فرهیختگان: روحانی باید به روز‌های تیر ۷۸ بازگردد

روزنامه فرهیختگان نوشت: حسن روحانی در طول دوران فعالیت سیاسی خود با وجود اینکه اعتقاد راسخی به مذاکره با غرب برای حل مشکلات کشور داشته، همواره مرزبندی‌هایی با فعالان سیاسی چپ و اصلاح‌طلبان رادیکال داشته است.

فراز و فرودهای پرونده هسته‌ای ایران در ابتدای دهه ۸۰ نمونه ابتدایی آن است و نسخه ارتقایافته آن به ماه‌های اخیر و چالش سیاسی، اقتصادی هسته‌ای میان ایران و آمریکا مربوط می‌شود. در آستانه گام دوم ایران برای کاهش تعهدات هسته‌ای ذیل برجام، مرور وقایع این دو مقطع توضیح‌دهنده واقعیتی مهم از میدان سیاست در ایران است.

روحانی در غائله تیر 78 موضعی متفاوت از سایر سران دولت اصلاحات گرفت. او با بیان اینکه ولایت‌فقیه مهم‌ترین رکن حکومت و نظام است و اهانت به این رکن، اهانت به قانون اساسی، قانونگرایی و اهانت به همه ارزش‌های انقلابی است، از برنامه‌های دشمنانی گفت که برای اتفاقات آن چند روز خواب‌ها دیده بودند.

حسن روحانی در سال 92 با ایده حل مشکلات اقتصادی کشور از مسیر مذاکره با غرب و این‌بار فراتر از اروپا، یعنی تعامل با آمریکا، سکان ریاست‌جمهوری را برعهده گرفت و مذاکرات فشرده را برای قریب به دو سال در دستورکار خود قرار داد، مذاکراتی که ماحصل آن یعنی برجام در تیرماه سال 94 به دست آمد و از اواخر دی‌ماه همان سال اجرایی شد. برجام هم اما سرنوشتی بهتر از توافقات سعدآباد، بروکسل و پاریس در سال‌های 82 و 83 نداشت و این‌بار آمریکا و سه کشور اروپایی همه با هم زیر توافق زدند، یکی رسما از آن خارج شد و سه‌تای باقی‌مانده نیز قدم از قدم برای اجرای تعهداتی که پای آنها را امضا کرده بودند، برنداشتند.

در یک‌سال گذشته که دونالد ترامپ فاز جدیدی از عملیات علیه ایران را آغاز کرده، برجام هر روز بیشتر از گذشته تضعیف و تخریب شده و کار به‌جایی رسیده که به‌جز یک نام و کلی تعهد ثبت‌شده برای ایران، چیزی از آن باقی نمانده. در این مدت آمریکا هرچه می‌توانسته علیه ایران اجرا کرده، از تحریم و فشار اقتصادی گرفته تا عملیات تروریستی و تهدید نظامی؛ مجموعه اقداماتی که نتیجه آن پدید آمدن شرایط سخت سیاسی و اقتصادی برای دولت حسن روحانی است و طبعا عرصه تصمیم و اقدام نیز محدود‌تر از گذشته.

در این وضعیت خیلی‌ها معتقدند اروپا و آمریکا در حال اجرای راهبردی مشخص، هدفمند و مشترک در قبال ایران هستند و همین تحلیل نزدیک به واقعیت نیز واکنش‌های متفاوتی را در میدان سیاست ایران به‌دنبال داشته است.

روحانی امروز به‌جای کوتاه آمدن در مقابل تهدید نفتی آمریکا، مجبور شده از شرایطی سخن بگوید که در آن هیچ کشور منطقه نمی‌تواند نفت خود را صادر کند، در مقابل پیشنهاد مذاکره، عنوان می‌کند با چاقوکش مذاکره نخواهد کرد و در مقابل تهدید نظامی می‌گوید اگر بزنید، می‌زنیم.

این وضعیت البته تداعی‌کننده تکرار تاریخ است، تکرار مقاطعی از دهه‌های 70 و 80، جایی که روحانی یک‌بار در مقابل اصلاح‌طلبان رادیکال ایستاد و فعالان 18 تیر را آشوبگر و جنایتکار خواند و بار دیگر راه خود را از فعالان تندروی جبهه مشارکت در مساله هسته‌ای جدا کرد.

شرایط امروز و آغاز فرآیند کاهش تعهدات هسته‌ای هم تداعی‌کننده وضعیتی مشابه است؛ به‌نظر می‌رسد این روزها دوباره حسن روحانی عقبگرد کرده و به‌دنبال یافتن سناریویی برای رسیدن به نقطه‌ای مشابه تیر 78 یا مرداد 84 است، لذا تلاش می‌کند طی روزها آینده یعنی میانه تیرماه 98 و احتمالا گام دوم کاهش تعهدات راه آن را بیابد. باید منتظر بود و دید که آیا موفق می‌شود یا خیر!