هشدار درباره لاکچری‌های هیرکانی‌کُش!

روزنامه فرهیختگان در گزارشی به حضور گروه‌های آفرودی‌ در ارتباط با رالی در جنگل‌های هیرکانی پرداخته است.

تبلیغی در فضای مجازی و گروه‌های آفرودی‌ها در ارتباط با رالی دودیفرانسیل هیرکانی درحال انتشار است که در آن از سوی کانون جهانگردی و اتومبیل‌رانی جمهوری اسلامی فراخوانی وجود دارد تا به مناسبت ثبت جنگل‌های هیرکانی در فهرست میراث طبیعی جهانی یونسکو آفرودی‌ها دور هم جمع شوند و به سمت جنگل‌های هیرکانی حرکت کنند.

بهمن ایزدی، فعال محیط‌زیست و از بانیان ثبت بیابان لوت در میراث جهانی یونسکو هم در ارتباط با اهمیت بالای حفظ جنگل‌های هیرکانی و عواقب حضور آفرودی‌ها در این مناطق در این‌باره گفت: «اتفاقا پوستر گردهمایی آفرودی‌ها در هیرکانی را دیده بودم و برای من ارسال شده بود. سلسله اتفاقاتی در حوزه مدیریت، خصوصا حوزه مدیریت منابع افتاده است که وقتی به درستی نگاه می‌کنیم همسو با برنامه توسعه هزاره سازمان ملل نیست.

معمولا وقتی یک اثر در یک کشور، حالا چه اثر طبیعی باشد، چه فرهنگی و تاریخی و هنری و... به مرحله ثبت جهانی می‌رسد، یعنی وارد فهرست میراث جهانی می‌شود، معنایش این است که مالکیت این اثر مربوط به کشور ثبت‌کننده است، مثل همین جنگل‌های هیرکانی که دومین اثر ثبت شده کشور است یا مثلا بیابان لوت که اولین اثر طبیعی کشور بود که ثبت شد، مالکیت آن مربوط به ایران است اما از نظر جایگاه جهانی که پیدا می‌کند سایر ملل جهان نسبت به حفظ آن اثر حساس و حتی خودشان را ذی‌دخل می‌دانند و در واقع مدیریت اجرایی و نظارت این کار را هم برعهده سازمان یونسکو گذاشته‌اند.

از طرف دیگر وقتی یک اثر وارد فهرست میراث جهانی می‌شود و به ثبت می‌رسد به نوعی معرف هویت فرهنگی و طبیعی و تاریخی کشور است. درخصوص لوت و جنگل‌های هیرکانی هم همین‌طور است، اینها معرف هویت ممتاز ما در سطح جهان هستند که یک افتخار ملی برای ما در سطح جهانی دارد و ما در اقلیمی زندگی می‌کنیم که کهن‌بوم‌زادگان را داریم، کهن‌ترین میراث‌های جهانی در زیست‌کره مربوط به ماست، قدیمی‌ترین جایگاه‌های زندگی و تمدن بشری را داریم و... اینها همه هویت ملی و فرهنگی ما را تشکیل می‌دهند. وقتی این ثبت‌ها صورت گرفت معنایش این است که ما باید مدیریت مشارکت‌مدار حفاظت را برای حفظ آن اثر که جهان روی آن حساس است، تقویت کنیم.

در این نگاه هرگونه بهره‌برداری که پیش از آن بوده و موجب تخریب هم شده بود، مثل ورود گروه‌هایی که بدون ضابطه با ماشین‌های دودیفرانسیل و... وارد این مناطق می‌شوند، محکوم است. ما در همین جنگل‌های هیرکانی پرونده‌های بسیار متعددی در سازمان منابع طبیعی و محیط‌زیست داریم درمورد بعضی از گروه‌هایی که ضوابط برنامه آفرود را رعایت نمی‌کنند و فکر می‌کنند اگر گفتند آفرود یعنی باید سوار ماشین شوید در جایی که جاده نیست و بکر است و ماشین را از ارزشمند‌ترین اکوسیستم‌های این مملکت عبور دهید. اصلا آفرود به این معنا نیست. به هرحال این چیزی است که تا به حال رخ داده است و پرونده‌های قابل‌توجهی هم در این باره وجود دارد.

چرا باید پس از ثبت جنگل‌های هیرکانی، که در واقع یکی از پدیده‌های بسیار طبیعی پس از دوران یخبندان است و به ما رسیده و در این مملکت است و این همه تلاش برای ثبت آن شده است، به جای برگزاری نشست‌های توجیهی و علمی و آگاهی‌بخشی مردم و... به مناسبت بزرگداشت ثبت هیرکانی رالی برگزار شود. من دیدم روی پوسترشان آرم سازمان میراث فرهنگی و یونسکو و سازمان‌های دیگر است. غم مرا گرفت، به همین راحتی همه را دور زدند، یعنی در سازمان یونسکو، میراث فرهنگی و... کسی نمی‌دانست که الان باید کارگاه‌های آگاه‌بخشی نسبت به حفظ این اثر جهانی برای مردم برگزار شود؟ اینها که بالاخره رالی را برگزار می‌کنند اما چرا به این اسم، چرا با آن لوگوها؟

لوت هم ثبت شده است اما در آن هم ایرادات زیادی وجود دارد. حدود 15سال زحمت کشیدیم بدون هزینه گرفتن از بخش دولتی، درنهایت با همکاری میراث فرهنگی و یونسکو لوت به ثبت جهانی رسید اما پس از آن چه شد؟ در آخرین اظهاراتی که خواندم مسئولان در ارتباط با وضعیت این اثر طبیعی و وضعیت حفاظت و نگهداری از آن اظهار عجز می‌کردند. الان همان قصه در جنگل‌های هیرکانی هم اتفاق می‌افتد.»