مد دهه ۹۰: ازدواج موقت!

روزنامه هفت صبح: درحالی که الزام قانونی برای ثبت ازدواج موقت وجود ندارد اما نایب رئیس کانون سردفتران فقط آمار ازدواج موقت های ثبت شده را 20 درصد کل ازدواج ها اعلام کرده است!

محبوبیت ازدواج های موقت به جایی رسیده که بنا به آمارهای رسمی حالا دیگر از هر 10 ازدواج، دو ازدواج به صورت موقت ثبت می شود. تا پیش از این ازدواج موقت برای ایرانی ها یک جور تابو محسوب می شد. کمتر دختری حاضر بود تن به ازدواج موقت بدهد و پسرهایی هم که ازدواج موقت داشتند آن را از اطرافیان پنهان می کردند اما حالا اوضاع تغییر کرده است؛ طوری که به گفته دکتر علی مظفری، نایب رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق، این روزها دیگر ازدواج های موقت تبدیل به یک نوع «مد» شده است.

البته از طرف دیگر دیدگاه جایگزینی ازدواج موقت به جای ازدواج دائم در جامعه شاید سویه خوشبینانه ماجرا باشد چرا که عده ای از کارشناسان معتقدند این طلاق ها هستند که جایگزین هر نوع ازدواجی شده اند.

آمارها چه می گویند؟

بنا بر آمارهای رسمی ثبت طلاق در کشور نسبت به مدت مشابه سال گذشته 16 درصد رشد داشته است در حالی که ازدواج تنها چهار درصد رشد داشته است اما در کنار گزارش این همه طلاق، آمارهای مربوط به ازدواج موقت هم جالب است.

دکتر علی مظفری نایب رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق در این باره می گوید: «یادم است که در دوره های قبل می گفتند ازدواج های موقت را ثبت نکنیدو امروز این توقع وجود دارد که هیچ کس تمایل به ثبت ازدواج موقت ندارد اما هم اکنون به ازای هر 10 ازدواج رسمی دو ازدواج موقت در کشور به ثبت می رسد، در حالی که آمار ازدواج در شش ماهه اول در کشور 390 هزار و 109 مورد ازدواج رسمی در کشور بوده است.»

مظفری همچنین از ثبت 70 هزار و 323 مورد طلاق در کشور طی شش ماه نخست سال خبر می دهد و می گوید: «مطابق این آمار به طور میانگین ساعتی دو طلاقت در کشور به ثبت می رسد.»

او با اشاره به وجود نرم افزار جامعی که علل طلاق را ثبت می کند، می گوید: «با توجه به آمار این نرم افزار در شش ماهه اول امسال دلایل طلاق عبارت بودند از نبودن تناسب میان دختر و پسر و خانواده ها، تفاوت های اعتقادی، رعایت نکردن مسائل شرعی از سوی یکی از زوجین، نبود شناخت کافی از یکدیگر و مشکلات زناشویی.»

دکتر مظفری در ادامه می گوید: «متاسفانه وضعیت دفترخانه ها آنقدر بداست که اگر بیایند و دفترخانه های ازدواج و طلاق را به دفترخانه های اسناد رسمی بدهند سنگین تر است. آنها بیمه دارند ما نداریم، آنها بازنشستگی دارند ما نداریم، آنها می توانند امتیازشان را بفروشند ما نمی توانیم. این در حالی است که هر دفترخانه در تهران 14 واقعه طلاق و ازدواج را ثبت می کند یعنی باید حداقل دو میلیون و 800 هزار تومان درآمد داشته باشدتا زنده بماند ولی تعرفه 200 هزار تومانی تایید شده ما را 110 هزار تومان اعلام کرده اند و این موجب شده بسیاری از سردفتران چند شغله شوند.»

او در ادامه با اشاره به اینکه تهران، کردستان، فارس و اصفهان قهرمانان طلاق کشور هستند، می گوید که 66 درصد از مردان ایرانی بعد از ازدواج دنبال این می روند که چگونه با همسرشان رابطه زناشویی داشته باشند.


