بلاک‌چین در ایران کارایی ندارد

روزنامه جهان صنعت نوشت: با اینکه تلگرام در ایران فیلتر شده اما کاربران ایرانی دست از استفاده از پیام‌رسان محبوب خود برنداشته‌اند و همچنان با نصب انواع فیلترشکن، صرف زمان طولانی برای اتصال فیلترشکن و ورود به تلگرام صرف می‌کنند‌. یکی از امیدواری‌های کاربران ایرانی ارائه هرچه سریعتر نسخه جدید تلگرام است‌. پاول دوروف موسس پیام‌رسان تلگرام اعلام کرده به زودی نسخه جدید تلگرام را که از سیستم بلاک‌چین بهره برده است را به بازار و برای کاربران ایرانی عرضه می‌کند‌. حال پرسش اینجاست که بلاک‌چین چه نوع سیستمی است؟ چگونه فیلترینگ را دور می‌زند و کاربرد آن چگونه است؟

فناوری بلاک‌چین، کاربردهای زیادی دارد‌. یکی از کاربردهای آن ایجاد زیرساخت‌های ارزهای رمز پایه است و فناوری بلاک‌چین یکی از زیرساخت‌های اساسی بیت‌کوین است‌. به بیان دیگر، فناوری بلاک‌چین در دامنه بسیار وسیعی از برنامه‌های کاربردی مالی و غیر مالی دیگر نیز به عنوان فناوری زیرساخت به خوبی به کار گرفته شده است و اختراعات متعدد بلاک‌چین، استفاده از این فناوری در زمینه ثبت و شمارش آرای انتخاباتی است‌. در حوزه‌های اعتبارسنجی تراکنش‌های مراقبت‌های بهداشتی، مسائل بانکی، انتخابات و رایانشی به ثبت رسیده است و به همین دلیل دولت‌ها و مراکز قانونگذاری، مطالعه پیرامون بهره‌گیری از آن را در دستور کار خود قرار داده‌اند‌. فناوری بلاک‌چین، سیستمی برای ایجاد «تفاهم توزیع یافته»" در دنیای آنلاین دیجیتال پایه‌ریزی می‌کند‌.

به این معنا که با توجه به ثبت انکارناپذیر اطلاعات در دفتر کلی تمامی اجزای شبکه از تحقق یک رویداد دیجیتالی آگاه گشته و آن را به رسمیت می‌شناسند‌. این فناوری دریچه‌ای به سوی توسعه اقتصاد دیجیتالی باز و مقایسه‌پذیر در مقابل اقتصاد متمرکز فعلی، می‌گشاید‌. فرصت‌های بسیار بزرگی در پس این فناوری نهفته است و تحولات در این زمینه، تازه آغاز شده و کشورها و دولت‌ها مطالعه پیرامون این فناوری را آغاز کرده‌اند‌. برای مثال یکی از نمایندگان شرکت آی‌. بی‌. ام با شرکت در جلسات استماع کنگره آمریکا، مزیت‌های این فناوری و نحوه استفاده بخش دولتی از فناوری بلاک‌چین را به نمایندگان معرفی کرد (جری کوما، ۱۳۹۵)‌. بانک مرکزی چین، کارگروه بررسی بلاک‌چین دولت روسیه، مجلس ملی فرانسه، پارلمان اتحادیه اروپا و بسیاری از دیگر دولت‌های جهان، مطالعه و بهره‌مندی از مزایای این فناوری را در دستور کار خود قرار داده‌اند‌.

فناوری بلاک‌چین اولین بار فقط برای تبادل ارزهای دیجیتالی به وجود آمده بود، اما ویژگی‌هایی مانند متن باز بودن، رایگان بودن، امکان ثبت اسناد به صورت عمومی و غیرمتمرکز بودن آن باعث شد تا برای ارائه خدمات مختلفی مورد استفاده قرار گیرد‌. یکی از مسائل کلان و راهبردی کشور ایران بحث انتخابات و شمارش آرای انتخاباتی است‌. ازجمله اختراعات ثبت شده در زمینه فناوری بلاک‌چین، استفاده از این فناوری در زمینه ثبت و شمارش آرای انتخاباتی است‌. از سوی دیگر فناوری بلاک‌چین برای همه نوع تبادلات و تراکنش‌های مربوط به ارزهای دیجیتال برخط قابل استفاده است‌.

