محمود صادقی: راهی جز تقویت دموکراسی نداریم

محمود صادقی، نماینده تهران در مجلس و استاد حقوق دانشگاه در گفت‌و‌گو با روزنامه ایران، راه برون رفت از شرایط فعلی کشور تقویت سازوکارهای دموکراتیک در نظام سیاسی و استحکام حکمرانی مطلوب است. او هشدار می‌دهد اگر به این سمت حرکت نکنیم احتمالاً در آینده نه چندان دور باید منتظر بروز خطراتی جدید باشیم و خود را برای بحران‌هایی فراگیرتر آماده کنیم.

اهم اظهارات محمود صادقی به شرح زیر است:

* من این مجموعه کارهایی که قرار است انجام شود را نسخه مشکل‌گشای شرایط فعلی نمی‌دانم. این مجموعه کارها که می‌آییم فلان ماده از فلان قانون را تغییر می‌دهیم یا فلان بند را اضافه می‌کنیم اگر هم کاری از پیش ببرد، برای شرایط ما نیست. ما الان دچار انباشت شدید مشکلات هستیم. نسخه‌هایی که تجویز می‌شوند در بهترین حالت یک مسکن برای فرو کاستن از درد ناشی از اشکالات هستند و درمان محسوب نمی‌شوند.

* تأکید می‌کنم که ضرورت حتمی در مدیریت کشور ایجاد یکپارچگی در سطوح مختلف سیاسی و اجتماعی است. ما با این تشتتی که میان قوا داریم یا با وضعیت نامناسبی که از لحاظ انسجام ملی برخوردار هستیم، راحت نمی‌توانیم از شرایط سخت بگذریم.

* اخیراً هم رهبری شورای هماهنگی اقتصادی بین قوا را ایجاد کرده‌اند و اعلام فرموده‌اند که از تصمیمات این شورا پشتیبانی خواهند کرد. خود این علامت خوبی است که نیاز به انسجام در سطح حاکمیت حداقل در حوزه اقتصادی آن احساس شده است. ضعف ما تا الان بیشتر در حوزه هماهنگی فراقوه‌ای بوده و این ناهماهنگی موجب پدید آمدن ناهماهنگی درون‌دستگاهی هم شده که به نظر شخص من منشأ آن عوامل برون قوه‌‌ای و مداخلاتی است که انجام می‌شود.

* حرکت‌های مثبتی الان شروع شده که می‌توانند ثمرات مثبتی داشته باشند به شرطی که مستمر باشند. مثلاً نامه‌ای که آقای روحانی خطاب به آیت‌الله جنتی نوشته بودند می‌تواند نشانگر یک حرکت مثبت باشد. بحث دیگر هم موضوع مهم همبستگی ملی است که من قبلاً هم اشاره کرده‌ام که این موضوع لوازمی دارد که مهم‌ترین آنها شناسایی درست و دقیق حقوق ملت است. به عبارتی انتظار وحدت ملی بدون شناسایی حقوق ملت یک انتظار بیهوده است.

* اصلاح مدیریت کاملاً حرف درستی است اما تا وقتی در این حوزه‌هایی که برشمردم دست به اصلاحات بنیادین نزنیم، مدیریت کارآمد روی کار نخواهد آمد. در واقع این انسدادها هستند که موجب می‌شوند مدیر نالایق، کم سواد و حتی فاسد در سیستم اجرایی ما بتواند خودش را بالا بکشد و افراد شایسته کنار بروند.

* مسأله ما دموکراسی است. راه حل برون رفت از این شرایط این است که بپذیریم باید ساختار را دموکراتیک‌تر و شفاف‌تر کنیم. راه‌حل امروز ما تقویت مردمسالاری است. هر راه دیگری برویم داریم خودمان را گول می‌زنیم.

* در پاسخ به سوال ( نشانه مثبتی می‌توان دید که به سمت اصلاحات بنیادینی برویم که از نظر شما می‌توانند دوای درد کشور باشند؟): این شرایط خودش حاصل نبود این دغدغه است. بیشتر دغدغه توجیه داریم تا رفتن به سمت حکمرانی مطلوب. تلاش می‌کنیم مشکلات را به زمین و زمان نسبت دهیم تا راهی برای فرار از مسئولیت پیدا کنیم. من در این شرایط خیلی نشانه‌های مثبتی نمی‌بینم.

* مثلاً پارسال آقای خاتمی بحث آشتی ملی را مطرح کردند ولی واکنش‌ها به آن منفی بود. یا مسائل حصر و ممنوع‌التصویری را داریم. در اعتراضات دیماه گذشته همه آمدند گفتند مردم باید حق اعتراض داشته باشند و بتوانند حرف خود را بزنند، اما نتیجه‌اش چه شد؟ تعدادی دانشجو بازداشت شدند. این پیام فوق‌العاده بدی برای جامعه است و به نظر می‌رسد به‌صورت سیستماتکی داریم جامعه را عصبانی و مأیوس می‌کنیم.

* برخی می‌گویند لیبی به آن دلیل ویران شد که قذافی به غرب اعتماد کرد و ما نباید بکنیم. این یعنی ایراد در درک مسأله، چون نمی‌گویند لیبی به این دلیل به این روز افتاد که مشکلات اساسی خود را ندید و آنها را حل نکرد.

* سیستم ما متأسفانه به طور مداوم در حال ساخت موانعی برای توسعه و تقویت این مشارکت عمومی بوده. مثلاً نظارت استصوابی سازو کاری است که باعث ایجاد نارضایتی در نهاد مهم انتخابات شده است. یا در حوزه شفافیت و اطلاع‌رسانی عمومی دچار مشکل بسیار جدی هستیم. اینکه رسانه‌های ما زیر فشارهای سنگین کار می‌کنند و سیستم شفافیت عمومی تقریباً می‌توان گفت که قفل است و خروجی ندارد تنها برای افکار عمومی یک معنا دارد و آن هم اینکه آنها محرم حاکمیت نیستند تا از نوع هزینه‌کرد منابع عمومی در نهادهای مختلف، دخل و خرج کشور و عملکرد دستگاه‌ها و مدیران مختلف با اطلاع باشند.

* در اینکه نظام ما تفاوت‌هایی با بقیه نظام‌های سیاسی دنیا دارد، شکی نیست اما این تفاوت‌‌ها باعث نمی‌شود که خود را در مواجهه با بحران‌ها و مسائل یک استثنا بدانیم و دلخوش باشیم که چون متفاوت هستیم، برخی مشکلات یقه ما را نمی‌گیرند. این یک اشتباه برآورد اساسی است که می‌تواند خطرساز باشد، چون ما را درگیر نوعی خوش‌خیالی نادرست می‌کند و اتفاقاً یکی از ریشه‌های عدم درک مسأله در کشور همین است.

* اینکه ما همین الان با حجم زیادی از بحران‌ها مواجه هستیم خودش ثابت می‌کند مستثنی نیستیم که مثلاً اگر قواعد اداره اقتصاد را رعایت نکنیم، مشکلی برایمان ایجاد نمی‌شود. امروز وقت این دست تعارفات و شعارها نیست. امروز هم باید به تعدد همزمان بحران در کشور معترف باشیم و هم به اینکه ما یک استثنا نیستیم و چون اسم حکومت ما اسلامی است پس در کشاکش بحران‌ها به مشکل نمی‌خوریم.