توافق نانوشته نفتی بین عربستان و روسیه

روزنامه اعتماد نوشت: قیمت نفت در روزهای گذشته و اگر بخواهیم کمی دقیق شویم، از روزی که زمزمه‌های شروع تحریم‌ها علیه ایران قوت بیشتری گرفت، نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. فقط در ماه نوامبر ۲۲ درصد از قیمت نفت افت کرد.

با آغاز شدن تحریم‌ها علیه ایران برخی پیش‌بینی می‌کردند که قیمت طلای سیاه به ۱۰۰ دلار خواهد رسید، اما افزایش قیمت‌ها نه تنها ادامه پیدا نکرد بلکه با شروع شدن روند نزولی به رکورد کمترین قیمت در ماه‌های اخیر رسید. با رسیدن نفت به بشکه‌ای ۵۹ دلار نگرانی کشورهایی که بودجه وابسته به نفت دارند، بیشتر شد.

با این حال روز گذشته قیمت نفت در واکنش به توافق امریکا و چین برای آتش‌بس ۹۰ روزه در جنگ تجاری خود و در آستانه نشست هفته جاری اوپک افزایش چشمگیری یافت. در عین حال به نظر می‌رسد دو کشور روسیه و عربستان که سهم نسبتا بالایی در تولید و قیمت‌گذاری نفتی دارند، ضمن توافق ضمنی به کاهش عرضه تن دهند تا از کاهش عایدی‌های نفتی خود جلوگیری کنند.

این سناریوی قیمتی به نشست آینده اوپک بستگی دارد؛ نشستی که با اعلام خبر تهدید به خروج قطر از اوپک و عدم تمایل عربستان به افزایش تنش سیاسی با امریکا قطعا حواشی جدیدی خواهد داشت.

با وجود پایان یافتن جنگ تجاری بین دو کشور امریکا و چین، به نظر می‌رسد آینده رشد اقتصادی جهان نیز با نگرشی مثبت همراه خواهد شد و تقاضای نفت نیز افزایش می‌یابد. همچنین به نظر می‌رسد، اعضای اوپک بر سر کاهش تولید نفت در نشست ماه دسامبر توافق خواهند کرد تا مانع از افت بیشتر قیمت‌ها شوند. اما نباید از این مهم غافل شد که اقدامات ایران در نشست آتی اوپک تا حدودی می‌تواند قیمت جهانی نفت را مشخص کند.

نقش ویژه ایران

برای بررسی قیمت‌های جهانی نفت باید تاثیرات تحریم نفتی ایران و احتمال همکاری عربستان با روسیه برای تغییر در میزان تولید نفت را توامان بررسی کرد.

اواخر مهر ماه و قبل از اعمال تحریم‌ها، سازمان بین‌المللی انرژی، در گزارشی از وضعیت انرژی جهان برآورد کرده است که تحریم نفت ایران از سوی امریکا که قرار است از ۱۳ آبان آغاز شود، می‌تواند باعث افزایش قیمت‌ جهانی نفت شود و بازار را برای مدتی نسبتا طولانی تحت فشار قرار دهد. هر چند که عربستان به عنوان کشور تولید‌کننده نفت و البته همیشه در صحنه، گفته که کاهش عرضه نفت ایران در بازار را جبران می‌کند.

این کشور به عنوان دارنده بالا‌ترین ظرفیت اضافه تولید در جهان است (ظرفیت اضافه تولید نفت، به عنوان یک ضربه‌گیر در بازار جهانی نفت شناخته می‌شود و به معنی میزان اضافه تولیدی که می‌تواند ظرف ۳۰ روز وارد بازار شود و برای ۹۰ روز ادامه داشته باشد.) که می‌تواند بخشی از کم شدن عرضه در نفت را جبران کند. در این راستا، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان گفته بود کشورش به ازای هر بشکه نفتی که از سوی ایران کاهش یافته، دو بشکه نفت جایگزین کرده است.نوسانات نفت طی چند ماه اخیر بیشتر شده است.

