قالیباف علیه «پدرخوانده‌ها»

فرارو: محمد باقر قالیباف پس از کنار کشیدن از انتخابات ریاست جمهوری، بر خلاف شایعات هیچ پست مدیریتی را نپذیرفت، همچون محسن رضایی نیز دوباره لباس پاسداری به تن نکرد. او تنها به عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام در آمد و حالا هم ظاهرا فعالیت اقتصای می کند، فعالیتی که جزییات زیادی از آن در دست نیست. با این حال شواهد نشان می‌دهد او سعی دارد که جریان تازه‌ای را در عرصه سیاسی ایران به راه اندازد. جریانی که خود نام "نو اصولگرایی" را بر آن نهاده است. این جریان بر پایه نقد اصولگرایی سنتی کار خود را آغاز کرده است. شعار‌های اقتصادی قالیباف در انتخابات را مطرح می‌کنند و سخن از مدیریت "جهادی" او می‌زند.

محمد باقر قالیباف پس از گذشت یکسال از انصراف انتخاباتی پر سرو صدایش در جریان انتخابات ریاست جمهوری که حسن روحانی پیروز آن شد، در گفت و گویی به شدت از رهبری جریان اصولگرا انتقاد کرده است. قالیباف به طور مشخص "جمنا"، تشکل انتخاباتی اصولگرایان را زیر سوال برده است.

شهردار پیشین تهران در این گفت و گو معتقد است: «آن سه هزار نفری که در مجمع جمنا بودند فکر می‌کردند باید نظر خودشان را بگویند، در حالی که آن‌ها آمده بودند تا افکار عمومی جامعه را نمایندگی کنند، حداقل اردوگاه خودشان را نمایندگی کنند. ممکن است من یک نظر شخصی داشته باشم، ولی وقتی جامعه و جهت گیری‌ها را ببینم ممکن است به تصمیم دیگری برسم. این ایراد در جمنا مشهود بود.»

به اعتقاد قالیباف "شکل" جمنا درست بود، اما "محتوای" آن ایراد داشت.

قالیباف در ادامه از "پدرخواندگان اصولگرایی " انتقاد کرد و گفت: «منظور همان کسانی هستند که ممکن است در مرکزیت جریان اصولگرا باشند و بگویند ما یک تصمیمی گرفته ایم و همه باید گوش کنند.»

او هیچ اشاره‌ای به فرد خاصی نکرده است اما با نگاه به نقش شخصیت‌ها، گروه‌ها و حتی نهادها در جریان اصولگرا شناسایی "پدرخوانده‌ها" کار دشواری نیست.

او با صراحت تمام از "دیکته کردن و مونولوگ" در این جریان می‌گوید که به گفته او "ضعف جدی اردوگاه اصولگرایی است". قالیباف از این که "پیش کسوتان اصولگرا نیازی نمی‌بینند حرف بقیه را گوش کنند" گلایه کرد و افزود: «گفتگو بین اصولگرایان باید از متن جریان بالا بیاید.»

شهردار پیشین تهران معتقد است: «گفتگو بین اصولگرایان یکی از ضرورت هاست و باید اجازه داد این گفتگو بین همه اتفاق بیفتد. یعنی افراد را به پیش کسوت و آماتور تقسیم نکنند. درست است که انصاف و عقل حکم می‌کند آماتور‌ها و تازه وارد‌ها به حرف پیش کسوت‌ها بیشتر توجه کنند، اما معنای این حرف این نیست که فرد پیش کسوت نیازی به گوش دادن ندارد.»

این انتقادات تازگی ندارد، قالیباف پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ در یادداشتی که خطابش بیشتر جوانان اصولگرا بود به نوعی با آن‌ها درد و دل کرد. او در آن یادداشت از "خود انتقادی" و تشکیل جریان "نواصولگرایی" سخن گفت.

قالیباف در آن یادداشت خطاب به جوانان انقلابی و دلسوز نوشت: «شما امیدوارانه، فعالانه و آتش‌به‌اختیار وارد صحنه شده، منتظرِ اقداماتِ از بالا به پایین در جریانِ اصول‌گرایی نباشید؛ زیرا تحلیلِ رفتارهایِ پس از انتخاباتِ برخی دوستانْ نشان می‌دهدْ تصمیم‌گیری در این مورد در رأسِ جریان همچنان دچارِ اختلال است.»

