سهم «ارشاد» در قاچاق فیلم‌ها چقدر است؟

خبرگزاری مهر: محمدحسین قاسمی تهیه‌کننده سینما که در ماه‌های اخیر خبر از انتشار نسخه غیرقانونی فیلم «شبی که ماه کامل شد» داده بود، امروز با حضور در برنامه تلویزیونی «سلام صبح بخیر» درباره سرانجام این فیلم و وضعیت قاچاق فیلم‌های سینمایی توضیحاتی ارائه کرد.

وی که در میز سینما حضور یافته بود در ابتدا در پاسخ به سوالی درباره وضعیت نسخه غیرقانونی و قاچاق «شبی که ماه کامل شد» و اینکه نسخه روی پرده آن در دسترس مخاطب است یا خیر؟ توضیح داد: متاسفانه این اتفاق رخ داده بود اما خوشبختانه نسخه‌ای که سودجویان از فیلم «شبی که ماه کامل شد» در سینما فیلمبرداری کرده بودند، نسخه بسیار بی‌کیفیتی بود چون از پشت صندلی‌های سینما گرفته شده بود و صندلی‌ها هم دیده می‌شود. این نسخه به صورت گسترده هم پخش شد اما به دلیل نبود کیفیت، استقبالی از آن نشد.

قاسمی در ادامه درباره مسیرهای مختلف قاچاق فیلم‌های سینمایی اظهار کرد: به طور کلی قاچاق در سه حوزه انجام می‌شود یکی نسخه بازبینی است که تاحدودی باکیفیت است و قبل از اکران در سینما و یا توزیع در شبکه نمایش خانگی روانه بازار می‌شود. به طور مثال در مورد فیلمی، گفته شد پسر فلان وزیر در لندن فیلم را در یک مهمانی پخش کرده و همان باعث شده این فیلم در فضای عمومی هم منتشر شود

نسخه فیلم‌ها به صورت دی‌سی‌پی تحویل داده شود

این تهیه‌کننده درباره راه‌های جلوگیری از توزیع فیلم به این شکل عنوان کرد: باید تا جایی که امکان دارد خود ما تهیه‌کنندگان جلوی این ماجرا را بگیریم و آن هم به این شکل است که راه‌ها را ببندیم و هیچ نسخه دی‌وی‌دی یا فایلی از فیلم را به هیچ جایی ارائه ندهیم. ارسال فیلم باید به صورت دی‌سی‌پی باشد که تنها با کد قابل تماشا باشد.

وی در ادامه اشاره به مسیرهای قاچاق فیلم افزود:‌بستر دوم فضای مجازی است که به صورت گسترده فیلم‌ها در آن پخش و فیلم‌ها به صورت قاچاق در آن عرضه می‌شود؛ چه در سایت‌ها و چه در شبکه‌های اجتماعی. البته به همان شکل که به سادگی پخش می‌شود به همان شکل هم می‌تواند به سادگی جمع شود؛ به شرط اینکه همتی وجود داشته باشد که فراتر از یک تهیه‌کننده است.

پیگیری حقوقی قاچاق فیلم در فضای مجازی در توان تهیه‌کننده نیست

این تهیه‌کننده سینما با اشاره به همکاری نهادها با تهیه‌کنندگان در این مسیر تصریح کرد: ستاد صیانت از آثار سینمایی که در ارشاد تشکیل شده است که خیلی خوب است. این شورا به زعم من باید در دو محور کار کند باید نوعی هماهنگی بین این شورا و دستگاه قضایی وجود داشته باشد تا بتوانند رصد کنند و براساس هماهنگی بین این دستگاه‌ها سریعا اقدام کنند، نهادهای قضایی ما خیلی توانمند هستند و خیلی سریع می‌توانند جلوی توزیع را بگیرند و سایت‌ها ارائه دهنده را فیلتر کنند.

