پاتوق‌های تهران در شب‌های قدر

خبرآنلاین: مصادف شدن تعطیلات ۵ روزه با لیالی قدر باعث شده هیجان زندگی شبانه با یکی از مهم‌ترین مناسک مذهبی شیعیان گره بخورد و این شب‌ها تهران حال و هوای متفاوتی را تجربه کند. آنقدر که شرکت‌کنندگان در مراسم شب‌های قدر با آرامش بیشتری سری به پاتوق‌های شب های قدر در تهران بزنند و همزمان شب‌های تهران نیز پر نورتر و زنده‌تر شود و فرصتی برای نفس کشیدن داشته باشد.


تهران به عنوان پرجمعیت ترین شهر ایران، سال‌ها و دهه‌هاست که پاتوق‌های جذاب و مهمی در مناسک مذهبی دارد. این پاتوق‌ها بیش از پیش در شب‌های ماه رمضان و شب‌های ماه محرم خود را نشان می‌دهند و حالا ماه رمضان تبدیل به یکی از معدود فرصت‌های زندگی شبانه در تهران فارغ از هر اعتقادی شده است.


علاوه بر پاتوق‌های رسمی مناسک شب‌های قدر مانند دانشگاه تهران، مصلی تهران، حرم امام خمینی (ره)، امامزاده‌ها و مساجد و حسنیه‌های بزرگ، شب‌های قدر پاتوق‌های جذاب و مهم دیگری هم دارد که هر کدام از آنها میزبان شب زنده‌داران در این شب‌هاست. در این گزارش به مهم‌ترین وخاص‌ترین این پاتوق‌ها اشاره می‌شود. پاتوق‌هایی که طی سال‌های اخیر مراجعان خاص خود را دارد و چراغ آنها سالهات روشن و پر نور است.

خانه‌هیات‌ها؛ از خیابان ایران تا خیابان دولت

یکی از مهم‌ترین پاتوق‌ها در شب‌های قدر در تهران مربوط به خانه هیات‌ها می‌شود. در تهران قدیم عموما خانه‌های افراد پر نفوذ در میان مردم مانند روحانیون، بازاری‌ها و دیگر افراد تاثیرگذار محلی برای برگزاری مراسم‌های مذهبی بود. این سنت هنوز در تهران زنده است و خانه‌هایی در محله‌هایی از تهران چراغ روشنی در این مراسم دارند. خیابان ایران در ضلع شرقی میدان بهارستان تا خیابان ۱۷ شهریور یکی از مهم‌ترین قطب‌های خانه‌هیات‌هاست.

در بسیاری از خیابان‌های این محله چه در ایام ماه محرم و چه در ایام ماه مبارک رمضان بسیاری از خانه‌ها گروه‌هایی از افراد یک محله را جذب هیات های خانگی می‌کنند و مراسمی را بر پا می‌کنند. خانه‌هیات‌ها عموما خانه‌های شخصی افراد است که برای مراسم‌ها آماده می‌شوند و درب خانه برای اهالی محل باز است. نمونه این محافل هنوز در مناطقی مانند شهرری، محله‌های حول و حوش میدان امام حسین و خیابان ۱۷ شهریور و حتی در محله‌هایی مانند خیابان دولت در خیابان شریعتی تهران دیده می‌شود.

یک بازار و یک آقا مجتبی تهرانی!


بازار تهران اما یکی از مهم‌ترین قطب‌های مراسم‌های مذهبی در طول تاریخ این شهر است. در این بین یکی از محافلی که در سال‌های قبل تعداد قابل توجهی از شب‌زنده‌داران شب قدر را جذب خود می‌کرد، مراسم شب قدر مرحوم آقا مجتبی تهرانی استاد اخلاق و روحانی با نفوذ در میان مردم در مسجد جامع بازار تهران بود.

این مراسم نزدیک ۳۰ سال از پر رونق‌ترین مراسم‌های شب‌های قدر در تهران بود و حالا به واسطه رحلت آقا مجتبی تهرانی حسرتی را برای شب‌زنده‌داران مسجد جامع بازار تهران ایجاد کرده است. اما مسجد بازار تهران کماکان یکی از پاتوق‌های مهم شب‌های قدر در تهران است.

راسته‌ی بازار، مسجد ارگ و سایر پاتوق‌ها

کمی‌آنطرف‌تر از مسجد جامع بازار مسجد ارگ تهران یکی از سنتی‌ترین پاتوق‌های مذهبی در تهران را نمایندگی می‌کند. مسجدی که مراسم‌های آن در ماه مبارک رمضان به مدت ۳۰ شب برگزار می‌شود و هر شب در آن مسجد حاج منصور ارضی یکی از معروف‌ترین مداحان ایرانی مناجات خوانی می‌کند و در شب‌های قدر این مراسم به اوج خود می‌رسد.

