برای سالروز تولد «سیمین» سینمای ایران

روزنامه شرق: نامش «فاطمه» است اما سینماگران او را «سیمین» می‌خوانند، «سیمین»‌بانویی که به گواه نقش‌های ماندگاری که ایفا کرده، نه‌تنها نامش، که مرام و منشش هم «سیمین» است و وجودش برای اطرافیانش غنیمتی است بزرگ.

امروز زادروز «فاطمه معتمدآریا» هنرپیشه مانا در ذهن‌های ماست، بازیگری که حضورش در بهترین فیلم‌های سه‌دهه اخیر، لحظات درخشانی را برای شیفتگان هنر هفتم رقم زده و او را تبدیل به هنرمندی محبوب و به‌یادماندنی کرده است. «معتمدآریا» در فیلم‌هایش جای بسیاری از زن‌های این سرزمین نشسته؛ از پیرزنی که در «گیلانه» پسر جانبازش همه زندگی‎اش بود، تا مادر یک دختر معلول در «اینجا بدون من».

با صدایش در «مدرسه موش‌ها» کودکی‌مان را گذراندیم و آنقدر چهره مادرگونه‌اش را دیدیم که حتی مادری‌کردنش برای یک عروسک در «کلاه‌قرمزی و پسرخاله» هم برایمان باورپذیر شد. امروز سالروز تولد هنرمندی است که گرچه در هشت‌سال گذشته با ممنوع‌الکاری نابهنگام، از تماشایش بر صحنه تئاتر و پرده سینما محروم بوده‌ایم اما امروز می‌توانیم با خیال راحت، ۵۲ساله‌شدنش را جشن بگیریم. به بهانه زادروز «فاطمه»‌ای که «سیمین» سینماست، از رفقا و همکارانش خواستیم تا از او و برای او بنویسند. القصه اینکه «بانو معتمدآریا! کاش تا سالیان دراز همچنان بر تارک هنر این سرزمین بدرخشید. تولدتان مبارک و تنتان سلامت.»

عزیز ساعتی . عکاس

ما و دوستان «سیمین» صدایش می‌زنیم. در فیلم‌های زیادی مقابل دوربین من بوده. هنرپیشه، کلاه‌قرمزی و پسرخاله، روسری آبی، مهر مادری، دختر شیرینی‌فروش، زیر درخت هلو و... که آن سال‌ها بهترین سال‌های زندگی‌ام هستند. «سیمین» هنرمندی پراحساس، باسواد و باشعور است، مهربان، باغرور و باوقار است، راهش را ادامه داده و می‌دهد و در عرصه هنر و سینما سربلند است. به وجودش و دوستی‌‌اش افتخار می‌کنیم. تولدش را گرامی می‌داریم. زنده باد.

هوشنگ گلمکانی . منتقد

«فاطمه معتمدآریا» در میانه دهه ۱۳۶۰ و در فضایی پا به عرصه بازیگری گذاشت که سیاستگذاران بی‌اعتنا به طبیعت سینما به‌شدت با ستاره‌سازی و ستاره‌سالاری در سینمای ایران ناموافق بودند. به‌جز آن، چندوچون حضور زنان بازیگر در فیلم‌ها هم مبهم و محل مناقشه بود. اسم و شکل و شمایل و لباس و گریم و آرایش و دیالوگ و اندازه قاب تصویرشان و فاصله‌شان با دوربین هم زیر ذره‌بین بود، و نحوه قرارگرفتن آنها در میزانسن. کسانی از اهل سیاست می‌توانستند به‌جز آنچه در شناسنامه‌شان ثبت شده اسم مستعار داشته باشند اما جمشید آریا و سعید راد و نادره و بیتا میلانی و «سیمین معتمدآریا» نمی‌توانستند.

حتی جوانی «سیمین» خانوم می‌توانست حساسیت‌برانگیز باشد اما او «آن»ی داشت که همه حساسیت‌های بعضا بی‌معنای آن دوران را خنثی کرد؛ سهل است که تبدیل به یک نمونه شد که البته سخت بود بدل هم داشته باشد. پرکار شد، تحسین شد، جایزه گرفت (از رکوردداران جشنواره فجر است) و بدون اینکه ستاره شود مشهور و محبوب شد. حاشیه‌های کارنامه‌اش هم البته کم نبود و وخیم‌ترین آنها چند سال او را به انزوا کشاند، اما اصالتش مانع از فراموش‌شدن او شد و او را بار دیگر به سینما برگرداند.

در دهه ۱۳۶۰ نقش دختران دم‌بخت محجوب و زنان جوان اهل خانواده را بازی می‌کرد و چندی‌ است بازیگر نقش مادران رنج‌کشیده می‌شود یا چنین نقش‌هایی به او پیشنهاد می‌کنند. او سیر طبیعی یک زن بازیگر را در سینمای ایران طی کرده؛ مثل درختی که ریشه دارد و با تندبادی از جا کنده نمی‌شود. تولدتان مبارک «سیمین» خانوم.