این سیاستمدار در ادامه یادداشت خود چند سوال مطرح کرد و خواستار پاسخ دادن مخاطبانش به آن سوال‌ها شد. آن سوال‌ها شامل نقد ساختار و مدیریت اصولگرایی بود. در یکی از سوال‌ها آمده بود " چگونه و با چه‌روشی می‌توان از اصول‌گرایی به‌سمت نواصول‌گرایی حرکت کرد؟ و چهره‌های جدیدی که می‌توانند این کار را انجام دهند باید چه خصایصی داشته باشند و نقش جوانان در این روند چیست؟ "

بسیاری این یادداشت قالیباف را تلاشی برای آغازه تازه از سوی این سیاستمدار تلقی کردند. پیام یادداشت قالیباف هر چه بود به این معنا نبود که قرار است او از حوزه فعالیت سیاسی خارج شود و به سیاستمداری بازنشسته بدل گردد. اتفاقات انتخابات سال ۹۶ به گونه‌ای رقم خورد که قالیباف به سود رئیسی کناره گیری کرد، اما نزدیکان او معتقد بودند که اگر رئیسی به سود قالیباف کناره گیری می‌کرد امکان پیروزی اصولگرایان بسیار افزایش می‌یافت.

آن‌ها مدعی بودند که حضور قالیباف باعث می‌شد بخشی از آرای حسن روحانی به سود او ریخته شود و کل آرای اصولگرایان نیز در سبد او جای گیرد. اما با حضور رئیسی و دافعه بالای او حتی بخشی از آرای اصولگرایان نیز به سبد حسن روحانی ریخته شد.

به هر ترتیب تحلیل نزدیکان قالیباف در برابر سنبه پر زور و نفوذ حامیان ابراهیم رئیسی خریداری نداشت و قالیباف به نفع رئیسی کناره گیری کرد. در ظاهر امر این کناره گیری به رضایت کامل انجام شده بود، اما با گذشت زمان و نگارش یادداشت قالیباف برای شکل گیری جریان "نواصولگرایی" مشخص شد قالیباف به نوعی با نارضایتی و آنگونه که خود منتقد آن است "دیکته کردن" کناره گیری کرده است.

یادداشت قالیباف در زمانی نگاشته شد که شایعات فراوانی حول شغل آینده قالیباف مطرح شده بود. ازجمله این مشاغل می‌توان به ستاد اجرایی فرمان ١٠ امام، بنیاد مستضعفان و جانبازان، قرارگاه خاتم‌الانبیا و معاونت اقتصادی آستان قدس رضوی اشاره کرد.

پست‌هایی که با گذشت یک سال هیچ کدام به قالیباف نرسیده است. او کلید شهرداری تهران را به محمد علی نجفی داد. برخی اصلاح طلبان نیز همچون موسوی خوئینی‌ها خواستار حفظ حرمتش شده بودند و از شهردار جدید درخواست شده بود که گزارشی از عملکرد قالیباف ارائه نکند، درخواستی که البته مورد توجه نجفی قرار نگرفت و او بعد‌ها گزارشی از تخلفات و فساد‌ها در دوران شهرداری محمد باقر قالیباف منتشر کرد که جنجال فراوانی به پا کرد.

به هر ترتیب محمد باقر قالیباف حالا گوشه‌ای نشسته است و فعل و انفعالات سیاسی در کشور را رصد می‌کند. او حالا نه تنها منتقد جریان‌های اصولگرایی و نوع عملکردشان است بلکه معتقد است تمام برنامه‌های اقتصادی اش که در دوران تبلیغات انتخابات سال گذشته مطرح کرده بود، قابلیت اجرایی داشته است. او معتقد است کسانی که اکنون بر سر کار هستند توانایی لازم را ندارند.

قالیباف به روزنامه خراسان در پاسخ به این سوال که قرار است چه کار کند، گفت: «همین دیروز در منزل اتفاقی به جلد مجله همشهری برخوردم که جمله‌ای از من تیتر کرده بود و پاسخ سوال شما بود! به نقل از من نوشته بود: تا زنده هستم جهادی کار می‌کنم، مهم نیست کجا هستم. الان هم وقتی می‌گوییم مردم باید تولید شغل کنند، من هم یکی از مردم هستم، اگر من که سرشناس هستم نتوانستم تولید شغل کنم، مردم عادی هم نمی‌توانند.»