رقابت داغ اروپا و آمریکا بر سر ایران

خبرآنلاین: شرکتهای اروپایی مدتی است مقدمات و پخت و پزهای لازم برای انعقاد قراردادهای بزرگ اقتصادی با ایران را آغاز کرده اند.

بنابه گزارشات منتشره، صادرات ایران به اروپا در ماه گذشته (دسامبر ۲۰۱۳) ۶۴% در مقایسه با ماه پیش از آن افزایش یافت. سفر هیات‌های مختلف اروپایی به تهران برای یافتن جایگاهی در بازار ایران به ویژه بخش نفت، صنایع سنگین و فناوری ادامه دارد. در پانزده روز اول سال ۲۰۱۴ شاهد سفر هیئت‌های تجاری از اروپا و آمریکا بودیم که تعداد آن بیشتر از هیئت‌هایی است که در مجموع در سال ۲۰۱۳ به ایران سفر کردند.

با توجه به واقعگرایی حاکم در روابط بین الملل و اهمیت والای منافع ملی و منافع بخش خصوصی، هم اکنون نه تنها بین کشورهای اروپایی بلکه بین اروپا و امریکا و بخصوص در سطوح غیر دولتی و شرکتهای تجاری آنها بر سر حضور در بازار بزرگ ایران رقابت آغاز شده است. در این فضا منافع تجاری بیشتر از هر چیزی مطرح است.

اگرچه هنوز همگان با احتیاط قدم بر می دارند و منتظر توافق نهایی بین ایران و گروه ۱+۵ در پرونده هسته ای هستند، ولی گویا مایل نیستند تا آن زمان صبر کنند. واقعیت اینست که تجارت معمولاً خیلی سریعتر از سیاست راه خود را باز می کند و حتی می تواند به سیاستمداران برای تسریع در این روند فشار آورند. باید زمینه ارتباط و توافق با بخشهای تجاری غربی را افزایش داد.

رضا الباشا خبرنگار شبکه المیادین دربارۀ افزایش ۶۴ درصدی صادرات ایران به اروپا می‌گوید: صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اروپا در ماه دسامبر گذشته با شصت و چهار درصد افزایش به بیش از صد میلیون یورو رسیده است. در مقابل حجم واردات ایران از اروپا ۸% افزایش داشت. هیئت‌های تجاری اروپاپی پس از امضای توافقنامه هسته‌ای به ایران سفر می‌کنند. این هیئت‌ها به دنبال راهی برای بازگشت به بازار ایران در زمینه های تجاری و سرمایه گذاری هستند.

در ادامه این گزارش پس از پخش قسمتی از سخنان ماگنوس شولتز مشاور رئیس بانک اس ای بی سوئد آمده است: تمایل برای همکاری تجاری و سرمایه گذاری با ایران به سوئد محدود نیست و تهران در پانزده روز اول سال ۲۰۱۴ شاهد سفر هیئت‌های تجاری از اروپا و آمریکا نیز بوده که تعداد آن بیشتر از هیئت‌هایی است که در مجموع در سال ۲۰۱۳ به ایران سفر کردند.

تعداد زیاد سفرهای هئیت های تجاری از اروپا و امریکا در نیمه اول ژانویه که ایام سال نو و تعطیلی اروپا و امریکاست بسیار جالب توجه به نظر میرسد. از آنجایی که غربیها معمولا تعطیلات خود را بسیار مهم و مغتنم می شمارند بنظر می رسد چشم انداز بازار ایران آنقدر برایشان جذاب بوده که در مقطعی که برنامه ای کاری نداشته اند را مغتنم شمرده و سریعاً راهی ایران شده اند که مبادا فرصت از دست برود!

محمد مهدی رئیس زاده رئیس کمیته سرمایه گذاری در اتاق بازرگانی ایران به المیادین گفته است: ما میزبان هیئت‌هایی از کشورهای بزرگ اروپایی از جمله فرانسه، ایتالیا، آلمان، انگلیس، سوئد و دیگر کشورها بوده‌ایم. همه آنها تلاش می‌کنند به بازار ایران بازگردند. ما همچنین نامه‌هایی از شرکت‌های بزرگ آمریکایی دریافت کردیم که خواهان همکاری با ما و سرمایه گذاری در ایران در بخش های نفت، صنایع خودروسازی، فناوری و صنایع غذایی هستند. ما شاهد رقابت شرکت‌های آمریکایی و اروپایی بر سر بازار ایران هستیم. گزارشگر این شبکه خاطر نشان کرد: رقابت آمریکا و اروپا به ویژه در بازار خودروی ایران آشکار است. خبرهایی درباره امکان ورود شرکت‌های بزرگ آمریکایی به بازار صنایع خودروسازی ایران منتشر شده است.

هم اکنون زمزمه هایی در خصوص رقابت بین کشورهای اروپایی وامریکا شنیده می شود. با توجه به واقعگرایی حاکم در روابط بین الملل و اهمیت والای منافع ملی و منافع بخش خصوصی، بنظر می رسد در جاهایی که در برابر منافع تجاری اختلاف بوجود آید از میزان همکاری و تعامل کاسته شده و جنبه های رقابت افزایش می یابد. در این فضا منافع تجاری بیشتر از هر چیزی مطرح است. هم اکنون زمزمه هایی در خصوص مذاکره شرکتهای بزرگ نفتی و گازی و همچنین شرکت های بزرگ خودروسازی دنیا با وزارت نفت و صنایع که عمدتاً شرکتهای اروپایی و امریکایی هستند، شروع شده و حتی اخباری مبنی بر گشایش دفاتر این شرکتها در تهران منتشر شده است.

جک استراو وزیر خارجه سابق انگلیس که اخیراً در رأس گروه دوستی پارلمانی انگلیس از ایران بازدید کرد در مقاله ای که در ایندیپندنت انتشار یافت، نوشته بود: در پرواز لوفت هانزا که از تهران به اروپا باز می گشته، تعداد زیادی از نمایندگان شرکتهای بزرگ آلمانی حضور داشته که از تهران به کشورشان باز می گشتند و مذاکرات مفصلی با طرفین ایرانی خود داشته اند.... این اظهار نظرِ حاکی از غبطه بیانگر فضای کلی است که در بین کشورهای اروپایی و امریکا وجود دارد.

ملاحظه

آلمان، فرانسه و ایتالیا معمولاً جزء بزرگترین شرکای تجاری ایران بوده اند. از هم اکنون باید منتظر رقابت بین این کشورها باشیم. صنایع خودروسازی و شرکتهای نفتی جایگاه قابل توجهی در همکاری ها داشته اند. همه این کشورهای نگران ورود بازیگر جدید و قدرتمندی بنام امریکا هستند. شرکتهای امریکایی در حوزه های نفت و گاز و خودروسازی می توانند رقبای بسیار قدرتمندی برای اروپاییان باشند. جدای از شرکتهای بزرگ نفتی همچنین صحبتهایی در خصوص حضور جنرال موتورز در ایران می شود که این امر می تواند موجب حساسیت بیشتر شرکتهای اروپای و آسیایی جهت حضور در بازار بزرگ ایران باشد.

بنظر می رسد شرکتهای اروپایی مدتی است مقدمات و پخت و پزهای لازم برای انعقاد قراردادهای بزرگ اقتصادی با ایران را آغاز کرده اند و اجرایی شدن برنامه اقدام توافقنامه ژنو نیز زمینه لازم را برایشان فراهم کرده است.

دکتر سعید خالوزاده

استاد دانشگاه، کارشناس ارشد مطالعات اروپا