مقتدی صدر در دو راهی انتخاب: ایران یا عربستان؟!

تابناک: آخرین توئیت توهین آمیز وزیر خارجه بحرین، باعث پدید آمدن یک بحران دیپلماتیک میان منامه و بغداد شد. مقتدا صدر، رهبر جریان صدر به تازگی با انتشار بیانیه‌ای در خصوص تحولات منطقه، خواهان برکناری سران ظالم رژیم آل خلیفه در بحرین شده بود. وزیر خارجه بحرین نیز با انتشار یک پست توهین آمیز علیه مقتدا صدر به این بیانیه واکنش نشان داد.

خالدبن احمد آل خلیفه، وزیر امور خارجه بحرین شامگاه شنبه به بیانیه مقتدا صدر، رهبر جریان صدر و درخواست وی برای توقف فوری جنگ در این کشور، کناره گیری بی درنگ حاکم آن از قدرت و تلاش برای دخالت سازمان ملل با هدف تسریع در تثبیت امنیت و آماده سازی برای برگزاری انتخابات شفاف و به دور از دخالت کشورهای دیگر، واکنش تندی نشان داد.

وزیر خارجه بحرین در پیام هایی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی توییتر ضمن انتقاد شدید از بخش مربوط به کشورش در بیانیه رهبر جریان صدر، یک بیت شعر توهین آمیز را در توصیف وی به کار برد.

آل خلیفه در پیامی در این باره نوشت: مقتدا از افزایش دخالت ها در امور داخلی عراق ابراز نگرانی می کند و به جای این که با مخاطب قرار دادن رژیم ایران ـ که کشورش را تحت تسلط دارد ـ انگشت خود را روی زخم عراق بگذارد، مسیر ایمن را انتخاب کرده و بحرین را مورد خطاب قرار داد؛ خداوند به عراق در برابر وی و احمق های سلطه گرای امثال وی کمک کند.

وزیر خارجه بحرین سپس در پیام دیگری ضمن استفاده از هشتگ «مقتدا» یک بیت شعر از تاج الدین الکندی، شاعر بغدادی قرن دوازدهم میلادی نقل کرد که به عنوان ضرب المثل درباره افراد پست و فرومایه به کار می رود؛ با این مضمون که چه بسیارند آنانی که از درون سگ هستند اما از شکل بدن، خود را مرد می پندارند.

وزارت خارجه عراق نیز در واکنش به اظهارات وزیر خارجه بحرین درباره رهبر جریان صدر سفیر بحرین را احضار و اعلام کرد: از بحرین می‌خواهیم به علت سخنان ناشایست وزیر خارجه این کشور درباره عراق معذرت خواهی کند.

وزارت خارجه عربستان در واکنش به تنش میان منامه و بغداد، تأکید کرد که این کشور با "مداخله در امور داخلی بحرین" مخالف است.

پس از دفاع تمام قد امارات از بحرین در برابر عراق، این‌بار نوبت به سعودی‌ها رسید تا در قامت حمایت از متحدان خود در منامه ظاهر شوند.

وزارت خارجه سعودی ضمن واکنش به تنش‌های اخیر میان بغداد و منامه، دخالت در امور داخلی بحرین را رد کرد. این وزارتخانه اعلام کرد که هرگونه اقدامی که به حاکمیت ملی و امنیت بحرین ضربه بزند، مردود است و با آن مقابله می شود.

فارغ از تنش ها، کنش ها و واکنش های طرفین، باید گفت که آنچنان که محور سعودی تصور می کند، نزدیک کردن عراق به خود و دور کردن آن از ایران کار ساده ای به نظر نمی رسد. در واقع، مجموعه ای از عوامل مختلف باعث می شود روابط عراق و محور عربستان به مرحله شراکت یا اتحاد راهبردی نرسد و این روابط با کوچکترین تضادها و تنش ها، متوقف شود یا به کندی پیش رود:

نخست: عاملیت ایران: بخش عمده ای از جامعه عراق و به ویژه شیعیان روابط بسیار خوبی با ایران دارند. این در حالی است که عربستان سعودی در سالیان اخیر تلاش های زیادی برای مخدوش کردن چهره ایران در عراق به خرج داده است. به همین جهت، بخشی از جامعه عراق به شدت تمایلات ضد سعودی دارند که خود مانعی در توسعه روابط عراق و محور عربستان محسوب می شود.

دوم:تهدید عراق؛ مسئله دیگر اینکه محور عربستان فارغ از تلاش هایی که برای توسعه روابط با عراق به خرج می دهند، در نهایت عراق قدرتمند را یک تهدید جدی برای سیاست های عربی خود در نظر دارند. لذا، هرگونه مداخله عراق در سیاست های عربی و منطقه ای را برنمی تابند. کما اینکه توصیه مقتدی صدر برای کنار رفتن حاکمان بحرین را نیز در همین راستا ارزیابی می کنند و به دنبال آن هستند تا به زعم خود با سیاست های مداخله گرایانه عراق در حوزه نفوذ خود مقابله کنند.

سوم: نحوه برخورد با انتقادات؛ نحوه برخورد محور عربستان با انتقادات بسیار متفاوت از نحوه برخورد محور ایران با انتقادات است. در حالی که مقتدی صدر انتقاداتی را متوجه ایران کرد و همچنین از حاکمان سوریه خواست کنار بروند؛ اما ایران و سوریه در واکنش به آن تسامح به خرج دادند و واکنش ها به گونه ای نبود که منجر به تنش میان مقتدی صدر و محور ایران شود. در واقع ایران ضمن احترام به اختلاف نظرها در عراق، روابط خود با این کشور را توسعه می دهد. این در حالی است که انتقاد مقتدی از محور سعودی منجر به واکنش تند و توهین آمیز آن ها خطاب به مقتدی شد.

به طور کلی، از یک سو، شاید مقتدی صدر با توهین های بی سابقه وزیر خارجه بحرین علیه خود و حمایت عربستان و امارات از این کشور، به این نتیجه رسیده است که نباید روی تمایلات عربستان برای توسعه همکاری ها با عراق حساب باز کند؛ و از طرفی دیگر، محور عربستان فرض ساده انگارانه خود برای درآغوش کشیدن عراق را باید دور بریزد.