دیپلماسی پاریسی چند مَرده حلاج است؟

ایرنا: وزیر دارایی فرانسه برای چانه‌زنی با آمریکایی‌ها راهی واشنگتن شده و وزیر امور خارجه دولت «امانوئل مکرون» هم به تشریح طرح اقناع ایران برای باقی‌ماندن در برجام پرداخته اما موفقیت آن را منوط به موافقت «دونالد ترامپ» دانسته است.

در ادامه رایزنی ها میان تهران و پاریس در زمینه طرح فرانسه برای اقناع جمهوری اسلامی ایران به ادامه پایبندی به توافق هسته ای، «برونو لومر» وزیر دارایی دولت مکرون راهی آمریکا شد تا موافقت این کشور را هم برای اجرای طرح مزبور جلب کند.

پس از آن بود که «ژان ایو لودریان» وزیر امور خارجه فرانسه در تشریح جزییات طرح مزبور گفت ایجاد یک کانال اعتباری پانزده میلیارد دلاری در ازای فروش نفت ایران مشروط به این که تهران هر زمان بخواهد بتواند به پول خود دسترسی یابد پیشنهاد شده است.

وزیر امور خارجه فرانسه البته تصریح داشت که اجرایی شدن این طرح البته منوط به موافقت ترامپ است و باید معافیت های واشنگتن برای برخی مشتریان نفت ایران دوباره برقرار شود.

به گزارش برخی رسانه ها، در جریان برگزاری نشست رهبران هفت کشور صنعتی که اوایل ماه جاری در فرانسه برگزار شد، راهکاری در راستای این پیشنهاد مبنی بر اعطای معافیت خرید هفتصد هزار بشکه ای نفتِ ایران به کشورهای چین و هند ارائه شد که با مخالفت آمریکایی ها مواجه شد.

چند هفته پیش از برگزاری اجلاس «جی هفت» یعنی اواسط مردادماه نیز اصطکاکی دیپلماتیک میان واشنگتن و فرانسه بر سر مذاکره با ایران ایجاد شد.

در ادامه گفت وگوهای تلفنی روسای جمهوری ایران و فرانسه، ترامپ در توئیتی نوشت که رهبران پاریس حق ندارند از جانب آمریکا با ایران سخن بگویند. در مقابل، وزیر امور خارجه فرانسه چنین پاسخ داد که کشورش برای پرداختن به موضوعات مرتبط با ایران نیاز به هیچ مجوزی ندارد.

با وجود این اصطکاک ها میان واشنگتن و پاریس، ترامپ بارها بیان داشته مخالفتی با تلاش های مکرون جهت حل و فصل اختلافات جمهوری اسلامی ایران و آمریکا ندارد. با این حال، مواضع رئیس جمهوری آمریکا و پافشاری وی بر پیشبرد سیاست «فشار حداکثری» بر تهران باعث شده تا بسیاری از تحلیلگران به مساعی دیپلماتیک فرانسه با دیده تردید و بدون ثمربخشی بنگرند.

در برابر، جمهوری اسلامی ایران اعلام داشته دو روز دیگر سومین گام خود در مسیر کاهش تعهدات برجامی را برمی دارد؛ اقداماتی که البته بازگشت پذیر عنوان شده و ارتباط مستقیمی به انجام تعهدات سایر طرف های حاضر در توافق هسته ای یعنی ۱+۴ دارد.

طیفی از ناظران در مجموع تلاش های فرانسه برای پایبند نگاه داشتن ایران به برجام را با دیده ای مثبت می نگرند؛ از جمله به تازگی «سرگئی لاورف» وزیر امور خارجه روسیه همزمان با رایزنی های خود با «محمدجواد ظریف» در مسکو، سیاست خارجی مکرون در کمک به کاهش تنش ها و ابتکار سازنده او در میانجیگری را ارزشمند خوانده است.

با این حال، برخی پویش دیپلماتیک پاریس را ناکافی و گروهی حتی توطئه بار می دانند. همچنان که اشاره شد، وزیر امور خارجه فرانسه، اجرایی شدن ابتکار این کشور را منوط به موافقت ترامپ دانسته است. این در شرایطی است که تعهدات کشورهای عضو برجام اساسا مشروط به قید هیچ شرطی نبوده و گفته های لودریان تصریحی بر بی عملی و ملاحظه کاری منفعلانه ۱+۴ مقابل نقض پیمانی است که حیثیت سیاسی- دیپلماتیک ۶ قدرت جهانی و مصوبات شورای امنیت پشتوانه آن محسوب می شد.

گروهی هم که عمدتا در جرگه مخالفان داخلی برجام قرار می گیرند، می گویند در عرصه تقابل با ایران، اکنون فرانسوی ها در تکمیل نقش پلیس بد که از سوی دولت ترامپ ایفا می شود، بازی در قامت پلیس خوب را برعهده گرفته اند تا ضمن اقناع ایران برای پایبندی به تعهدات هسته ای، تهران را به سمت پذیرش خواسته های ترامپ، نشستن پای میز مذاکره با آمریکا و پذیرش محدودیت در فعالیت های هسته ای و موشکی ترغیب کند.

در این میان، برخی هم می گویند با توجه به مناسبات قدرت، هزینه- فایده های بین المللی و ناتوانی فرانسه برای هماوردی با آمریکا بر سر برجام، پاریس می کوشد با ابزار کم هزینه دیپلماسی هم از حیثیت و اعتبار خود دفاع کند و هم جلوی درگیری میان تهران و واشنگتن و تشدید تنش و بروز جنگ در خاورمیانه و تبعات ویرانگر آن را بگیرد.

این در حالی است پیامد رخدادهای غیرقابل پیش بینی در منطقه چنان سنگین است که تنها اتکا به ابزارهای دیپلماتیک نمی تواند برای جلوگیری از آن گزینه ای عاقلانه به شمار آید.