آیا ایران و اسراییل در سوریه به جنگ هم می‌روند؟

پایگاه خبری انتخاب: اندیشکده بروکینگز در تحلیلی نوشت: از دید امنیت منطقه ای، اسراییل اقبال مساعدی نداشته است و آخرین چالش آن نیز وضعیت جنگی در سوریه تلقی میشود.

از یک طرف ضعف بشار اسد موجب تزلزل جایگاه کشوری شده است که دعاوی و اختلافات مرزی خود با اسراییل را به فراموشی نمی سپارد و از طرف دیگر ایران و حزب الله در حال بهره بردن از این وضعیت به نفع خود هستند. اسراییل هراس دارد که سوریه نیز به سکوی پرتاب جدیدی برای موشکهای ایرانی تبدیل شود.

در ادامه این تحلیل آمده است: خطر وقوع جنگ میان ایران و اسراییل در ماههای اخیر فزونی یافته است. قدرتهای بزرگ نظیر روسیه به مداخله در سوریه روی آورده اند. روس ها در حال تحویل سیستم پیشرفته دفاع موشکی اس ۳۰۰ به سوریه هستند، اقدامی که دست اسراییل را برای اتخاذ تاکتیکـهای جنگی در منطقه می بندد. ترامپ نیز اخیرا گفته است که نیروهای آمریکایی به منظور مقابله با ایران در سوریه می مانند.

سرویس های اطلاعاتی اسراییل برای مدت مدیدی سوریه را تحت نظر داشته اند و این کشور را به خوبی می شناسند. در سال های اخیر ارتش اسراییل طی عملیات های نظامی متعدد، تهدیدات علیه خود در خاک سوریه را هدف قرار داده است از جمله حمله به تاسیسات هسته ای سوریه در سال ۲۰۰۷ و ترور عماد مقنیه، مغز متفکر حزب الله. هرچند اسراییل به طور رسمی از گروه های شورشی در سوریه حمایت نمیکند اما حملاتی علیه دشمنان درازمدت خود یعنی ایران و حزب الله در این کشور ترتیب داده اند.

تهران سوریه را متحد استراتژیک خود می داند. اگرچه نقش ایران پس از سال های ابتدایی جنگ، بر رهبری عملیات های نظامی متمرکز بوده است. در ماه مه اسراییل مدعی شد که ایران ۲۰۰۰ نفر علاوه بر ۸۰۰۰ نفر از اعضای حزب الله و ۱۰۰۰۰ نفر از مبارزان شیعه را به سوریه اعزام کرده است. در طول این جنگ اسراییل به واسطه حملات نظامی و اقدامات دیپلماتیک مانع تحویل سلاح های پیشرفته به حزب الله شده است. اما با تقویت تدریجی موضع بشار اسد و وسعت یافتن نقش ایران در سوریه، محاسبات راهبردی اسراییل نیز در حال تغییر است.

در ماه جولای وزیر جنگ اسراییل اعلام کرد که هرگز حضور ایران در سوریه را نمی پذیرد. با حضور در سوریه، ایران می تواند تهدید بزرگنری را متوجه اسراییل کند و به متحد خود یعنی حزب الله نیز کمک بیشتری کند. اسراییل نگران احداث یک خط ارتباطی از طریق عراق به سوی سوریه و لبنان است. اسراییل به دنبال عدم تکرار اشتباه خود در لبنان و جلوگیری از شکل گیری نیروهای شبه نظامی در سوریه است، هدفی که عربستان سعودی و امارات نیز در آن با اسراییل اشتراک نظر دارند. هرچند شاهد پیروزی تدریجی ارتش اسد در سوریه هستیم اما او هنوز نمی تواند روی پاهای خود بایستد. هنگامی که نیروهای دولتی سوریه برای تصرف درعا در نزدیکی مرز جولان یورش خود را آغاز کردند، از کمک روسیه و حزب الله بهره بردند. جیمز جفری سفیر سابق آمریکا در ماه اکتبر اعتراف کرد که اگرچه آمریکا می تواند کنترل آسمان خاورمیانه را به دست بگیرد اما خاک این منطقه در اختیار ایران است.

روسیه نیز نقش بسیار حیاتی در سوریه ایفا میکند و تنها کشوری است که هم با سوریه و هم با ایران و اسراییل روابط خوبی دارد. نتانیاهو تلاش کرد روابط خود را با روسیه بهبود ببخشد. روسیه تلاش کرده از تنش میان ایران و اسراییل بکاهد و از نیروی نظامی خود برای مقابله با حملات هوایی اسراییل تاکنون استفاده نکرده است. همچنین روسیه متعهد شده که ایران را ۸۵ کیلومتر دورتر از مرزهای اسراییل نگه دارد. هرچند روابط روسیه واسراییل متعاقب مورد هدف قرار گرفتن هواپیمای روسی توسط پدافند سوری هنگام حمله هوایی اسراییل تیره شد؛ امری که روسیه، اسراییل را مسبب آن می داند.

علاوه بر خاک سوریه، ایران از سایر مناطق نیز می تواند اسراییل را تهدید کند مانند تهدید کشتیرانی اسراییل در دریای سرخ به واسطه رابطه خوبی که با حوثی های یمن دارد. همچنین وقتی ایران نخواهد بطور مستقیم با اسراییل رودررو شود به حزب الله متوسل می شود. اسراییل نیاز دارد که موانع مستحکم و قوی تری در سوریه نسبت به لبنان ایجاد کند و این به معنی آشکار کردن خطوط قرمز خود برای سایر کشورها از جمله ایران و روسیه است.

هدف بلندمدت، ایجاد فاصله میان حکومت های ایران و سوریه است به ترتیبی که برای سوری ها مشخص کند تاوان اقدامات ایران را آنها باید بپردازند. هرچند در حال حاضر این امر بعید است اما با تثبیت جایگاه بشار اسد در سوریه، هنگامی که وی بخواهد استقلال خود را بازیابد، امری محتمل خواهد بود.

به علاوه ممکن است آمریکا نیز به ثبات سوریه کمک کند. آمریکا می تواند از خطوط قرمز اسراییل دفاع کند و سیستم های دفاع موشکی بیشتری در اختیار این کشور قرار دهد. ولی در مجموع وضعیت ناپایدار برجا خواهد ماند. آمریکا به احتمال زیاد چندان در امور منطقه دخالت نخواهد کرد و سال های متمادی طول خواهد کشید تا وضعیت پایدار در منطقه برقرار شود.