جدایی جان از دونالد؛ سایه‌ی جنگ دور می‌شود

برترین‌ها: گزارش‌هایی که اخیرا در رسانه‌های آمریکایی منتشر شده از نارضایتی دونالد ترامپ از سیاست‌‌های جان بولتون نه تنها در قبال ایران، که کره شمالی و ونزوئلا پرده برمی‌دارد.

ترامپ در روزهای اخیر، هم در جمع خبرنگاران و هم با بلندگوی همیشه در دسترسش یعنی توئیتر، در مورد کره شمالی و ایران مواضعی کاملا متفاوت از مشاور امنیت ملی‌اش را اعلام کرده است که نشان از نارضایتی او از عدم نتیجه سیاست‌های آمریکا در مقابل ونزوئلا، کره شمالی و ایران دارد. از آنجایی که شکیبایی از خصلت‌‌های دونالد ترامپ به حساب نمی‌آید، می‌توان انتظار داشت بی‌سرانجام بودن سیاست‌های تیم فعلی سیاست خارجی و امنیت ملی منجر به عمیق‌تر شدن شکاف میان دونالد ترامپ و آنها شود.

از این‌ها گذشته، خاطره جنگ‌های عراق و افغانستان هنوز در ذهن مردم آمریکا زنده است و آخرین نظرسنجی‌ها هم نشان می‌دهد که تقریبا نیمی از مردم آمریکا (۴۹٪) از شیوه فعلی روابط ایالات متحده با ایران ناراضی هستند و ۶۰ درصد نیز مخالف حمله پیشگیرانه ایالات متحده به ایرانند.

اما نباید فراموش کرد که نظر افکار عمومی به سرعت قابل تغییر است. در همین نظرسنجی ۷۹ درصد معتقدند که چنانچه ایران حمله‌ای صورت دهد، ایالات متحده باید تلافی کند و ۳۹ درصد هم موافق حمله تمام عیار بوده‌اند. بنابراین چنانچه چنین اتهامی علیه ایران مطرح باشد، بعید است افکار عمومی به دنبال ادله محکم برای اثبات اتهام بروند. یک کمپین رسانه‌ای و تبلیغاتی گسترده به سادگی می‌تواند منجر به تغییر سریع افکار عمومی شود. شاید بتوان گفت که تاثیر تبلیغات و مواضع رسانه‌ها بر دونالد ترامپ شدیدتر نیز باشد.

همین چند ماه پیش، در حالی که دونالد ترامپ با سران سنا و کنگره برای بودجه موقت به تفاهم رسیده بود، راستگرایان مدافع دیوار و مخالف مهاجرت او را در فاکس‌نیوز (رسانه محافظه‌کار و مورد علاقه‌اش) به باد انتقاد گرفتند و تصمیمش برای مذاکره و باز نگاه داشتن دولت را نشانه ضعف او دانستند. همین انتقادات سبب شد که علیرغم تصمیمات و تعهدات قبلی، او دولت را به تعطیلی ۳۵ روزه بکشاند. از این رو، می‌توان انتظار داشت چنانچه کوچک‌ترین درگیری در خاورمیانه رخ‌ دهد، تبلیغات رسانه‌ای سبب شود تا دونالد ترامپ به یک عملیات نظامی - حتی تمام عیار - تن دهد.

اما سوی دیگر ماجرا، تحقیقات فعلی کنگره است. چنانچه کنگره دموکرات، بتواند به اسناد مالی دونالد ترامپ دست پیدا کند و نتیجه آن شروع رسمی استیضاح با احتمال رای موافق در سنا و یا سقوط ترامپ در نظرسنجی‌ها باشد، دور از انتظار نیست که دونالد ترامپ در جعبه ابزارش به سراغ گزینه - هر چند محدود - نظامی برود. از این‌ها گذشته، بعید است که جان بولتون و مایک پمپئو و لابی‌های همسو با آنها به سادگی دست از عملی کردن سیاست‌های مورد نظرشان، که فشار بیشتر بر ایران است، بردارند.

گرچه، چند روز اخیر از شدت تنش‌ها کاسته شده است و دونالد ترامپ نیز در ژاپن بار دیگر و با صراحت تاکید کرد که نه به دنبال جنگ با ایران است و نه تغییر رژیم، اما شرایط کنونی به شدت شکننده و غیرقابل پیش‌بینی است.

به نظر می‌رسد که دونالد ترامپ دریافته‌ که شدت تنش‌های اخیر نتیجه سیاست‌های جان بولتون و مایک پمپئو است و در صورت ادامه می‌تواند از کنترل خارج شود. او که به نظر نمی‌رسد، حداقل فعلا و در شرایط عادی، بخواهد از جنگ، جز به عنوان ابزاری برای به پای میز مذاکره کشاندن ایران، استفاده کند، به دنبال راهی است تا بتواند با دست‌یافتن به توافقی با ایران تاریخ‌ساز شود. اما تعداد بازیگران این بازی زیاد و احتمال خطا هم بالا است.

کوچک‌ترین جرقه‌ای در خاورمیانه، می‌تواند به روشن‌ شدن شعله‌های جنگی بینجامد که پایانش به سادگی قابل پیش‌بینی نیست.