چرا ازدواج موقت ناگهان محبوب شد؟

برخی از جامعه شناسان معتقدند جامعه ما اکنون به مرحله ای رسیده که باید برای تسهیل در ازدواج دائم تعجیل کرد؛ در غیر اینصورت ازدواج موقت جای آن را می گیرد که تازه بهترین جایزگین است وگرنه روابط نامشروع در جامعه رواج پیدا می کند. در همین رابطه یک مقام آگاه در سازمان ثبت احوال می گوید: «در ۱۲ ماه گذشته، ازدواج موقت در استان تهرانحدود ۲۸ درصد بیشتر از دوره مشابه قبل به ثبت رسیده است.»

همچنین چند روز پیش احمد تویسرکانی، معاون رئیس قوه قضائیه از افزایش ۱۰ درصدی ازدواج موقت در کشور در نیمه نخست امسال نسبت به سال گذشته خبر داد. برخی کارشناسان مثل دکتر مصطفی اقلیما معتقدند کاهش ازدواج دائم و ازدواج موقت یعنی افزایش به هم ریختگی خانوادگی که خبر خوشی نیست و در واقع خبری بدتر از افزایش طلاق است.

اقلیما معتقد است اکنون عقد موقت در واقع مخصوص افراد متمول شده است و اگر می خواهیم نیازهای روحی و روانی جوانان را پاسخگو باشیم باید عقد موقت را مخصوص افراد مجرد قرار دهیم. با اینحال اگرچه به لحاظ شرعی ازدواج موقت اشکالی ندارد اما به نظر می رسد فرهنگ جامعه ایران آن را جایز نمی شمارد. اما باید به این وسال مهم پاسخ داد که با سخت شدن ازدواج دائم و افزایش روابط نامشروع، راه جایگزین چیست؟

پروفسور حسین باهر، جامعه شناس و استاد دانشگاه در گفتگو با فرارو در این باره گفته است: «درباره افزایش ازدواج موقت در جامعه می توان دلایل مختلفی ارائه کرد. در ابتدا باید اذعان کرد در حال حاضر اقدام به ازدواج دائم از نظر مشکلات اقتصادی سخت شده است. به اعتقاد من ۹۰ درصد مشکلات ازدواج دائم ناشی از مسائل اقتصادی و ۱۰ درصد نیز ناشی از مسائل فرهنگی است.»

او در ادامه می گوید: «مسائل اقتصادی شامل مسکن، شغل و درآمد مناسب، هزینه های بالای ازدواج و مهریه های سنگین می شود و مسائل فرهنگی برخاسته از تهاجم برنامه های ماهواره ای است که راه باز را به مردم نشان می دهند و اینکه زیر بار مسئولیت نروند و تعهد نپذیرند، برای همین به نظر من دلیل اصلی رواج ازدواج موقت را می توان سخت بودن ازدواج دائم و سهل بودن ازدواج موقت عنوان کرد.»

این استاد دانشگاه می گوید: «به نظر من جامعه ما اکنون به مرحله ای رسیده که باید برای تسهیل در ازدواج دائم تعجیل کرد؛ در غیر اینصورت ازدواج موقت جای آن را می گیرد که تازه بهترین جایگزین است وگرنه روابط نامشروع در جامعه رواج پیدا می کند.»

او در ادامه می گوید: «تسهیل در ازدواج موقت می تواند جایگزین مهریه های سنگین که با هدف استحکام ازدواج دائم صورت می گیرد شود. هر چیزی که از انحصار بیرون بیاید رقابتی می شود و کمیت و کیفیت آن بالا می رود. ازدواج دائم نوعی انحصارگرایی است که باعث می شود برخی خانم ها پس از ثبت ازدواج به دنبال دریافت مهریه بروند. لذا تبصره ازدواج موقت می تواند قاعده ازدواج دائم را محکم کند اما از سوی دیگر ازدواج موقت می تواند یک شمشیر دو لبه باشد؛ بدین معنا که ممکن است به کاهش ازدواج دائم نیز دامن بزند.»