نظرات متناقض منتقدان در مورد «همه می‌دانند»

بانی فیلم: اکران فیلم «همه می‌دانند» اصغر فرهادی در کن ۲۰۱۸ ظاهرا با شرایطی مشابه آنچه مواجه شده که سال گذشته در جریان اکران فیلم «خوک» مانی حقیقی در جشنواره برلین صورت گرفت. نظراتی بشدت متناقض که شاید رجوع به آن‌ها برای رسیدن به ذهنیتی از کیفیت فیلم دشوار باشد. ضمن اینکه به این مسئله هم دامن می‌زند که مبادا فیلم جدید فرهادی نیز به سرنوشت «خوک» در برلین دچار شود و دست خالی بازگردد.

مثلا همانطور که پارسال در برلین «خوک» با استقبال نه‌چندان گرم منتقدان حاضر در برلین مواجه شد و در جدول ارزش‌گذاری منتقدان اسکرین میانگین نمره ۱.۸ از چهار را گرفت، فیلم فرهادی نیز از سوی همین منتقدان درست همان نمره را گرفته است!

این قضیه در دیگر جدول ارزشیابی منتقدان وضع بدتری نیز دارد؛ به این شکل که استفان دُلُرم، منتقد جوان کایه دو سینما فیلم را ضعیف دانسته است و بدتر آنکه هیچیک از منتقدان آنرا شایسته دریافت نخل طلا ندانسته اند. البته سه ستاره‌ای که از سوی منتقد نشریه پوزیتیو یا منتقد پره میر به فیلم فرهادی داده شده کمی امیدواری در این زمینه ایجاد می‌کند.

سایت تسنیم نیز در این باره می‌نویسد: «نکته جالب توجه در مورد نظر منتقدان سرشناس سینمای جهان به تازه‌ترین اثر اصغر فرهادی، تفاوت آرای شدیدی است که در میان برخی از مطالب می‌توان پیدا کرد. پیتر بردشاو منتقد نام آشنای «گاردین»، همیشه به سینمای فرهادی علاقه داشته و ساخته جدید او را نیز ستایش کرده.

این منتقد بریتانیایی که از ۵، ۴ ستاره به اثر داده آن را خصوصا در زمینه فیلمبرداری تحت تاثیر آثار هانکه و آنتونیونی می‌داند. بردشاو «همه می‌دانند» را یک ملودرام قوی دانسته که با بازی‌های خوب و کارگردانی قوی پوشیده شده است. اریک کوهن، منتقد مشهور «ایندی وایر» هم بسیار از فیلم لذت برده و در میان منتقدان بالاترین نمره را به ساخته جدید اصغر فرهادی داده است. او هم در بخشی از یادداشتش به تحسین بازی پنه لوپه کروز، خاویر باردم و ریکاردو دارین، سه بازیگر اصلی فیلم پرداخته است.

با وجود همه این تعریف و تمجید ها، اما اریک کوهن به فیلم درجه A. را نداده و «همه می‌دانند» را در رده فیلم‌های B+ قرار داده است. در میان منتقدان درجه یک چهره‌هایی هم هستند که اصلا ساخته جدید کارگردان «درباره الی…» را دوست نداشته اند. در میان آن‌ها احتمالا مهم‌ترین فرد بوید فن هویی از هالیوود ریپورتر است. او در بخشی از یادداشتش در مورد فیلم می‌نویسد: «همه می‌دانند چند راز بزرگ در آستین خودش دارد، اما متاسفانه آن‌ها به هیچ عنوان نمی‌توانند همان اثری را داشته باشند که در آثار گذشته فرهادی داشتند.» وی دلیل این موضوع را قابل حدس بودن وقایع در فیلم می‌داند. منتقد هالیوود ریپورتر تنها دلیلی که فیلم را قابل دیدن می‌کند، حضور بازیگران اسپانیایی می‌داند که می‌دانند چطور کاراکترهایشان را ایفا کنند، هر چند آن‌ها هم کار زیادی ندارند که انجام دهند. با این حال فن هویی اشاره کرده که تعداد محدودی از این بازیگران حرف‌هایی برای گفتن دارند. از سوی دیگر این منتقد سرشناس به نکته جالبی هم در مورد طراحی صحنه و لباس پرداخته. او معتقد است اگرچه در این دو بخش فیلم جذاب از کار در آمده، اما چیزی بیشتر از کلیشه‌ای که از یک روستای اسپانیایی در ذهن داریم به ما نشان نداده. وی به تغییر فیلمبردار آثار فرهادی هم اشاره می‌کند و می‌نویسد رئالیزم ساده‌ای که در قاب‌های حسین جعفریان و محمود کلاری بود، در کار خوزه لوییز آلکاین، فیلمبردار اثار پدرو آلمادوار و «همه می‌دانند» وجود ندارد. در فیلم جدید فرهادی همه چیز مثل تصاویر مجله «کوندی نست تراولر» است. (این مجله یکی از مشهورترین ژورنال‌ها در حوزه سبک زندگی مسافرتی و مجلل ست که بیش از سی سال است به همت شرکت کوندی نست آمریکا منتشر می‌شود.) این نوع فیلمبرداری اگرچه برای فیلم‌های آلمادوار بسیار مناسب است، اما به عقیده فن هویی «وصله ناجور» فیلم فرهادی است. نویسنده هالیوود ریپورتر مشکل دیگر این اثر را در ارتباط میان وقایع حال و راز‌های گذشته می‌داند. چیزی که جیوانی مارچینی از فیلم استیج هم به آن اشاره کرده و نقطه ضعف «همه می‌دانند» را فیلمنامه آن دانسته.

از سوی دیگر مجموع امتیاز منتقدان در وبسایت مطرح «راتن تومیتوز» هم به طور کامل منفی است. طوری که این فیلم با امتیاز ۵۶ درصد به تعبیر این پایگاه مرجع نقد فیلم، «راتن» یا «فاسد» است. متااسکور «همه می‌دانند» هم فقط ۶۷ از ۱۰۰ است تا به این نتیجه برسیم که منتقدانی که نظرشان در امتیازات این دو وبسایت تاثیر گذار است عموما یا فیلم را دوست نداشته اند یا آن را متوسط می‌دانند. خصوصا در قیاس با اثار قبلی افت فرهادی محسوس به نظر می‌رسد. برای مثال «فروشنده»، «گذشته»، «جدایی نادر از سیمین» و «درباره الی..» که همگی به موفقیت‌های جهانی رسیدند به ترتیب ۹۶ درصد، ۹۳ درصد، ۹۹ درصد و ۹۹ درصد طراوت را در سایت راتن تومیتوز به ثبت رسانده اند و در متاکریتیک هم به ترتیب امتیاز‌های ۸۵، ۸۵، ۹۵ و ۸۷ را به خود اختصاص داده اند.

با این حال سابقه نشان داده فیلم‌هایی که بسیار پر حرف و حدیث هستند و نظرات متناقضی را نسبت به خود جلب می‌کنند در جشنواره کن مورد استقبال قرار می‌گیرند و خیلی اوقات فیلم‌هایی که منتقدان از آن‌ها بیزار بودند و حتی با «هو شدن» مواجه گشته اند در روز پایانی دسته پر از سواحل کن به خانه رفته اند. باید دید آیا در پایان فرهادی می‌تواند یک بار دیگر جوایز را به خود اختصاص دهد یا خیر.