اما و اگر‌های پرداخت ارز مسافرتی به متقاضیان

روزنامه ایران نوشت: ۳۱۲ میلیون دلار؛ عددی است که میزان کل ارز پرداخت شده بابت سفرهای خارجی را طی سه ماه نشان می‌دهد. این میزان ارز ۴۲۰۰ تومانی به هر مسافر هزار یورو و به مسافران کشورهای همسایه ۵۰۰ یورو اختصاص یافته و با وجود طی مراحل سخت و نظارت‌های دقیق برای پرداخت آن با حاشیه‌های زیادی همراه بوده است.

براساس دستورالعمل بانک مرکزی تأمین و پرداخت ارز مسافرتی به‌صورت اسکناس برای مسافران هوایی به مقصد کشورهای ارمنستان، جمهوری آذربایجان، بلاروس، استونی، لتونی، لیتوانی، گرجستان، قزاقستان، قرقیزستان، مولداوی، روسیه، تاجیکستان، ترکمنستان، اوکراین، ازبکستان، ترکیه، افغانستان، بحرین، قطر، کویت، پاکستان، عمان، امارات متحده عربی و قبرس به مبلغ ۵۰۰ یورو یا معادل آن به سایر ارزهاست؛ سقف این نوع ارز برای سایر کشورها بجز عراق به مبلغ هزار یورو یا معادل آن به سایر ارزهاست و ارز مورد نیاز زائران عتبات عالیات به دینار و به میزان ۲۵۰ هزار دینار عراقی تعیین شده است.

اما حالا در ادامه اصلاح سیاست‌های ارزی، خبرها حاکی از تجدید نظر بانک مرکزی در سیاست ارز مسافرتی دارد. چند وقت پیش برای اصلاح سیاست‌های ارزی، کالاهای وارداتی به ۴ گروه تبدیل شدند که براساس آن گروه اول و دوم که شامل کالاهای اساسی، واسطه‌ای و سرمایه‌ای است مشمول ارز رسمی شدند و قرار شد که گروه سوم کالایی ، تقاضای ارز خود را در بازار ثانویه ارزی تأمین کند. بازار ثانویه ارزی نیز در سامانه نیما و از محل ارز ۲۰درصد از صادرات غیرنفتی فعال است که در آن نرخ ارز به‌صورت توافقی و برمبنای منطق بازار، عرضه و تقاضا، تعیین می‌شود. در حال حاضر در حالی که دلار در بازار آزاد حدود ۸هزار تومان است، در بازار ثانویه ارزی معاملات آن با حدود ۷۵۰۰ تومان صورت می‌گیرد.

برخی خبرها هم از نامه نگاری برخی از بانک‌ها با شعب خود برای توقف پرداخت ارز مسافرتی حکایت می‌کند. حتی هفته گذشته بخشنامه صادره یکی از بانک‌ها به شعب رسانه‌ای شد که در آن عنوان شده بود باید از روز شنبه ۳۰ تیرماه پرداخت ارز مسافرتی متوقف شود، اگرچه کمی بعد موضوع توقف پرداخت ارز مسافرتی تکذیب شد اما هنوز هم شائبه آن وجود دارد.

تمام خبرها حکایت از آن دارد که احتمالاً بزودی پرداخت ارز ۴۲۰۰ تومانی به مسافران که عده‌ای از آن به‌عنوان رانت ارزی تعبیر می‌کنند، حذف شود اما هنوز معلوم نیست که مسافران باید ارز مورد نیازشان را از چه محلی تأمین کنند. از سوی دیگر، دولت و بانک مرکزی بازار ارز آزاد را به رسمیت نمی‌شناسند و هر گونه معامله‌ای در آن به‌عنوان قاچاق تلقی می‌شود و صرافی‌ها حق خرید و فروش اسکناس ارز را ندارند.

در چنین شرایطی به نظر می‌رسد که تنها راه باقیمانده، تأمین ارز مسافرتی توسط بازار ثانویه ارزی باشد که نرخ ارز در آن رقابتی و توافقی تعیین می‌شود.