سلب اعتماد عمومی؛ نتیجه پدیده «آقازادگی»

روزنامه اعتماد: احمد نقیب‌زاده، جامعه شناس سیاسی عقیده دارد که سهل انگاری در برخورد قاطع با موضوع «آقازادگی»، کاهش اعتماد عمومی جامعه به دولت و حاکمیت را به دنبال دارد.

فرازی از مصاحبه وی را درادامه بخوانید:

پدیده‌ای به نام آقازادگی گرچه پیش از این هم وجود داشته و تاثیرگذار بوده است، اما مدتی است به مدد فضای مجازی بیش از گذشته به چشم می‌آید و اخبار و حواشی مربوط به آن بیشتر شنیده و دیده می‌شود. به نظر شما در شرایط کنونی پدیده آقازادگی در جامعه چه تاثیری می‌گذارد؟

اولین تاثیر این است که مهم‌ترین پشتوانه‌ای که جمهوری اسلامی داشته، یعنی اعتماد مردم از دست می‌رود. مردم به‌شدت نسبت به الیت یا نخبگان سیاسی بدبین می‌شوند. این بی‌اعتمادی ممکن است منجر به این شود که مردم رهبران خود را در جایی دیگر جست‌وجو کنند. بنابراین در درجه اول آثار سوء چنین پدیده‌ای به ضرر نظام و حاکمیت تمام می‌شود. دومین تاثیر سوء پدیده آقازادگی، بدبینی است که ایجاد می‌شود.

این پدیده باعث می‌شود مردم تصور می‌کنند که چپ و راست، اصلاح‌طلب و اصولگرا درگیر فسادی گسترده هستند. این گستردگی فساد، فساد مضاعف به همراه می‌آورد. به این معنا که عده‌ای به این فکر می‌افتند از این طریق اقدام و جیب خود را پر کنند. اگر با این پدیده برخورد نشود می‌تواند آثار سوئی داشته باشد؛ در زمانی که مردم در کمبود به سر می‌برند، گرانی بیداد می‌کند، نرخ‌ها ثابت نیست و مردم از یک‌سو زندگی و درد و رنج خود را می‌بینند و از سویی دیگر اخبار مربوط به فساد آقازادگان را می‌شنوند.

چقدر ساختار اداری و سیاسی- اجتماعی ما در به وجود آمدن فرهنگ آقازاده‌سالاری‌نقش داشته است؟

این فساد و رانت‌خواری با ساختار اداری و سیاسی-اجتماعی ما بسیار مرتبط است و ساختار باعث ایجاد ویژه‌خواری و فساد می‌شود. البته خویشاوندسالاری هم در فرهنگ ما همیشه وجود داشته است ولی نبود قانون و از سویی دیگر نبود نظارت کافی و مطبوعات آزاد که فساد را تعقیب کنند همگی دست به دست هم می‌دهد و باعث گسترش پدیده آقازادگی همراه با فساد و رانت می‌شود.

وجود قوانین درست و بستن مجاری فساد تنها راهکار است. بستن مجاری فساد به این معنی است که همه سیستم‌ها و هر جایی که پول رد و بدل می‌شود کاملا مشخص باشد.

جامعه ما اساسا در همه سطوح احتیاج به تصمیم‌گیری‌های شلاقی دارد. تصمیم‌گیری شلاقی به معنای فوری، قاطع و حساب‌شده است که باید در همه سطوح وجود داشته باشد، اما اگر قرار باشد تنها در یک مورد این تصمیم‌گیری‌های شلاقی صورت بگیرد نوعی کلاه‌گذاری سر مردم است. برای نمونه یکی دو مورد دستگیری صورت بگیرد و بعد روال سابق ادامه پیدا کند مردم فورا حس می‌کنند و متوجه می‌شوند. این‌گونه اقدام‌های بی‌نتیجه آثار سوء بیشتری دارد.