چراغ سبز کرملین برای پیوستن به اینستکس

ایرنا: دیپلمات های روس در چند هفته اخیر بارها از تمایل این کشور برای پیوستن به ساز و کار مالی تجارت با ایران (اینستکس) سخن گفته اند و دمیتری پسکوف سخنگوی رئیس جمهوری روسیه نیز مهر تاییدی بر این خواسته زد.

وی امروز پنجشنبه همزمان با سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه که در آلمان به سر می‌برد، در جمع خبرنگاران در مسکو اظهار داشت: ایجاد اینستکس توسط کشورهای اروپایی برای پرداخت‌های مالی با ایران طرح مهمی است و برای دفاع از منافع عاملان اقتصادی اروپایی در شرایط تلاش‌های غیرقانونی برای محدود کردن فعالیت‌ها از طرف کشورهای ثالث است.

سخنگوی رئیس جمهوری روسیه گفت: در اینجا اگر من اشتباه نکنم از طرف ما (روسیه) اظهار نظر شده بود که با توجه به تجربه‌های اولیه استفاده از این سیستم (اینستکس) زمانی که فعال شد نباید احتمال همکاری در این طرح را بعید دانست.

سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه نیز امروز در گفت وگو با نشریه فایننشال تایمز از تمایل این کشور برای پیوستن به سازوکار مالی اروپا و ایران خبر داد.

وی گفت: روسیه به همکاری نزدیک با اتحادیه اروپا درباره اینستکس علاقه‌مند است. هرچه تعداد کشورها و قاره‌های درگیر در این سازوکار بیشتر شود، کارایی آن در کل بیشتر می‌شود.

وزیر امور خارجه روسیه افزود: ظرفیت کامل اینستکس تنها زمانی قابل بهره برداری است که این سازوکار برای مشارکت دیگر کشورها، نه فقط کشورهای عضو اتحادیه اروپا، گشوده شود.

اینستکس یا ساز و کار حمایت از مبادلات تجاری ایران و اروپا یک ابزار ویژه مالی است که در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۹ (۱۱ بهمن ۱۳۹۷) توسط آلمان، فرانسه و انگلیس، برای تسهیل تجارت غیر دلاری با ایران ایجاد شد.

مقر اینستکس در پاریس، فرانسه و ریاست آن بر عهده پر فیشر آلمانی، از مدیران پیشین کومرتس‌بانک، است. هدف اصلی از ایجاد این کانال مالی ویژه، دادن امکانات به شرکت‌های کوچک و متوسط اروپایی است تا بتوانند مجاری متعارف مالی خود با ایران را حفظ کنند.

این سازوکار در گام نخست تجارت کالاهای اساسی (مواد غذایی و دارو) را تحت پوشش قرار می‌دهد؛ اما به‌تدریج دامنه‌اش گسترش خواهد یافت.

طرف‌های اروپایی معتقدند که اینستکس از بهمن‌ماه گذشته تاکنون پیشرفت خوبی داشته و گام‌های مؤثری برای هرچه سریع‌تر عملیاتی شدن آن برداشته است. با این حال تعلل اروپا در عملیاتی کردن این سازوکار، انتقادهایی را در ایران به همراه داشته است.

دو دیپلمات اروپایی به فایننشال تایمز گفته‌اند که بروکسل به پیوستن روسیه به اینستکس تمایل دارد اما فعلاً تلاش می‌کند تا پیش از آنکه اعضا آن را گسترش دهد، این سازوکار را برای انتقال اقلام بشردوستانه عملیاتی کند.

فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دوشنبه گذشته پس از پایان نشست شورای وزیران کشورهای عضو اتحادیه اروپا گفته بود، اینستکس عملیاتی شده و تعدادی از کشورهای اروپایی علاقمند به پیوستن به این ساز و کار مالی هستند.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تصریح کرد که در حال حاضر هشت کشور عضو این اتحادیه به صراحت از قصد خود برای پیوستن به اینستکس گفته‌اند و ۱۰ کشور دیگر نیز در حال بررسی این موضوع هستند.

روسیه از جمله کشورهایی است که به دلیل اختلاف نظرهای متعدد با آمریکا با تحریم‌های متعدد واشنگتن که تعداد آنها به ۷۰ بسته می‌رسد، روبرو است.

آمریکا هر از چندگاهی برخی افراد ثروتمند یا شرکت‌های بزرگ روسی را به دلیل نقض تحریم‌های واشنگتن علیه دیگر کشورها تحریم می‌کند و از این بابت شرکت های روسی ضررهای هنگفتی می بینند.

برخی از تولیدات پیشرفته روسیه نیز وابسته به فناوری آمریکاست که از آن جمله می توان به هواپیمای مسافربری سوخو سوپر جت ۱۰۰ اشاره کرد، محصولی که پیشتر روسیه وعده فروش آن به ایران را داده بود اما به دلیل ناتوانی در دریافت مجوز از سوی آمریکا که تولید کننده بیش از ۱۰ درصد از این محصول به حساب می آید، عملاً اجازه فروش آن را ندارد.

شرکت های بین المللی روسیه در حوزه نفت و گاز نیز از تحریم های احتمالی آمریکا نگرانند هر چند که روس ها اعلام کرده اند با توجه به غیرقانونی بودن تحریم های آمریکا علیه ایران با تهران همکاری خواهند کرد و به دنبال تدابیری برای مقابله با قوانین فراملی آمریکا هستند.

در مجموع به نظر می‌رسد روس‌ها معتقدند با اضافه شدن دیگر کشورها به اینستکس، راه‌های مقابله با یک جانبه گرایی آمریکا در مقابل ایران آسان‌تر از هر زمانی خواهد بود حداقل برای کشورهای اروپایی و روسیه که روابط اقتصادی تنگاتنگی با بازار جهانی دارند که در اختیار آمریکاست.