌شود تا همگان از آن مطلع شوند و تخفیف کتاب نیز وجود ندارد، البته استثناهایی در این میان قائل می‌شویم؛ مثل خرید در تعداد بالای کتاب یا خرید برای کتابخانه‌ها یا خرید خودِ نویسنده و ناشر و معلمان یا تخفیف قبل از چاپ یعنی پیش‌خرید. در آلمان ناشران ۴۰ تا ۵۰ درصد به فروشگاه‌ها تخفیف می‌دهند. تمام این موارد برای این است که کتاب‌فروشی‌ها سرپا بمانند.

فلس افزود: در مورد مراکز علمی و کتابخانه‌ها تا سقف ۵۰ درصد تخفیف در نظر گرفته می‌شود. کتابخانه‌های شهرداری‌ها نیز که به صورت رایگان برای عامه مردم قابل استفاده هستند ۱۰ درصد تخفیف می‌گیرند و کتابخانه‌های مدارس ۱۵ درصد تخفیف. تمام این موارد نیز صراحتا در قانون ذکر شده و تخلف از آن‌ها جریمه دارد.

او در ادامه گفت: حتی به این مورد فکر کرده‌ایم که اگر کتابی منتشر شد و پس از مدتی تقاضا برای خرید آن کاهش پیدا کرد قیمت پشت جلد نیز کاهش پیدا کند. منتها این مساله نیز باید معین و اعلام شود. تمام این قوانین برای این است که کتاب و نشر پویا باشند و در دسترس همگان قرار بگیرند. کتاب‌فروشی‌ها با توجه به گسترش کتاب‌های الکترونیک باید خود را به‌روز کنند. در آلمان ۱۰ تا ۱۵ درصد قیمت پشت جلد کتاب منتشرشده برای کتاب الکترونیک تخفیف داده می‌شود و دیگر این قیمت ثابت می‌ماند. اصولا چهار تا پنج درصد فروش کتاب در هر کتاب‌فروشی از محل کتاب‌های الکترونیک است.

او همچنین درباره معایب قیمت ثابت کتاب اظهار کرد:‌ قیمت ثابت کتاب باعث می‌شود رقابت بین کتاب‌فروشی‌ها از بین برود. همچنین اگر قیمت ثابتی تعیین نشده باشد امکان گرفتن تخفیف بر روی خرید با تعداد بالا نیز میسر نمی‌شود. با همه این‌ها قیمت ثابت مشوقی است برای تولید فرهنگی بیشتر و تنوع فرهنگی بالا. در غیر این صورت، تخفیف‌های مختلف باعث می‌شوند کتاب‌فروشی‌های کوچک و مستقل ورشکست شوند. یعنی با حذف قیمت ثابت، کتاب‌فروشی‌های کوچک در محله‌های کم‌جمعیت از بین می‌روند. وقتی کتاب در محله‌ها حضور فیزیکی نداشته باشد یعنی فرهنگ فراموش می‌شود. چه کتاب سنتی و چه کتاب الکترونیک بهترین محل عرضه‌شان در کتاب‌فروشی هاست.

مدیر شرکت پخش کتاب آلمان خاطرنشان کردد:‌ همان‌طور که نشر با حضور نشر الکترونیک تغییراتی داشته کتاب‌فروشی‌ها هم باید خودشان را متحول کنند. امروز در آلمان می‌بینیم حتی از نظر نحوه دکوراسیون داخلی نیز کتاب‌فروشی‌ها تغییر کرده‌اند. مشتری‌های امروز دیگر فقط محلی برای خرید کتاب نمی‌خواهند بلکه همزمان نیاز دارند جایی برای نشستن، ورق زدن کتاب و حتی نوشیدن قهوه هم داشته باشند. ما برای بهره‌مندی همه اقشار از کتاب حتی قشر کم‌درآمد چاپ‌هایی به صورت گوناگون داریم که قیمت‌های ثابت متفاوتی دارند. مثلا چاپ‌های جیبی شاید از نظر قیمت مناسب‌تر باشند. علاوه بر این از تمام نکته‌های منتشرشده کتاب‌ها چه سنتی و چه الکترونیک در کتابخانه‌های عمومی وجود دارند که شهروندان می‌توانند بدون پرداخت هزینه از آن‌ها استفاده کنند.

او درباره این‌که چرا فکر می‌کند قیمت ثابت کتاب باعث افزایش کتاب‌های علمی می‌شود گفت: کتاب‌فروشی‌ها به خاطر درآمدی که از کتاب‌های پرفروش دارند، بخشی از درآمدشان را به بخش علمی سرازیر می‌کنند.