رضا کیانیان . بازیگر

هنرمند، یک سرمایه ملی است. چه به‌لحاظ معنوی و چه به‌لحاظ مادی. یک بازیگر هم به‌عنوان یک هنرمند، یک سرمایه ملی بزرگ است. در آمریکا یک بازیگر برای صنعت سینمای آمریکا بیشتر از درآمد نفت ما سرمایه به کشورش منتقل می‌کند. در ایران هم بازیگران بسیار خوب، زیاد داریم و داشتیم که هر یک با یک نگاه آینده‌نگر سرمایه‌های خوبی برای کشورمان هستند. اغلب هنرمندان، پویایی خودشان را حفظ می‌کنند و تلاش می‌کنند تا به‌روز باشند و بر سرمایه‌های درونی‌شان بیفزایند اما در مقابل، دولت همیشه این سرمایه‌ها را به جای استفاده بهینه به هدر می‌دهد. متاسفانه سینمای ما که در چارچوب مرزهای ما محدود شده، اول باید بازار جهانی پیدا کند، در آن صورت هر یک از ما هنرمندان می‌توانیم سرمایه‌های مادی بالفعل ملی باشیم.

«فاطمه معتمدآریا» هم یکی از سرمایه‌های ملی ماست که سال‌هاست بازیگربودن خودش را در سینمای ایران و جهان به بهترین نحو به اثبات رسانده اما در قبال این مرارت هنرمندانه مداومش دولت چه کرده است؟ استفاده بهینه مادی و معنوی پیشکشش! بماند اینکه چند سال فرصت کار از او گرفته شد. آیا یک دولت حق دارد سرمایه‌های ملی وطنش را هدر بدهد؟!ما همه «فاطمه معتمدآریا» را دوست داریم. جای او در این سال‌ها به‌وضوح در سینمای ما خالی بود. او بازیگری یگانه است. نقش‌هایی آفریده که در تاریخ سینمای ما همتا ندارند. من منتظر نقش‌آفرینی‌های دیگر او هستم. تولدت مبارک...

مرضیه محبوب . عروسک‌گردان

دوستی با «سیمین معتمدآریا» برای من یک افتخار است. در سال‌های سخت جنگ در «خونه مادربزرگه» و در فستیوال‌های مختلف نمایشی در کنار هم عروسک‌گردانی کردیم و همکاری واقعا خوب و شیرینی داشتیم. او در کار هم همکار است و هم دوست و البته واقعا مسوول و همیشه خوش‌قول. البته در آن سال‌های نخست همکاری‌مان، با اینکه «سیمین» هنوز معروف نبود همین‌گونه بود و بعدها هم که خیلی معروف شد و در جهان این‌همه شناخته شد نوع رابطه ما تغییر نکرد و او همان «سیمین» ماند، با همه گرفتاری‌هایش، مهربان و خوش‌قول و رفیق. بسیار خوشحالم که سلامت است و امیدوارم سال‌های سال همین‌طور سربلند و موفق باشد و دوستی‌مان هم ادامه یابد.

همایون اسعدیان . کارگردان و فیلمنامه‌نویس

تاثیری که «معتمدآریا» بر بازیگری در ایران گذاشت، شکستن تمام معیارهای سوپراستارهای زنی بود که تا پیش از حضور او در سینما، رایج بود و او با حضورش معیارهای پیش از خودش را تغییر داد و سینمای ایران بابت این اتفاق تا ابد به او مدیون است. وجودش برای هنر ایران مایه سرافرازی است، تولدش مبارک باشد...

سیامک احصایی . کارگردان تئاتر

من همیشه روز تولدم به مادرم زنگ می‌زنم و تشکر می‌کنم از اینکه هستم. دلیلش این است که زندگی را خیلی دوست دارم. امروز داشتم از جاده بهشت‌زهرا به خانه برمی‌گشتم و به‌جای تو تشکر کردم. تولدت مبارک «سیمین معتمدآریا»...

مهناز افشار . بازیگر

تولد همیشه زیباست، چون به ما یادآوری می‌کند که از خلقت خیلی‌ها خوشحال باشیم. خانم «معتمدآریا» را در سریال «گل پامچال» لحظه‌لحظه رنگارنگ دیدم و با او نقاشی دل کشیدم تا نوبت به همکاری با او رسید در فیلم «کارگران مشغول کارند»... او را صمیمی و پر از آرامش و هیجان دیدم و خواستم با او قدم بزنم تا بیاموزم. تولد بانو «سیمین معتمدآریا» برایم از همان خوشحالی‌هاست که می‌توانم از صمیم قلبم به ایشان تبریک بگویم. تبریک می‌گویم برای حضورتان و برای آنچه هستید و این انسانیت و هنرمندبودن رنگی شما را تبریک می‌گویم.