مردی که احمدی نژاد را از جلسه بیرون کرد

مجله اندیشه پویا: اندیشه پویا در آخرین شماره خود مصاحبه مفصلی با هاشم آقاجری؛ یکی از تئوریسین های جنجالی سیاست ایران انجام داده است که بخشی از آن به انقلاب فرهنگی و تاثیر حضور احمدی نژاد و چهره های دیگر در آن دوره اختصاص دارد.

آقای آقاجری!شما پس از عضویت در سازمان در ماجرای انقلاب فرهنگی حضور داشتید. این ایده که با حذف نیروهای چپ و غیراسلامی از فضای دانشگاه و بستن دانشگاه همراه شد چه نسبتی می توانست با ادعای آزادیخواهی داشته باشد؟ دچار تضاد نمی شدید که قبلا با همین بچه های چپ ذیل یک هدف مباره می کردید و حالا که قدرت را در دست دارید آنها را حذف می کنید؟

- تحلیل ما این بود که انقلاب شده و دولتی تازه مستقر شده و این دولت باید تثبیت شود. تثبیت دولت انقلاب و عدم بازگشت سلطنت و امپریالیسم هم اصل اول بود و حل مسائل دیگر در گرو آن قرار داشت. مسئله اشغال سفارت برای همه نیروهای انقلابی یک حرکت مترقی مثبت بود زیرا فکر می کردیم در مسیر تکاملی انقلاب ضد سلطنتی بایدوارد یک فاز بالاتر شویم و همه پایگاه های امپریالیسم در ایران از بین برود. انقلاب فرهنگی هم از دید من در این رابطه قابل تحلیل است. روایت هایی که از انقلاب فرهنگی شده روایت هایی کاملا گزینشی است. مثلا نیروهایی که در انقلاب فرهنگی بودند، هیچ کدام وحدت فکری و وحدت استراتژیک و تاکتیکی نداشتند.

می شود دقیق تر توضیح دهید؟ کسانی که سفارت را تسخیر کردند می گویند بچه های دانشگاه های علم و صنعت و تربیت معلم، افرادی چون آقای محمود احمدی نژاد، معتقد بودند که مسئله اصلی شوروی و مارکسیسم است و تسخیر سفارت آمریکا در اولویت نیست. این بچه ها پس از تسخیر سفارت آمریکا، متحد شدند و پروژه انقلاب فرهنگی را پیش بردند.

- در انقلاب فرهنگی نیروهای دانشجویی یک بخش نبودند. راست ها علم و صنعتی و تربیت معلمی بودند و برداشت آنها از انقلاب فرهنگی بیرون ریختن استادان و دانشجویان مارکسیست بود. احمدی نژاد عضو شورای مرکزی تحکیم و شورای مرکز انقلاب فرهنگی نبود. بچه های دانشگاه ملی و پلی تکنیک با دیدگاه های راستگرایانه و ضد شورویاو مخالف بودند. همین روحیه که امروز از آقای احمدی نژاد سراغ داریم آن روز هم داشت. روحیه بی نظم و مداخله گر و بلندپروازی داشت و گمان می کرد خیلی راحت هر کاری را که بخواهد می تواند انجام دهد. از آنجایی که عضو شورای مرکزی نبود، گاهی برخلاف قواعد و ضوابط وارد جلسات می شد.

یک بار من با عصبانیت او را از جلسه بیرون کردم و گفتم حق ندارد سرش را پایین بیندازد و وارد جلسه شود. با دیدگاه های ضد شوروی اش هم موافق نبودیم ولی دیدگاه احمدی نژاد در علم و صنعت و تربیت معلم صطرفدارانی داشت و همین ها هم بودند که جرقه درگیری را زدند اما جناح چپ النقلاب فرهنگی، بچه های دانشگاه ملی و پلی تکنیک و تا حدودی هم شریف بودند. برداشت این بچه ها ساختاری بود و انقلاب فرهنگی را در ادامه مبارزه ضد امپریالستی تعریف می کردند. معتقد بودند بخش سیاسی یک نظام سرنگون شده اما همان نظام در ابعاد اقتصادی و اجتماعی و آموزشی ادامه حیات می دهد و اگر قرار باشد انقلاب را تکامل ببخشیم، باید تمام زیرساخت هایی که نظام امپریالیستی را بازتولید می کند، سرنگون کنیم لذا ما به تنها چیزی که فکر نمی کردیم تصفیه استاد و دانشجوی مارکسیست بود.

این ما چه کسانی هستند؟

- بچه های دانشگاه ملی و پلی تکنیک...

اما بچه های فعال دانشگاه ملی و پلی تکنیک آن زمان در سفارت آمریکا بودند.

- اصلا دوگانگی بین سفارت و انقلاب فرهنگی وجود نداشت. پشت سفارت آمریکا، خانه ای بود که در اختیار بچه ها بود و ما بخشی از جلساتمان درباره انقلاب فرهنگی را از آنجا برگزار می کردیم. یک روز داشتیم بحث می کردیم که این نظام آموزشی بقایای مناسبات و ساختارهای پیشاانقلابی است که باید یکجا متوقف و متحول شود که درگیری ها از تربیت معلم شروع شد. بچه های تربیت معلم هم مثل بخشی از حاکمیت مسئله شان اتاق گروه ها بود...

منظورتان از بخشی از حاکمیت چیست؟

- مجاهدین انقلاب به صورت سازمان نظر واحدی نداشتند. در سازمان نسبت به انقلاب فرهنگی اختلاف نظر وجود داشت. بخشی از نیروهای راست حاکمیت که هم در سازمان بودند و هم در حزب جمهوری و نیز در شورای انقلاب هم بودند، می خواستند با انقلاب فرهنگی دست به تصفیه سیاسی و جناحی بزنند و لذا اتفاقی که افتاد واقعا بدون برنامه بود و نمی توان گفت که تمام بچه هایی که مشغول بحث و بررسی در شورای مرکزی تحکیم بودند، با آن کار موافق بودند.

برخلاف چیزی که شما گفتید آقای احمدی نژاد عضو اولین شورای مرکزی دفتر تحکیم بود؟

- ایشان در شورای انقلاب فرهنگی عضویت نداشت.