بلاک‌چین و دور زدن فیلترها

به عقیده کارشناسان بلاک‌چین امکان دور زدن فیلتر را فراهم می‌کند اما در فیلتر ایران روی تلگرام تاثیر چندانی بر جای نخواهد گذاشت‌.

مهدی جاورسینه، کارشناس فناوری در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» اظهار کرد: سیستم بلاک‌چین بر روی موارد بسیاری کاربرد دارد اما درباره دور زدن فیلترها، این امر بستگی بسیاری به نوع فیلترینگ دارد‌.

او افزود: در ایران نوع فیلترینگ به کار رفته موجب شده بسیاری از IPها بلک شوند که بدترین و ساده‌ترین نوع فیلترینگ به شمار می‌رود و بسیاری از سرورهای دیگر نیز فیلترشده، اینترنت با اختلال مواجه شده و بسیاری از سایت‌های قانونی نیز از دسترس کاربران ایرانی خارج شده‌اند‌. این نوع از فیلترینگ تنها منجر به فیلتر شدن تلگرام نشده است بلکه در سیستم جست‌وجوی موتورهای جست‌وجو مانند گوگل و بینگ نیز مشکل‌ساز شده است‌.

جاورسینه در ادامه بیان کرد: بلک‌چین یک سیستم توزیع اطلاعات غیر متمرکز است که در آن اطلاعات توزیع شده بر روی اینترنت قرار می‌گیرند و آدرس‌هایی که رمزنگاری شده‌اند در نتیجه آن قابل ردیابی نیستند‌. سیستم بلاک‌چین به ویژه برای داده‌های دیجیتالی که ارزش مالی دارند نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند‌.

کاهش سرعت و ارائه امنیت بالا

به گفته کارشناسان بلاک‌چین سرعت اینترنت را کاهش می‌دهد اما امنیت بالایی دارد و در سیستم بیت‌کوین نیز کاربرد دارد‌. در این سیستم همچنین ارز مجازی با قیمت یکسان در همه جای جهان عرضه می‌شود‌.

حسام قربانی، کارشناس فناوری در گفت‌وگو با «جهان صنعت» اظهار کرد: بلاک‌چین وسیله شناسایی IP است‌. به‌طور کلی اینترنت اسامی را شناسایی نمی‌کند بلکه IPها را می‌شناسد و اسامی را به IP تبدیل می‌کند‌.

او افزود: بلاک‌چین IP و ابتدا و انتهای داده را رمز‌گذاری می‌کند‌. به‌طور کلی با استفاده از بلاک‌چین کاربران ابزارهایی مانند تلگرام زمانی که اطلاعات را بین مقصد و مبدا جابه‌جا می‌کنند از چند مسیر این اطلاعات ارسال می‌شود و دیگر امکان فیلترینگ اطلاعات وجود ندارد‌.

قربانی با اشاره به اینکه سرعت اینترنت در فناوری بلاک‌چین کاهش می‌یابد بیان کرد: با این حال بلاک‌چین امنیت بسیار بالایی دارد‌.

او درباره استفاده بلاک‌چین در بیت‌کوین گفت: بیت‌‌کوین نوعی ارز مجازی است که می‌توان آن را به ارز واقعی در هرجای دنیا تبدیل کرد‌. بلاک‌چین بستری فراهم می‌کند برای تبادل ارز و انتقال اطلاعات ارزی و دولت نیز هیچ نظارتی نمی‌تواند بر آن داشته باشد‌.

قربانی درباره امکان قاچاق ارز با استفاده از این سیستم بیان کرد: این سیستم اگرچه ارز مجازی را به کاربران ارائه می‌دهد و قیمت ارز مجازی نیز در همه جای دنیا یکسان است اما ارتباطی با قاچاق ارز ندارد و تنها ارزی مجازی است که در هر جای جهان به راحتی تبدیل به ارز واقعی می‌شود‌.

سخن آخر

بلاک‌چین ممکن است حریف فیلترینگ ایرانی نشود، این نوع از فیلترینگ به گفته کارشناسان بدترین و ساده‌ترین نوع فیلتر است که تمامی سایت‌ها و اینترنت را دچار مشکل کرده است و با فیلترینگ روسیه تفاوت دارد‌.