آیا «جمنا» شبیه «حزب‌الله» است؟

مهسا جزینی در شرق نوشت: عزت‌الله ضرغامي هفته گذشته در کانال خود در شبکه‎هاي مجازي نوشته بود: «حزب‌الله لبنان، با اقتدار برنده انتخابات پارلمان لبنان شد و دنياي مقاومت را بيش از گذشته به ادامه راه اميدوار کرد. حريف هم شکست را پذيرفت و با صداي بلند اعلام کرد. پيشنهاد مي‌کنم جبهه مردمي نيروهاي انقلاب اسلامي (جمنا) يک دوره کارآموزي نزد برادران لبناني بگذرانند». جمنا قرار بود نقش يك شبه‌حزب يا شبه‌پارلمان را براي اصولگرايان بازي كند، اما نه در انتخابات مجلس (به‌ويژه در تهران) و نه رياست‌جمهوري به توفيق موردنظر نرسيد. دلايل شكستشان هم بسيار است، اما حالا رئيس پيشين صداوسيما به چه دليلي مشخص نيست، به تشابهاتي ميان حزب‌الله لبنان و اصولگرايان ايراني رسيده و پيشنهاد كارآموزي نزد آنها را داده است.

اين درحالي است كه نگاهي به كنش سياسي حزب‌الله لبنان از قضا حاكي از اين است كه آنها از نظر رفتاري بيشتر به اصلاح‌طلبان ايراني نزديك‌ترند تا اصولگرايان. آنچه اين روزها حزب‌الله لبنان به آن باور دارد و در كنش سياسي او مي‌توان ديد، حد قابل قبولي از تساهل و تسامح، تعامل و پذيرش و تن‌دادن به تكثر سياسي، فرهنگي و سبك‌هاي متفاوت زندگي در لبنان است. اين دقيقا معكوس آن چيزي است كه جريان اصولگرايي و عقبه فكري آن به آن باور دارند. در واقع دعواي اصلي جريان اصلاح‌طلب و اصولگرا در همين عدم باور و پايبندي اصولگرايان به تكثر فكري، سياسي و فرهنگي در جامعه ست.

حزب‌الله لبنان در تعامل و ائتلاف با جريان‌هاي سياسي ديگر به‌خوبي عمل كرده است. به گونه‌اي كه اين تعامل را نه‌تنها با احزاب و جريان‌هاي شيعي، بلكه حتي با سني‌ها و مسيحي‌ها هم به‌خوبي نشان داده است. آيا مي‌توان مورد مشابه آن را در منش سياسي اصولگرايان ديد؟ جرياني كه عقبه فكري‌اش در نهادهاي ديگر حتي حضور يك زرتشتي را در شوراهاي شهر برنمي‌تابد و حتي با جريان سياسي اصلاح‌طلب هم سرناسازگاري دارد كجا و حزبي شيعي كه با يك حزب مسيحي ائتلاف مي‌كند يا از يك رئيس‌جمهوري مسيحي حمايت مي‌كند كجا. آنچه امروز تحت عنوان پيروزي حزب‌الله مطرح است، در واقع پيروزي حزب‌الله و هم‌پيمانانش است. اين هم‌پيمانان شامل احزاب سني و مسيحي هم هستند.

درست مانند رفتاري كه اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس اخير داشتند. فهرستي از اصلاح‌طلبان و اصولگرايان معتدل بيرون دادند. يا تلاش كردند كه يك رئيس‌جمهور اعتدالگرا روي كار بيايد. مانند كاري كه حزب‌الله در لبنان كرد و نقش مهمي در روي كارآمدن ميشل عون مسيحي در سمت رياست‌جمهوري لبنان داشت. آيا مشابه چنين سطحي از تسامح سياسي در جريان اصولگرايي قابل پيش‌بيني است؟ آن هم درحالي كه درون خود جريان اصولگرايي عده‌اي به ايده‌اي تحت عنوان «انتخاب اصلح» فارغ از امكان رأي‌آوري معتقدند و آن‌قدر روي اين ايده خود پافشاري مي‌كنند كه به كل بازي را مي‌بازند!

حد و سطح تعامل حزب‌الله لبنان با گروه‌هاي ديگر تا آنجاست كه حاضر مي‌شود در دولتي حضور پيدا كند كه برخي كرسي‌هاي آن در اختيار حزب قوات معروف به فالانژترين حزب لبنان است همان حزبي كه رد پايش در ربايش ديپلمات‌هاي ايراني وجود دارد. در حوزه فرهنگي و سبك زندگي هم اساسا اصولگرايان ايراني هيچ نسبتي با حزب‌الله ندارند. حزب‌الله تكثر جامعه لبنان را پذيرفته و رعايت مي‌كند و هيچ‌گاه حتي در قلمرو شيعي‌نشين‌، نه‌تنها نوعي خاصي از سبك زندگي را اجبار نكرده بلكه حتي براي تغيير آن تلاش هم نكرده است. اين مدل از سياست‌ورزي را مقايسه كنيد با مدل سياست‌ورزي‌اي كه عقبه فكري جريان اصولگرايي دنبال مي‌كند. يك بار مشهد و بار ديگر قم را به عنوان واتيكان ايران مطرح مي‌كند و خواستار اين است كه كنسرت، توريسم و... در اين دو شهر به حالت تعليق درآيد.

نكته آخري كه افتراق مهم حزب‌الله با جريان اصولگرايي را نشان مي‌دهد، حركت حزب‌الله بر مدار منافع ملي يا نقش‌آفريني ملي است آن‌گاه كه با مخالفان سياسي خود رويارو مي‌شود. گفته مي‌شود كه وقتي سعد حريري استعفانامه سراسر انتقادي و اعتراضي‌اش به حزب‌الله و ايران را خواند همه منتظر بودند كه تحركات تندي در سمت حزب‌الله رخ بدهد. اما سيدحسن نصرالله در سخنراني‌اش گفت ما با سعد حريري اختلاف نظر داريم اما آقاي سعد حريري نخست‌وزير لبنان است و توهين به او توهين به ملت لبنان است. گفته مي‌شود كه اين سخنان تصوير بسيار مثبتي را از سيدحسن نصرالله حتي بين اهل سنت شكل داد.

ضرغامي بهتر است قبل از اينكه از جمنايي‌ها بخواهد نزد حزب‌الله لبنان كارآموزي كند، به اين پاسخ دهد كه آيا آنها حاضر هستند روزگاري با اصلاح‌طلبان براي كسب قدرت ائتلاف كنند؟ اگر چنين دورنمايي در سياست‌گذاري‌هاي جمنا پيش‌بيني شده است، آن وقت شايد بتوان حرف از كارآموزي نزد حزب‌الله هم زد.