هر تهرانی از آلودگی هوا چقدر خسارت می‌بیند؟

روزنامه ایران: سازمان حفاظت محیط زیست کشور هم در راستای کاهش آلودگی هوا پیشنهاد اسقاط موتورسیکلت‌های توقیفی را داد تا این سؤال پیش بیاید که موتورسیکلت‌های توقیفی در پارکینگ‌ها چطور می‌تواند روی آلودگی هوای کلانشهرها تأثیر داشته باشد.

آیا سازمان حفاظت محیط زیست نباید به‌دنبال اسقاط خودروها و موتورسیکلت‌های فرسوده در کف خیابان‌ها باشد؟ پاسخ «مهندس بهزاد اشجعی» کارشناس سازمان حفاظت محیط زیست در گفت‌و‌گو با «ایران» به سؤال دوم مثبت است. او اعتقاد دارد که دستگاه‌های مرتبط باید به‌سمت خارج کردن خودروهای فرسوده از خیابان‌های تهران باشند اما یک مسأله دیگری هم وجود دارد. آنطور که اشجعی می‌گوید: «مسئولیت موتورسیکلت‌های توقیفی با ستاد ‌اجرایی فرمان امام(ره) است.

این ستاد برای اوراق شدن، موتورسیکلت‌‌ها را به مزایده می‌گذارد. البته ستاد اجرایی به شرط اسقاط این موتورسیکلت‌‌ها را به افراد واگذار می‌کند اما هیچ اعتمادی نیست کسی که در این مزایده شرکت می‌کند موتور را اوراق کند. بنابراین احتمال زیادی دارد که موتورسیکلت ‌ها دوباره به خیابان‌ها بیاید.» بعضی از خریداران هم قطعات آنها را به لوازم یدکی فروشان می‌فروشند. این قطعات دوباره در تولید موتورسیکلت‌ها به کار برده می‌شود تا همچنان باعث آلودگی هوایی شود که هر ساله در این فصل نفس کشیدن را برای شهروندان کلانشهرها سخت و برخی را راهی گورستان سرد می‌کند.

براساس آمارهای سازمان حفاظت محیط زیست ۵۰۰ هزار موتورسیکلت توقیفی در کشور وجود دارد. علاوه بر آن ۹ میلیون خودروی فرسوده و کاربراتوری هم در حال تردد در مبادی مواصلاتی کشور هستند. اشجعی بازگشت دوباره موتورسیکلت‌های توقیفی اسقاطی به خیابان‌ها را به‌دلیل عدم نظارت دقیق می‌داند. اشجعی هم اعتقاد دارد سازمان محیط زیست به‌جای آنکه امروز دلنگران بازگشت موتورسیکلت‌های اسقاطی باشد باید به سراغ خودرو و موتورسیکلت‌های فرسوده در کف خیابان برود تا بتواند تأثیری روی کاهش آلودگی هوا داشته باشد.

اما به‌دلیل آماده نبودن زیر ساخت‌ها این برنامه هم انجام نمی‌گیرد. به‌گفته اشجعی مسأله به مشکل تولیدکنندگان موتورسیکلت‌ها برمی‌گردد. براساس بند ۱۱ و ۱۲ آیین‌نامه اجرایی ماده ۲ قانون هوای پاک، تولیدکنندگان موظفند برای تولید هر موتورسیکلت یک موتور فرسوده را اوراق کنند. در غیر این صورت اجازه شماره‌گذاری به آنها داده نمی‌شود اما این امکان برای تولیدکنندگان وجود ندارد. به‌گفته اشجعی سازمان حفاظت محیط زیست به دولت پیشنهاد می‌دهد که تولید‌کنندگان از ظرفیت موتورسیکلت‌های توقیفی استفاده کنند تا مشکل تولید موتورسیکلت‌های جدید رفع شود و آنها شماره‌گذاری شوند. این پیشنهاد البته با موافقت رو‌به‌رو نمی‌شود.

وی از طرح دیگری در پردیسان می‌گوید که هدف آن تشویق صاحبان موتورسیکلت فرسوده به اسقاط وسیله ترددشان است. البته او از این طرح به‌عنوان یک طرح شکست خورده یاد می‌کند و می‌افزاید: «با موافقت دولت روبه‌رو نشد.» پردیسانی‌ها در این طرح خواستار افزایش قیمت گواهی اسقاط شده‌اند. این طرح البته دوباره با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، وزیرکشور و وزیر راه و شهر‌سازی نوشته شده و به دولت ارائه شده است. او می‌گوید: «قیمت گواهی اسقاط بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان است، در حالی که همین موتور فرسوده در بازار بین یک میلیون تا یک و نیم میلیون تومان به فروش می‌رود.»

بنابراین پردیسانی‌ها پیشنهاد افزایش ارزش «گواهی اسقاط» را داده‌اند تا عرضه و تقاضا بالا برود و صاحبان خودروهای فرسوده تشویق به اوراق موتورهایشان شوند. سرانجام این طرح هنوز مشخص نیست. او البته تأکید می‌کند برای آنکه موتورهای اسقاطی دوباره به خیابان‌ها برنگردند، باید به مراکز اسقاط داده شوند و با حضور پلیس راهنمایی و رانندگی اسقاط شوند. او تأکید می‌کند:«در اسقاط حتماً، موتورها باید از وسط دو نیم شوند و کاتالیزور، اگزوز و موتور آنها از بین برود. در غیر این صورت نقشی در کاهش آلودگی هوا ندارد.»

بازگشت موتورسیکلت ‌های اسقاطی توقیفی به خیابان‌ها تنها مشکل این روزهای آلوده کلانشهرها نیست. آنطور که «علی پیرحسین‌لو» مشاور معاون حمل و نقل ترافیک شهرداری در حساب توئیتری خود می‌نویسد تنها در ۸ ساعت روز سه‌شنبه، ۳۸۳۸ کامیون دودزا خیابان‌های تهران را درنوردیده‌اند.» این کامیون‌ها در حالی در خیابان‌های پایتخت جولان می‌دهند که براساس تصمیم دولت ورود آنها به تهران تا آخر هفته جاری ممنوع است. علی پیرحسین‌لو علت این تردد را عدم اجرای تصمیم دولت از سوی پلیس می‌داند.

همچنین کامیون دارها در حالی با خیال راحت در تهران رفت و آمد می کنند که عبدالرضا رحمانی وزیر کشور با اشاره به آلودگی هوای پایتخت خواستار عدم فعالیت نمایشگاه ها در تهران شده است. ناهماهنگی برای حل معضل آلودگی هوای تهران در حالی ادامه دارد که «شینا انصاری»،مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران بر اساس گزارش اخیر بانک جهانی، خسارتی را که آلودگی هوا سالانه به پایتخت نشین‌ها وارد می‌کند معادل ۶/۲ میلیارد دلار اعلام می‌دارد. او با احتساب جمعیت۷/۸ میلیونی تهران، سهم هر نفر در زیان متأثر از آلودگی هوا را برابر با ۳۰۰ دلار در سال می‌داند!