همکاری‌های جدید برجامی اروپا جدی است؟

دکتر صلاح‌الدین هرسنی مدرس علوم‌سیاسی و روابط بین‌الملل در روزنامه جهان صنعت نوشت: تصویب طرحی از سوی نمایندگان پارلمان اروپا جدیدترین برگ از همکاری‌های برجامی اروپا در حفظ برجام است‌. این مصوبه به بانک سرمایه‌گذاری اروپا (EIB) این اجازه را می‌دهد که با ایران داد و ستد مالی داشته باشد‌. بانک سرمایه‌گذاری اروپا که گفته می‌شود یک بانک غیرانتفاعی است، در لوکزامبورگ واقع شده و بازوی سرمایه‌گذاری‌های درازمدت اتحادیه اروپا محسوب می‌شود‌.

با توجه به سهم اروپا در مناسبات تجاری و اقتصادی پسابرجامی با ایران، این بانک نقش کلیدی را در چارچوب تلاش‌های اتحادیه اروپا برای حفظ معاملات تجاری خود با ایران ایفا می‌کرد اما سطح همکاری آن با ایران به واسطه خروج آمریکا از برجام و تصمیم مقامات اخیر کاخ سفید برای برقراری مجدد تحریم‌ها علیه تهران، به خطر افتاده است‌. اگرچه تصویب طرح نمایندگان پارلمان اروپا بیانگر تعهد اروپا در حفظ برجام است اما بروز و ظهور برخی از رفتار‌ها و نگرش‌ها در حاشیه تصمیم نمایندگان پارلمان اروپا و برخی از رویکرد‌های کارافزایانه وجود دارد که نشان می‌دهد نمی‌توان به حمایت قطعی اروپا آن هم به واسطه ارائه راه‌حل‌هایی اینچنینی امیدوار بود‌.

جدا از هدفی که مصوبه پارلمان اروپا دنبال می‌کند، اگر اروپا درصدد است که با اعطای وام و تسهیلات بانکی اقداماتی را برای ایجاد یک سپر حفاظتی برای شرکت‌های اروپایی حاضر در ایران به عمل آورد، این مساله همسو با نگرش و دیدگاه‌های مقنن و قانونگذاران این نهاد مالی اتحادیه اروپا نیست‌.

به بیان دیگر تصمیم قانونگذاران اروپا هیچ‌گاه بانک سرمایه‌گذاری اروپا را ملزم به همکاری با ایران نکرده است‌. ضمن آنکه نگاه قانونگذاران این نهاد مالی آن است که همکاری این بانک با ایران، سرمایه‌گذاری آن در بازارهای آمریکا را به خطر خواهد انداخت‌. این وضعیت به معنای آن است که مدل کسب‌وکار این نهاد مالی، این اجازه را نمی‌دهد که تحریم‌های آمریکا علیه ایران را نادیده بگیرد‌.

به این ترتیب هرگونه اخذ مجوز برای همکاری این نهاد مالی با ایران در گرو تصمیمات آمریکاست و از آنجا که تصمیم ترامپ و افراد کابینه وی چیزی جز تعقیب راهبرد فشار بر ایران با هدف آمادگی ایران برای پذیرش یک مذاکره دیگر بر سر برجام و سایر موضوعات غیربرجامی مانند برنامه موشکی و سیاست‌های منطقه‌ای نیست، هر گونه همکاری مالی این نهاد اروپایی با ایران به‌گونه‌ای با تعلیق همراه خواهد بود و اگر هم باشد، رفتار‌های ایذایی آمریکا یک عامل کلیدی و اصلی برای عقبنشینی آن است‌. در همین ارتباط باید هشدار‌های برخی از افراد کلیدی و البته ضدایرانی کابینه بوش را برای عقب راندن نقش این نهاد مالی در همکاری با ایران افزود‌.

اخیرا مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا با انتشار پیامی در توئیتر خود از کشورهای اروپایی درخواست کرد در مذاکرات‌شان با ایران، موضوع فعالیت‌های تروریستی حمایت شده از سوی این ایران را هم مطرح کنند‌. محققا این‌گونه هشدار‌ها با توجه به سطح مناسبات راهبردی و تجاری که میان اروپا و آمریکا وجود دارد، می‌تواند تا میزان قابل توجهی هدفی را که اروپا در قبال برجام دنبال می‌کند، با تردید مواجه کند‌. به همین خاطر با همه تلاشی که اروپا از طریق ارائه راه‌حل‌هایی چون همکاری مالی با بانک سرمایه‌گذاری اروپا انجام می‌دهد، همکاری‌های برجامی فاقد نتیجه راهبردی لازم و جدی نیست‌.