سهم ۶۰ هزار تومانی گل‌ها از سبد خرید ایرانی‌ها

روزنامه ابتکار: آمارها می‌گویند ایرانیان گل‌ها را برای این کار انتخاب نمی‌کنند. در حالی که سرانه مصرف گل در دنیا ۱۵۰ شاخه گل است هر ایرانی در سال ۱۸ شاخه گل خریداری می‌کند که ارزش ریالی آنها به گفته رئیس انجمن گل و گیاهان زینتی ایران، سالانه ۶۰ هزار تومان برای گل‌های شاخه بریده و ۲۰ هزار تومان برای گیاهان گلدانی است.

می‌گویند پژوهش‌های صورت گرفته روی انسان‌های افسرده نشان می‌دهد که گل‏ها می‌توانند تاثیر بسیاری بر درمانشان داشته باشند. تحقیقات نشان می‌دهد که اگر افراد افسرده ۲۰ دقیقه در هفته با گل و باغچه در ارتباط باشند، خلق آنها تغییر یافته و شرایط روانی بهتری پیدا می‌کنند.

آمار بالای مصرف قرص‌های ضد افسردگی در ایران و آمار پایین سرانه خرید گل شاید ارتباط مستقیمی با یکدیگر داشته باشند. هرچند هر دو این‌ها به یک عامل مهم بستگی دارد و از آن تبعیت می‌کند؛ «پول و درآمد». قطعا شرایط اقتصادی هر چه بیشتر با چالش دست و پنجه نرم می‌کنند ایرانیان اقلام کم اهمیت‌تر را از سبد خرید خود حذف می‌کنند و در این میان گل‌ها و گیاهان سهم بیشتری را دارند.

گل‌ها عموما در ایران گران قیمت‌ هستند و بسیاری از خریداران را در همان ابتدا از خرید منصرف می‌کنند و از در گلفروشی به خانه باز می‌گردانند. با این حال اما نمی‌توان آمار خرید گل در ایران را بی‌ارتباط با فرهنگ ایرانیان بدانیم. علاقه به گل گرچه در تمام ایرانیان وجود دارد و در فرهنگ ایرانی از دوران باستان تاکنون به چشم می‌خورد اما تبدیل شدن گل به عنوان کالایی که برای آن پول پرداخت شود کمتر در فرهنگ ایرانی جا افتاده است.

اگرچه نقش گل‌ لوتوس یا نیلوفر آبی در سنگ برجسته‌های تخت‌جمشید به کرار دیده می‌شود یا اگر نام‌گذاری دختران به اسامی گل‌ها در ایران بسیار باب است یا اینکه حیاط پر از گلدان‌های شمعدانی خانه‌ها تا همین چند دهه پیش در خاطر بسیاری از ما مانده است.

همه حکایت از علاقه بسیار ایرانیان به گل‌ها دارد. با این حال اما این روزها که زندگی مدرن همه چیز را تغییر داده و خانوارها را برای تهیه گل به گلفروشی‌‌ها محتاج کرده که باید در ازای گل‌هایی که خریداری می‌شود پول‌های کلان پرداخت کرد، سهم گل‌ها از فضای خانه‌ها نیز به شدت کاهش یافته است. حالا اکثر خانه‌های ایرانی‌ها مزین به گیاهان آپارتمانی و کاکتوس‌هایی شده که کمتر نیاز به تَر و خشک کردن دارند و عمرشان از گل‌های گران قیمت بیشتر است.

پژمان آزادی، رئیس انجمن گل و گیاهان زینتی ایران درباره محبوب‌ترین گل‌ها و گیاهان در ایران می‌گوید: از بین گل‌های زینتی کشور گلایل، رز، مریم، میخک و داوودی بیشترین میزان تولید را دارند. البته برخی محصولات مانند گیاهان آپارتمانی پوتوس، فیکوس، بنجامین، گل سینرر، آگلونما و گیاهان گلدانی داوودی، کالانکوئه، آنتوریوم و ژربرا هم از اهمیت بالایی برخوردارند.

