یزد با باران‌های اخیر سیراب شده؟

خبرگزاری ایسنا: مدیر مطالعات منابع آب شرکت آب منطقه‌ای یزد گفت: تا اینجا به نظر می‌رسد با بارندگی های اخیر جلوی کسری بیشتر حجم مخزن آبخوان‌های استان گرفته شده و درصد ناچیزی از کسری حجم آبخوان‌های استان جبران شود که این درصد بستگی به میزان تداوم بارش‌ها در آینده دارد.

محمدعلی امیربیگی با بیان این که متوسط بارندگی این استان از ابتدای سال آبی ۹۸-۹۷ تا پایان فروردین ماه ۱۱۰.۵ میلی‌متر بوده است، اظهار کرد: این میزان بارندگی نسبت به سال قبل ۱۳۷ و نسبت به متوسط دوره آماری ۳۲ درصد افزایش داشته است.

وی افزود: همچنین متوسط بارندگی حوضه آبریز فلات مرکزی از ابتدای سال آبی تا پایان فروردین ماه ۱۹۷.۶ میلیمتر بوده که میزان آن در مدت مشابه سال قبل ۶۸.۴ و در مدت مشابه متوسط دوره آماری ۱۳۹.۹ میلیمتر است.

مدیر مطالعات منابع آب شرکت آب منطقه‌ای یزد متوسط بارندگی کشور از ابتدای سال آبی تا پایان فروردین ماه ۳۱۳.۳ میلیمتر دانست و گفت: متوسط بارندگی استان یزد در فروردین ماه سال جاری ۴۹.۶ میلیمتر بوده که میزان آن در مدت مشابه سال قبل ۲۰ و در مدت مشابه متوسط دوره آماری ۱۶ میلیمتر است و نسبت به متوسط دوره آماری سال قبل ۲۱۰ درصد افزایش داشته است.

امیربیگی در ادامه متوسط بارندگی فروردین ماه حوضه آبریز فلات مرکزی را ۶۸.۱ میلیمتر، عنوان و تصریح کرد: متوسط بارندگی کشور از ابتدای سال آبی تا پایان فروردین ماه ۸۹ میلیمتر بوده که میزان آن در مدت مشابه سال قبل ۲۲.۵ و در مدت مشابه متوسط دوره آماری ۳۴.۱ میلیمتر برآورد شد.

وی خاطرنشان کرد: میزان بارندگی سال آبی جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل و دوره آماری بلندمدت در تمام شهرستان‌های استان افزایش داشته که شهرستان تفت بیشترین و شهرستان یزد کمترین میزان بارندگی را به خود اختصاص داده‌اند.

این مسئول خاطرنشان کرد: مقایسه بارندگی استان با استان‌های مجاور نشان می‌دهد استان یزد از کمترین میزان بارش در بین همسایگان خود برخوردار است.

به گفته امیر بیگی، نمودار وضعیت بارندگی استان در طول ۳۰ سال اخیر بیانگر تداوم دوره خشکسالی بوده و حتی در برخی از سال‌ها که بارندگی بیش از میانگین سالیانه به وقوع پیوسته به دلیل خشکسالی سال‌های قبل تغییر محسوسی در برون رفت از خشکسالی ایجاد نشده است.

وی عنوان کرد: متوسط بارندگی استان یزد بر اساس آمار ۳۰ ساله (منتهی به سال آبی ۹۶-۹۷) حدود ۹۲.۶ میلیمتر بوده که به دلیل تداوم و شدت دوره خشکسالی‌های ۱۰ سال اخیر متوسط بارندگی در این دوره به ۸۴.۳ میلیمتر کاهش یافته است.

وی افزود: علاوه بر تداوم خشکسالی، الگو و توزیع نامناسب زمانی و مکانی بارش‌ها باعث گردید در برخی از سال‌ها با وجود اینکه بارندگی‌ها نسبت به متوسط درازمدت افزایش قابل ملاحظه‌ای دارند اما مقدار روان اب روند کاهشی خود را حفظ کرده است. به عنوان نمونه در سال آبی ۹۲-۹۱ علی رغم افزایش قابل توجه بارش‌ها، جریان سطحی رودخانه‌های استان نه تنها افزایش نداشته بلکه به دلیل توزیع نامناسب زمانی و مکانی و نوع بارش‌ها حدود ۸۴ درصد کاهش داشته است.

وی اظهار کرد: خشکسالی‌های اخیر باعث کاهش قابل ملاحظه جریان رودخانه‌ها در سال‌های اخیر شد به گونه‌ای که آورد رودخانه‌های استان در ده سال اخیر به طور متوسط ۷۵ درصد کاهش یافت. همچنین بارندگی مناسب در اسفند ۹۷ و شدت و تداوم بارش‌های فروردین ۹۸ باعث افزایش بارندگی مؤثر شد به گونه‌ای که بخش عمده‌ای از بارندگی در ارتفاعات تبدیل به روان اب شده و آورد رودخانه‌ها در اغلب ایستگاه‌های هیدرو متری نسبت به متوسط بلندمدت افزایش یافته است.

به گفته وی، حداکثر دبی سیلاب‌های اتفاق افتاده در استان مربوط به رودخانه گاشار ابرکوه در تاریخ شش فروردین ماه ۱۳۹۸ با دبی تقریبی ۶۰ مترمکعب بر ثانیه است.

وی تصریح کرد: بخشی از رواناب‌های ایجاد شده در مسیر رودخانه نفوذ کرده و بخش دیگری نیز وارد کفه‌ها و یا بندهای تغذیه مصنوعی شده که قسمت عمده‌ای از آن تبخیر شده و مابقی نفوذ می‌کنند.

وی افزود: زمانی که قسمتی از بارش‌ها نفوذ می‌کنند (بیشتر در مخروط افکنه‌ها و ارتفاعات) باعث افزایش آبدهی چشمه‌ها و قنوات کوهستانی استان می‌شوند. به عنوان مثال دبی چشمه غربالبیز از ۵۰ لیتر در ثانیه به حدود ۸۰۰ لیتر در ثانیه در مدت زمان کوتاه چند روزه رسیده است که چنانچه بارندگی‌ها تداوم نداشته باشد سریع تخلیه شده و دبی آن کاهش می‌یابد.

وی در پایان گفت: بارش‌های مؤثر اغلب در ارتفاعات و مخروط افکنه‌هایی اتفاق افتاده که در بالادست دشت‌ها و آبخوان‌های اصلی یزد هستند و به دلیل حرکت کند در جریان زیرزمینی نفوذ یافته، اثر این بارش‌ها روی سطح آب زیرزمینی آبخوان‌های آبرفتی اصلی استان در ماه‌های بعد و با اندازه گیری سطح آب زیرزمینی در محل چاه‌های پیزو متری مشخص می‌شوند.