اواسط مهر امسال و قبل از شروع تحریم‌ها، قیمت هر بشکه نفت به ۸۹ دلار رسید که در ۴ سال اخیر، کمترین مبلغ است. این وضعیت فشار را بر اوپک برای کاهش تولید و نجات قیمت‌ها در شرایطی که تقاضا کند شده، افزایش داده است.

بعد از بازگشت تحریم‌ها، در حالی که بیشتر فعالان در بازار نفت منتظر بودند تا قیمت طلای سیاه در بازار افزایشی شود، اما در عمل، نفت رفتاری معکوس نشان داد و قیمت‌ها در سایه استمرار حضور ایران در صادرات نفت و اعطای معافیت‌های نفتی‌ کاهش پیدا کرد. با وجود آنکه انتظار می‌رفت، قیمت نفت بعد از ۱۳ آبان‌ماه و همزمان با تحریم‌های امریکا علیه ایران افزایش را تجربه کند، اما در نهایت به زیر ۶۵ دلار در هر بشکه رسید.

کاهش قیمت نفت در پی افزایش تولید نفت عربستان رخ داد. با نزدیک شدن به موعد تحریم‌ها، خریداران کمتری برای نفت ایران تمایل نشان داده و تولید نفت ایران در ماه اکتبر ۱۵۶ هزار بشکه نسبت به ماه سپتامبر کاهش یافته، اما تولید نفت عربستان ۱۲۷ هزار و تولید نفت امارات ۱۴۲ هزار بشکه افزایش را نشان می‌دهد. افزایش عرضه نفت به بازار و ثبات تقاضا منجر به کاهش ۳۰ درصدی بهای نفت در یک ماه گذشته شد به‌طوری که قیمت هر بشکه با کاهش ۲۰ دلاری به حدود ۵۹ دلار رسید.

کاهش نفت به زیر ۶۰ دلار برخلاف پیش‌بینی‌های اخیر بوده و بودجه کشورهای نفتی بخصوص عربستان و روسیه را با مشکلاتی مواجه می‌کند. از برخورد گرم پوتین با بن‌سلمان در آرژانتین و در حاشیه اجلاس سران گروه ۲۰ این‌گونه استنباط می‌شود که هر دو کشور که به واسطه سقوط حدود ۲۰ دلاری قیمت هر بشکه نفت دچار ضررهای هنگفت بودجه‌ای شده‌اند، چاره را در اجرای دوباره توافق کاهش عرضه از سوی اعضای اوپک و غیراوپکی جست‌وجو می‌کنند.

طبق گمانه‌زنی‌ رسانه‌های جهان این دو در اول دسامبر و در حاشیه اجلاس، توافق ضمنی برای کاهش عرضه نفت و کنترل قیمت‌ها داشته‌اند. اما با توجه به توافق سران اوپک در وین در هفته آینده، به نظر می‌رسد مقدمات کاهش عرضه جهانی نفت تا قبل از سال جدید میلادی فراهم شده و انجام شود. اکنون نگرانی‌ها از افزایش بیش از حد تولید حتی چشم‌انداز آینده قیمت‌ها با ادامه روندهای کنونی را مبهم کرده است. به نظر می‌رسد، نشست پیش روی اوپک سخت‌ترین آزمون برای روسیه و عربستان باشد.

عربستان باید انتخاب کند که به سیاست‌های تحریمی امریکا برای مقابله با ایران بشتابد و تولید نفت را افزایش دهد یا برای رهایی از درآمد پایین نفتی، با روسیه متحد شود و تولید را کاهش دهد. با توجه به این موضوع که در هفته اخیر حدود ۲.۵ دلار افزایش قیمت را به ازای هر بشکه نفت شاهد بودیم و با توجه به شرایط فعلی نظر بسیاری از تحلیلگران بر معامله هر بشکه نفت به قیمت بین ۶۵ تا ۷۰ دلار است. به نظر نمی‌رسد نفت در سال میلادی جدید به زیر ۶۰ دلار کاهش پیدا کند.