ميراث جاودانه «آرتا فرانكلين»

روزنامه اعتماد: چالش ابدی زندگی این است که اندوه را با چیزی مشابه عشق پاسخ دهیم. انتخاب‌مان نشستن و شکوه از دشواری و ناعدالتی نباشد و در عوض گره مشت‌های‌مان را باز کنیم و با وقار، قدرت و مهم‌تر از همه قدردانی- نه از آزاری که بر ما تحمیل شده بلکه از نعمت زنده بودن- به استقبال غم و اندوه برویم.

اغلب اوقات فکر می‌کنم آرتا فرانکلین بهتر از هر‌کس دیگری از عهده این کار برآمد و این کار را ضمن اینکه به صلاحیت‌ها و ارزش خود باور داشت، انجام داد و در نتیجه این فرضیه را که زن نمی‌تواند همزمان لطیف و قوی باشد، از ذهن‌ها زدود.

فرانکلین که پنجشنبه گذشته در ٧٦ سالگی ازدنیا رفت، ٢٥ مارس ١٩٤٢ در ممفیس تنسی به دنیا آمده بود. او چهار فرزند داشت. پدرش سی. ال. فرانکلین از اعضای خوشنام باپتیست‌ها (شاخه‌ای از مسیحیت) بود و مادرش باربارا در کلیسا پیانو می‌نواخت و می‌خواند.

وقتی آرتا کودک بود، پدرش به «کلیسای باپتیست نیو بتل» واقع در دیترویت میشیگان پیوست. (مدتی بعد باربارا و سی. ال از یکدیگر جدا شدند؛ بارابارا سال ١٩٥٢ در ٣٤ سالگی در بافلوی ایالت نیویورک درگذشت. در این هنگام آرتا فقط ١٠ سال داشت.) ابتدا چهارصد عضو در مراسم‌های مذهبی سی. ال که در سالن بولینگ برگزار می‌شد، حضور داشتند.

سال ١٩٦٣ کلیسا رونق گرفت و به سالن «اوریول تیه‌تر» نقل‌مکان کرد. سی. ال ساختمان این سالن را با کمک کارگران و صنعتگران سیاهپوست بازسازی کرده بود. دو هزار عضو کلیسا برای گرامیداشت دوستان و محراب‌داران سی. ال. از جمله مارتین لوتر‌کینگ جونیور و خوانندگان موسیقی گاسپل مانند ماهالیا جکسون و کلارا وارد گرد هم آمدند.

آرتا در میان چنین انسان‌هایی پرورش یافت. موسیقی کلیسای سیاهپوستان- جایی که آرتا در آن به دنیا آمد و آموزش دید، جایی که صدایش از آن نشات گرفته است- نیروی بی‌بدیل زندگی‌اش بود.

آرتا سال ١٩٦٠ با ناشر موسیقی کلمبیا رکوردز قرارداد بست. سم کوک، سلطان موسیقی سول، سعی داشت آرتا به او در کمپانی «RCA» بپیوندد. بری گوردی، تهیه‌کننده موسیقی و استعدادیاب، نیز سعی در ترغیب آرتا و خواهر بزرگ‌ترش، اِرما برای پیوستن به کمپانی نشر موسیقی سول «تاملا» بود. گوردی پس از «تاملا»، کمپانی نشر آثار موسیقی «موتاون رکوردز» را تاسیس کرد.

اما سی. ال. قصد داشت آرتا کارش را با یک کمپانی معتبر و اسم‌ورسم‌دار آغاز کند. کلمبیا رکوردز صدای آرتا را صدای ستاره‌ای پاپ شنید. با وجودی که حال‌وهوای گاسپل در قطعات او حضور داشت، اما او به عنوان خواننده ریتم- اند- بلوز مشهور شد. ترانه «Respect» را نخستین‌بار اوتیس ردینگ در سال ١٩٦٥ سرود و ضبط کرد با این حال مهر و امضای آرتا پای این ترانه حک شده است و حالا از آن با عنوان سرود حقوق مدنی و جنبش فمینیستی یاد می‌شود.

فرانکلین در دهه ١٩٧٠ با انتشار تک‌آهنگ‌هایی که در صدر ده ترانه برتر آر‌اند بی‌و پاپ ایستادند- مانند
«Spanish Harlem»، «Rock Steady»، «Day Dreaming» - و همچنین آلبوم‌های تحسین‌شده «Spirit in the Dark» و «Young, Gifted and Black» و آلبوم گاسپل «Amazing Grace» که بیش از دو میلیون نسخه از آن فروش رفت، جایگاه خود را در قله موفقیت حفظ کرد؛ بیش از ٧٥ میلیون نسخه از ترانه‌هایش به فروش رفت و ١٨ جایزه گرمی به خانه برد.

٧٧ بار به جدول داغ‌ترین‌های بیلبورد امریکا راه یافت و ٢٠ تک‌آهنگ او در جدول برترین ترانه‌های آر‌اند بی‌جای گرفت. ریچی اوتنبرگ، خبرنگار و منتقد موسیقی او را «یکی از غول‌های موسیقی سول و درمجموع پاپ امریکایی» نامیده است.

اغلب به واسطه انعطاف در آوازخوانی، پیانونوازی متبحرانه، قدرت شنوایی و تجاربی که فرانکلین در موسیقی داشت از او با عنوان بزرگ‌ترین خواننده و موزیسین نام برده می‌شود.

این روز‌ها گوش دادن ترانه‌های آرتا فرانکلین، گوش دادن به همه‌چیز است؛ هر چیزی که پیش از او روی داده، هر گرایشی که وارد بلوز و جز و گاسپل و سول امریکایی شده، تمامی سنت‌های موسیقیایی که مردم برای زنده ماندن به آن‌ها تکیه کرده‌اند، هر چیزی که حالا موجودیت دارد و تمامی خوانندگانی که آرتا فرانکلین به آن‌ها اعتبار داده، تمامی آن‌هایی که دانشش را به آن‌ها آموخته است. صدای او در دل ما زنده است و میراث او جاودان خواهد ماند.