رمزگشایی از پالس روحانی به عربستان

روزنامه دنیای اقتصاد: درخصوص اظهارات رئیس‌جمهوری ایران و رمزگشایی از اهداف روحانی در دادن سیگنال به طرف سعودی می‌توان آن را در دو هدف اصلی تبیین کرد. اینکه آیا دولت روحانی به‌دنبال برقراری روابط مجدد با عربستان و ترمیم مناسبات میان دو کشور است یا هدف رئیس‌جمهوری ایران کاهش تنش و تخفیف دادن بحران فراگیر میان دو کشور است.

در این چارچوب باید گفت که به‌دلایل مختلف امکان وجود یک طرح و بسته مشخص برای بازسازی روابط با عربستان در شرایط موجود از سوی روحانی و تیم او وجود ندارد. شاید مهم‌ترین دلیل در تردید وجود چنین بسته‌ای به رویکرد عربستان در قبال ایران بر می‌گردد.

مقامات ارشد عربستان و در راس آنها محمد بن‌سلمان در شرایط کنونی هیچ‌گونه علامتی که مبتنی بر گرایش به مذاکره یا تخفیف دادن بحران با ایران باشد از خود نشان نداده‌اند و حتی به کرات شاهد افزایش اظهارات تند مقامات عربستان علیه ایران بوده و هستیم.

مقامات عربستان به چند دلیل خواهان مذاکره با تهران نیستند. دلیل اول؛ امیدواری به رویکرد فراگیر ترامپ مبتنی بر مهار و فشار بر تهران و سد کردن نفوذ ایران در منطقه است. هزینه‌های کلانی که عربستان برای راضی کردن ترامپ برای فشار بر تهران خرج کرده است، نشانی از گفت وگو در خود ندارد.

دلیل دوم؛ اعتقاد سعودی‌ها به بی‌فایده بودن مذاکره با تهران است. سعودی‌ها معتقدند در شرایط کنونی هرگونه مذاکره منجر به بقای ایران و برداشته شدن فشارها می‌شود و نباید در شرایط موجود که شاهد همگرایی میان آمریکا، اسرائیل، دولت‌های عربی بر وجود خطر ایران هستیم، مذاکره‌ای صورت بگیرد. درخصوص دلیل سوم عربستان برای تن ندادن به مذاکره با ایران می‌توان به فقدان برگ برنده در نزد سعودی‌ها در شرایط موجود اشاره کرد.

به‌زعم سعودی‌ها هرگونه مذاکره در شرایط موجود تاییدی بر نفوذ ایران در منطقه است، بنابراین باید ابتدا ایران را از وضعیت کنونی که دارای برتری نسبی است، عقب راند، آنگاه در شرایط ضعف با آن مذاکره کرد. این دلایل ما را به این پاسخ می‌رساند که هدف دولت روحانی بیشتر کاهش دادن آثار و دامنه‌های تنش موجود میان ایران و عربستان در منطقه است.

به‌خصوص که این تنش از سوی بازیگران غربی، عربی و عبری در یک وضعیت همگرا قرار گرفته است و بیم آن می‌رود که شاهد ائتلاف فراگیر علیه ایران باشیم. اگرچه مشخص نیست روحانی با چه مکانیزم‌های مشخص و عملی خواستار تخفیف دادن تنش و بحران با عربستان است.