چگونه از بحران ۴۰سالگی به سلامت عبور کنیم؟

خبرگزاری ایسنا: مولفه‌های گذر از بحران میانسالی را می‌توان سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به قابلیت‌های فردی، دستاوردهای زندگی و دوران میانسالی برشمرد.

«مقابله با بحران میانسالی مستلزم انجام پنج تکلیف اصلی است: ۱. یافتن معنا برای موقعیتی که در آن هستیم- بعد از سردرگمی ای که مارا شوک زده کرده، لازم است که در بحران، احساس ارزشمندی خود را بیابیم.

۲. مواجهه با واقعیت و مسائلی که باید با آنها دست و پنجه نرم کنیم- ممکن است شامل پیدا کردن یک شغل جدید یا ایجاد روابط جدید باشد.

۳. حفظ حمایت‌های اجتماعی- حفظ روابطی که مانند قبل به ما کمک می‌کند.

۴. حفظ تعادل عاطفی- لازم است که احساس آشفتگی به خوبی مدیریت شود تا روابط، فرصت ایجاد شدن پیدا کنند و ترس‌هایی که در ما وجود دارد قابل فهم شوند.

۵. حفظ احساس کنترل- ما باید تصوری منطقی از خودمان داشته و به آنچه می‌خواهیم انجام دهیم نیز اعتماد داشته باشیم.» (میلن، ۱۳۸۹: ۵۵)

مؤلفه‌های گذر از بحران میانسالی

«مؤلفه‌های گذر از بحران میانسالی: " سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به قابلیت‌های فردی، دستاوردهای زندگی و دوران میانسالی.

۱. سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به قابلیت‌های فردی

۲. سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به دستاوردهای زندگی

۳. سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به دوران میانسالی

«نحوه اسناددهی و ارزیابی انسان از قابلیت‌های فردی، دستاوردهای زندگی و خود در دوران میانسالی» سه مولفه‌ای است که بر سازه‌های شخصی فرد، یعنی آن فرآیندهای روان‌شناختی تأثیر دارد که بر تعبیر و تفسیر امور مؤثر است و باعث تثبیت بحران میانسالی یا گذر از آن در افراد می‌شود.

در این پژوهش «سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به قابلیت‌های فردی» اولین مؤلفه در گذر از بحران میانسالی شناخته شد، قابلیت فردی به معنای نوع بازخورد و اعتقادات افراد درخصوص توانمندی‌هایشان و نحوه اسناددهی هنگام شکست و موفقیت است. به عبارت دیگر اعتقاد فرد به ارزشمند خویش و توانمندی در مقابله با مسائل و مشکلاتش و نوع بازخوردی که در این زمینه می‌دهد معرف نوع نگاه او به قابلیت‌های فردی‌اش است.

به این معنا که اگر فرد در دوران میانسالی به خود و ارزشمندی خویش نظر مساعد داشته باشد، شکست‌هایش را به عوامل بیرونی و شرایط و محدودیت‌ها و موفقیت‌هایش را به عوامل درونی و تلاش‌هایش نسبت دهد و خود را با دستاوردهایش ارزش‌گذاری نکند، بلکه به دور از وابسته‌هایش برای وجود خود ارزش ذاتی و درونی قائل باشد و با پذیرشی بی‌قید و شرط به قضاوت شخصی بپردازد، خود را به خاطر مواردی که نتوانسته با استانداردهایش همسو باشد، کمتر سرزنش می‌کند و با امید به آینده درصدد دستیابی به آن استانداردها و جبران ناکامی‌های گذشته برمی‎آید و در مقابل، هر چه فرد برای خویش و قابلیت‌هایش کمتر ارزش قائل باشد و همواره با نوعی دید منفی به آنها نگاه کند، کمتر می‌تواند با بازخورد مثبت به مقابله با مسائل بپردازد.» (اسمعیلی و دیگران، ۱۳۹۷: ۳۹۷)

«سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به دستاوردهای زندگی» هم دومین مؤلفه گذر از بحران میانسالی است که در این پژوهش شناخته شده است. برخی افراد همواره بر شکست‌های خود متمرکز می‌شوند و برای موفقیت‌هایشان ارزشی قائل نیستند. برخی بدون توجه به توانمندی‌ها و ظرفیت‌هایشان برای خود اهدافی در نظر می‌گیرند و در رسیدن به آنها دچار ناکامی می‌شوند و بیش از پیش بازخورد منفی آنها تقویت می‌شود، برخی دیگر نیز موفقیت‌های خانوادگی خود را جدا از موفقیت‌های شخصی خود در نظر می‌گیرند و این نوع از هم گسستگی و نداشتن تعلق و پیوند خانوادگی باعث رنجش خاطر آنان می‌شود، بعضی دیگر هم به شکست‌ها دید منفی دارند و هیچ موقع پس از شکست درصدد توجه به تجارب حاصل از آن بر نمی‌آیند تا با بهره‌گیری از آن به موفقیت‌های دیگر دست پیدا کنند.

زمانی که بازخوردهای فرد به این شکل باشد نمی‌تواند با دید جامع شکست‌هایش را در کنار موفقیت‌ها مرور و انها را ترکیب کند و به نوعی یکپارچگی دست یابد و از این رو با تمرکز صرف بر ناکامی‌ها بیش از پیش در یاس و ناامیدی فرو می‌رود.

در نهایت سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان به دوره میانسالی سومین مؤلفه گذر از بحران میانسالی مشخص شده در این پژوهش بود. گذر از هر مرحله از زندگی نیازمند آگاهی از از ویژگی‌ها و مسائل خاص آن دوران است. در نتیجه نوع نگاه افراد به هر مرحله در گذر از آن یا تثبیت در آن تأثیرگذار است. چنانچه فرد با دوران میانسالی انطباق یابد و آن را مرحله‌ای در ادامه سایر مراحل چرخه حیات تلقی کندو با زندگی کردن در زمان حال و با ارزیابی خود براساس در نطر گرفتن اهداف مورد نظر و برنامه‌ریزی به قصد دستیابی به آن‌ها به آینده امیدوار باشد، سازگاری بیشتری با این دوران خواهد داشت و پیامدهای منفی شناختی، عاطفی، و رفتاری گذر از آن کمتر خواهد شد.» (اسمعیلی و دیگران، ۱۳۹۷: ۳۹۸)

«عوامل زمینه‌ساز در شکل‌گیری سازه‌های شخصی کارآمد و نوع نگاه انسان: "راهبردهای مقابله دینی و داشتن شخصیت انتخاب‌گر و عمل‌گرا"

۱. راهبردهای مقابله دینی

۲ شخصیت انتخاب‌گر

۳. شخصیت عمل‌گرا

افراد براساس سازه‌های شکل گرفته در طول زندگی به امور واکنش نشان می‌دهند، از عوامل مهم در شکل‌گیری سازه‌های افراد نوع نگاه آنها به مسائل از بعد دینی است که تعبیرهای متفاوت از مسائل به دست می‌دهد. نوع شخصیت افراد و نگاه آنان به ماهیت خود به عنوان موجود انتخاب‌گر یا مجبورشونده نیز برگرفته از سازه‌ای است که افراد بر اساس تجارب خود در طول زندگی به آن دست می‌یابند.» (اسمعیلی و دیگران، ۱۳۹۷: ۳۹۸)

منابع:

میلن، درک. (۱۳۸۹). مقابله با بحران میانسالی. ترجمه حسین مسنن فارسی. تهران: پیدایش.

اسمعیلی، معصومه و دیگران. (۱۳۹۷). «تبیین راهبردهای گذر از بحران میانسالی: یک مطالعۀ کیفی». فصل‌نامه روان‌شناسی تحولی. شماره ۵۶، دوره ۱۴. صص ۳۸۹-۴۰۳.