فروپاشی بنیان خانواده در غرب یا ایران؟!

خبرگزاری ایسنا: صبح امروز، در رادیو جوان یکی از کسانی که با عنوان "استاد حوزه و دانشگاه" معرفی شد، می‌گفت - و چند بار هم تکرار کرد - که نظام خانواده در غرب دچار از هم‌گسیختگی شده است ولی خوشبختانه در ایران، از هم‌گسیخته نیست. (نقل به مضمون)

عصر ایران با این مقدمه نوشت: «واقعیت مطلب این است که خانواده در غرب، همانند دهه‌های گذشته، جایگاه مستحکم و سابق خود را ندارد و این، حتی نگرانی اندیشمندان غربی را هم برانگیخته است. زندگی مشترک یک رئیس‌جمهور با کسی جز همسرش، چیزی است که در دهه‌های نه‌چندان دور، کسی در غرب تصورش را هم نمی‌کرد ولی اینک رئیس‌جمهور فرانسه به جای همسر، با شریک جنسی‌اش زندگی می‌کند که البته اخیرا کاشف به عمل آمد که به او نیز خیانت کرده و با یک هنرپیشه رابطه داشته است!

اما نکته‌ای که به ما مربوط می‌شود چیست؟ گیریم که در فرانسه و آلمان و اسپانیا و آمریکا و ... خانواده‌ها مضمحل شده‌اند و فرض کنیم که آن جوامع غرق در منجلاب فساد و تباهی‌اند. آیا استناد به اینکه آنها مشکل دارند و اغراق در این خصوص، می‌تواند نافی مشکلات بسیار بزرگ خود ما باشد؟

به عنوان مثال، طلاق یکی از شاخصه‌هایی است که می‌توان با استناد به آن، وضعیت کلی خانواده در کشورها را سنجید. به همین منظور، سه کشور اصلی اروپا که به تروئیکای اروپا معروف هستند را در نظر می‌گیریم. فرانسه، حدود ۶۶ میلیون نفر جمعیت دارد و در سال گذشته، حدود ۱۳۳ هزار طلاق در آن به ثبت رسید. در آلمان ۸۲ میلیونی، حدود ۱۹۰ هزار طلاق به وقوع پیوسته است. انگلیس ۶۰ میلیونی هم ۱۴۴ هزار طلاق در سال دارد و ... . قطعا اینها آمارهای بالایی هستند و وضعیت نیز "تکان‌دهنده" است اما بد نیست بدانید که در ایران خودمان هم آمار، کم و بیش با این کشورها - با اندکی بالا و پایین - مشابه و "تکان‌دهنده" است به گونه‌ای که در ایران ۷۷ میلیونی ، سال گذشته ۱۵۰هزار و ۳۲۴ طلاق به وقوع پیوسته است.

همان‌طور که می‌بینید، به نسبت جمعیت، ایران و سه کشور اصلی اروپا تفاوت چندان معنی‌داری در میزان طلاق با یکدیگر ندارند و خانواده‌های ایرانی، همانند خانواده‌های اروپایی در معرض فروپاشی‌اند.

شاید گفته شود که تعداد ازدواج در غرب پایین آمده یا خیلی‌ها در غرب به صورت روابط خارج از ازدواج با یکدیگر زندگی می‌کنند و لذا جدایی آنها ثبت نمی‌شود و نظایر اینها.

اینها البته سخنان درستی هستند ولی مگر در همین ایران خودمان، آمار ازدواج افولی نیست؟ یا در سال‌های اخیر، روابط خارج از ازدواج رو به رشد نبوده است؟

وانگهی ما در این بحث، درباره شاخص طلاق صحبت می‌کنیم که مربوط به خانواده‌های رسمی است و همان‌گونه که می‌بینید، هم به صورت مطلق و هم به صورت نسبی - بر مبنای تعداد جمعیت - آمار طلاق در ایران، نزدیک است به کشورهای اروپایی که جمعیتی نزدیک به ایران دارند.

جالب اینکه در سال‌های اخیر، در برخی کشورهای غربی از جمله فرانسه طلاق روند نزولی دارد به طوری که تعداد طلاق‌ها در سال ۲۰۰۵ در فرانسه، بیش از ۱۵۵ هزار مورد بود، در سال ۲۰۰۶ این رقم به ۱۳۹ هزار کاهش یافته و نهایتاً به ۱۳۳ هزار مورد در سال رسیده است.

اما در ایران بر خلاف فرانسه، طی سال‌های اخیر، آمار طلاق رو به رشد بوده است:

سال۸۵ : ۹۴۰۳۹ طلاق

سال ۸۶: ۹۹۸۵۲

سال ۸۷: ۱۱۰۵۱۰

سال ۸۸: ۱۲۵۷۴۷

سال ۸۹: ۱۳۷۲۰۰

سال ۹۰: ۱۴۲۸۴۱

سال ۹۱: ۱۵۰۳۲۴

اگر اوضاع همین طور پیش برود، بعید نیست به زودی از اروپایی‌ها هم سبقت بگیریم و عبرتی برای آنان شویم!

همچنین این را هم باید در نظر بگیریم که طلاق در ایران، هم محدودیت‌های قانونی دارد و هم موانع عرفی. به همین دلیل است که خیلی‌ها موفق به جدایی نمی‌شوند (مانند زنانی که می‌خواهند از شوهرانشان جدا شوند ولی نمی‌توانند) و بسیاری هم به دلیل فضای فرهنگی جدا نمی‌شوند و ترجیح می‌دهند بسوزند و بسازند (مانند بسیاری از خانواده‌های سنتی به‌ویژه در مناطق روستایی).

بنابراین اگر در ایران هم از این موانع کاسته شود بعید نیست آمار طلاق از اروپا هم بیشتر شود چه آنکه طلاق در غرب با موانع کمتر قانونی و فرهنگی مواجه است. حال بگذریم از طلاق‌های عاطفی که قابلیت ثبت ندارند و این پدیده در ایران بیداد می‌کند.

مخلص کلام اینکه باید از بالیدن به خود فارغ شویم. فحش دادن به غرب هر چند می‌تواند برای برخی افراد تسکین‌بخش باشد و دلشان را خوش کند که آنها دارند فرو می‌پاشند اما دردی از ما دوا نمی‌کند و تنها باعث می‌شود انرژی و نیرویی را که باید صرف شناسایی و حل مشکلات خودمان کنیم، در پرداختن به نقاط ضعف غرب و بزرگنمایی آنها هدر دهیم.

اینکه بنیان‌های خانواده در غرب فرو می‌ریزد یا خیر ، اصولاً به خود آنها مربوط است. آنچه باید دغدغه ما باشد این است که بی هیچ تعارفی باید بپذیریم که بنیان‌های خانواده در ایران به شدت در حال فروپاشی است.

بنابراین بهتر است کسانی که این سو و آن سو به عنوان استادان حوزه و دانشگاه معرفی می‌شوند به جای تکرار عبارت نخ‌نما شده "فروپاشی بنیان خانواده در غرب" به عبارت " فروپاشی بنیان خانواده در ایران" بیندیشند و از آن علمی که به استنادش "استاد" خوانده می‌شوند برای حل مشکلات خودمان استفاه کنند و الا تکرار مکررات هنری نیست که بتوان به آن افتخار کرد.»