به گفته او، برطبق اطلاعات غیر رسمی ۷۰ درصد تولید گل و گیاه زینتی ایران را گل‌های شاخه بریده، ۲۰ درصد را گیاهان گلدانی و ۱۰ درصد بقیه را سایر محصولات زینتی (فضای سبز) تشکیل می‌دهد که حدود ۳۰، ۴۰ درصد گل و گیاهان زینتی تولیدی از طریق بازارهای عمده فروشی پخش می‌شود.

تجارت گل و گیاه در جهان اگرچه تجارتی پر سود است و هم اکنون بی‌تر سهم آن در اختیار کشورهایی چون هلند، آلمان، فرانسه، انگلستان، ژاپن، ایتالیا و سوئیس است اما ایران با وجود تولید بالای انواع گل هنوز نتوانسته از نظر اقتصادی و صادرات گل و گیاه موقعیت مناسبی در سطح جهان بدست آورد. همچنین مشکلات بسیاری در سرراه تولیدکنندگان، از فروش گل‌های تولیدی گرفته تا قیمت تمام شده گیاهان به واسطه وارداتی بودن کود، سم و برخی بذرها وجود دارد که تولید گل و گیاه را تحت تاثیر خود قرار داده است.

اگرچه کارشناسان معتقدند که به طور کلی ۶۰ درصد تولیدات گل و گیاه در کشور قابلیت صادرات به خارج از کشور را دارند، اما موانع پیش پای ایران از جمله عدم روابط قوی و مناسبات با کشورها، فراهم نبودن زیرساخت‌های سخت افزاری مانند خطوط هوایی و ریلی مناسب برای صادر کردن گل‌ها و گیاهان و عدم شناخت ذائقه و سلیقه مصرف‌کنندگان گل در کشورهای خارجی سبب شده تا این تولیدات مناسب به صادرات بیشتر منجر نشود.

مازندارن یکی از استان‌هایی است که رتبه نخست در تولید درخت و درختچه زینتی و گل‌های آپارتمانی و رتبه سوم را در تولید گل‌های شاخه بریده به خود اختصاص داده است. تنوعی از تولیدات گل‏ها وگیاهان آپارتمانی که با بالاترین کیفیت در مازندران تولید می‌شود سبب شده تا این استان همواره در رتبه‌های برتر دراین زمینه قرار بگیرد. آمارهای جهاد کشاورزی این استان نشان می‌دهد.

سالانه۴۳۰ میلیون گیاهان آپارتمانی، ۲۱ میلیون گلدان، ۲۶۶ میلیون گل شاخه بریده، ۸۵ میلیون اصله درخت و درختچه زینتی، ۵۳ میلیون بوته گل‌های فصلی و نشایی و ۵ میلیون پیاز و پیازچه توسط بهره‌برداران تولید می‌شود. زیرکشت گلخانه رفتن یک‌هزار و ۳۳ هکتار سطح در استان به ایجاد اشتغال برای ۱۰ هزار نفر انجامیده اما سهم صادرات گل و گیاه به خارج از کشور ۰.۵ درصد معادل دو میلیون اصله، شاخه، گلدان به کشور‌های آسیای میانه، حوزه خلیج فارس و عراق بوده است.

با این حال اگرچه تولید گل و گیاه در داخل کشور چنگی به دل نمی‌زند و شرایط اقتصادی امروز ایران و نوسانات نرخ ارز نیز به این موضوع دامن زده است، با این حال رئیس انجمن گل و گیاهان زینتی ایران گفته است: «روند فعلی بازار جهانی گل هم به سمت حذف واسطه‌ها، عمده فروشان و خرده فروشان است که باعث می‌شود گل با قیمت مناسب‏تر در اختیار مصرف کننده‌ها قرار گیرد و سهم تولیدکننده از بهای نهایی که مصرف کننده می‌پردازد افزایش یابد.»

آزادی گفت: «با وجود افزایش تورم، واحدهای کوچک تولید گل هنوز هم می‌توانند با درآمد خوب، تولید گل و گیاهان زینتی را انجام دهند اما کسانی که مایل به رقابت در بازار جهانی هستند باید قادر به تولید انبوه با قیمت تمام شده پایین‌تر باشند.» که در شرایط اقتصادی امروز ایران به نظر می‌رسد کاهش قیمت تمام شده تولید گل دشوار باشد و ایران باز هم از صادرات گل به دنیا دور بماند.