در واقع راسته‌ی بازار تهران برای آنهایی که می‌خواهند تصویری واقعی‌تر و سنتی‌تر از شب‌های قدر داشته‌باشند، راسته‌ی جذابی می‌تواند باشد. چراکه کمی پایین تر از بازار تهران، در ضلع شرقی آن باز یکی از مهم‌ترین پاتوق‌های شب‌های قدر یعنی حسینیه همدانی‌ها واقع در خیابان امیرحضور واقع شده است. پاتوقی که به واسطه منبرهای گرم شیخ حسین انصاریان واعظ قدیمی و معروف تهران، شب‌زنده‌داران را جذب خود می‌کند.

دانشگاه‌ها

علاوه بر مساجد و حسینه‌ها، دانشگاه‌های واقع در تهران نیز مراسم‌های خاصی برای شب‌های قدر دارند. مهم‌ترین این مراسم‌ها طی سال‌های اخیر مربوط به مسجد دانشگاه تهران، مسجد دانشگاه امام صادق و مسجد دانشگاه صنعتی شریف است.

این پاتوق‌ها عموما طی سال‌های اخیر پاتوقی برای دانشجویان خصوصا دانشجویان خوابگاهی بوده اما جذابیت سخنران‌ها در این مراسم‌ها باعث شده سایر اقشار نیز جذب این مراسم‌ها در این مساجد دانشگاهی شوند. در این میان اما مسجد دانشگاه امام صادق تهران جمع خصوصی تری در مقایسه با سایر دانشگاه‌ها دارد و عموما کسانی که در این مسجد حاضر می‌شوند یا از دانشجویان این دانشگاه هستند یا قرابت بیشتری با آنها دارند.

مساجد و قطب‌های محلی

در جنوب تهران حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، در شمال تهران امامزاده صالح (ع) و امامزاده علی‌اکبر چیذر، در شرق تهران مسجد النبی میدان نبوت، در غرب تهران مسجد دانشگاه شریف یا مسجد جامع شهرک غرب و در مرکز مصلی تهران، قطب‌های اصلی مراسم‌های مذهبی خصوصا مراسم‌ شب قدر هستند. عموما این پاتوق‌ها خصوصا حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) شاهد حضور تعدادی زیادی از شب‌زنده‌داران هستند و در زمره پاتوق‌های سنتی تهران در مراسم شب قدر محسوب می‌شوند.

علاوه بر این مساجد و مراکز مهمی محلی مانند مکتب شیعه در خیابان حافظ، مدرسه نور در خیابان ایران، مسجد الرضا در خیابان فرمانیه، مهدیه تهران در خیابان ولیعصر تقاطع مولوی، حسینیه آیت الله حق شناس در میدان شهدا، مسجد الهادی در خیابان مجیدیه، مسجد گیاهی در میدان تجریش محافل گرمی را دارند.

پاتوق‌های خاص تهران

علاوه بر گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی نیز در تهران جمع‌ها و پاتوق‌های برای برگزاری مراسم شب قدر دارند. اگر تا دیروز حسینیه ارشاد جایی برای گروهی از روشنفکران مذهبی بود حالا این پاتوق‌ها در تهران پراکنده تر شده است. یکی از این مراسم مربوط به شب های احیای حسینیه دارالزهرا (س) در خیابان ولنجک تهران است که سخنرانان آن را حجت الاسلام و المسلمین سروش محلاتی و حجت الاسلام و المسلمین سید هادی خامنه‌ای تشکیل می‌دهند.

از سوی دیگر مراسم احیای شبهای قدر با حضور آیت الله امجد، از ساعت ، در مدرسه روشنگر تهران در ایوانک غربی برگزار می‌شود و بنیاد زینب کبری(س) در خیابان اقدسیه با سخنرانی روحانی معروف این روزها در شبکه‌های اجتماعی یعنی، حجت الاسلام سید حسن آقامیری مراسم احیای شب قدر را برگزار می‌کند. همچنین آیین شب‌های قدر با عنوان «یلدای آسمانی» در باغ هنر خانه هنرمندان ایران برگزار می‌شود. در این مراسم پس از تلاوت آیاتی از قرآن کریم، اجرای «سنج و دمام»، مرشد معجونی صحنه‌هایی از فضایل معنوی و سلوک حضرت علی (ع) را برای حاضران «نقل خوانی» خواهد کرد و سپس مراسم مداحی و سخنرانی و قرائت دعای جوشن کبیر و آیین برسرگرفتن قرآن از دیگر بخش‌های این مراسم خواهد بود.