در گذشته مردم از کمربند ایمنی استفاده نمی‌کردند اما فرهنگسازی توانست این موضوع را تغییر دهد. برای عدم استفاده از کالای قاچاق نیز فرهنگسازی نیاز است. مردم باید بدانند این کار با دزدی فرقی نمی‌کند تهیه‌کننده «شبی که ماه کامل شد» گفت: من به‌عنوان تهیه‌کننده اگر بخواهم در مقابل انتشار کاری کنم از زمانی که شکایت می‌کنم تا وقتی این شکایت به پلیس فتا برود و کاری انجام شود طول می‌کشد و از توان من خارج است که در زمان کم این اتفاق را پیگیری کنم. این نهادها باید گروه رصد داشته باشند. حتی قبل از اینکه من تهیه‌کننده متوجه شوم این ستاد باید متوجه شود و بعد براساس هماهنگی بین این نهادها سریعاً اقدام شود.

قاسمی ادامه داد: مثلا درباره فیلم «رستاخیز» که در یوتیوب عرضه شده، مجاری قانونی وجود داشت. در همان سایت یوتیوب امکانی وجود دارد که اگر ذکر شود این نسخه صاحب دارد به صورت خودجوش، اگر کسی بخواهد آن را نشر بدهد، یوتیوب حذفش می‌کند. در بسیاری از مجاری قانونی دیگر هم این امکان در فضای مجازی وجود دارد، به جز فضای تلگرام که به قوانین بین‌المللی توجهی نمی‌کند. پیگیری این موضوع از توان من تهیه کننده به تنهایی خارج است و نیاز به متولی دارد و باید کاملا به صورت ستادی و سازمانی انجام شود.

فیلم صبح منتشر می‌شود، شب در شبکه‌های ماهواره‌ای است!

وی به سومین بستر عرضه فیلم‌های قاچاق هم پرداخت و ادامه داد: بستر و محور بعدی که قاچاق در آن صورت می‌گیرد شبکه‌های ماهواره‌ای است. تا فیلم ما به شبکه نمایش خانگی می‌آید، مثلا صبح عرضه می‌شود، ظهر از آن شبکه‌ها پخش می‌شود و کاملا یک فضای مجرمانه شکل گرفته است. اگر کپی‌رایت را به صورت بین‌المللی در آثارمان داشته باشیم و شورای صیانت بتواند پیگیری کند این مشکل هم حل می‌شود.

این تهیه‌کننده با تاکید بر نقش فرهنگسازی در این خصوص، تصریح کرد: در گذشته مردم از کمربند ایمنی استفاده نمی‌کردند اما فرهنگسازی توانست این موضوع را تغییر دهد. برای عدم استفاده از کالای قاچاق نیز فرهنگسازی نیاز است. مردم باید بدانند این کار با دزدی فرقی نمی‌کند. برخی از مردم دستمزد سوپراستارها مدنظرشان است و نمی‌دانند فیلمی که تولید می‌شود حداقل ۲۰۰ نفر برای آن کار می‌کنند و معیشت این‌ها هم نباید به خطر بیفتد. وقتی فیلمی ضرر می‌کند فیلم بعدی به تبع ساخته نمی‌شود و وقتی فیلمی سود می‌کند تعداد فیلمهای بیشتری ساخته می‌شود. اگر این فرهنگسازی جا بیفتد خیلی خوب است.

شاید زمانی وزارت ارشاد به تهیه‌کننده‌ای مجوز بابت انتشار فیلمش نمی‌دهد و او برای اینکه بخواهد وزارت ارشاد را تحت فشار قرار بدهد این کار را کند ولی من فکر نمی‌کنم کسی این ریسک را نمی‌پذیرد قاسمی اضافه کرد: نسخه قاچاق هم دیگر به صورت فیزیکی عرضه نمی‌شود چون به صرفه نیست. در گذشته سطح دسترسی مردم را به نسخه‌های اورجینال بالا بردند و بستر عرضه فیلمهای قانونی را گسترش دادند، مثلا سوپرمارکت‌ها را اضافه کردند و همین باعث کاهش قاچاق فیزیکی شد. اکنون هم به این دلیل که قاچاق در فضای مجازی رخ می‌دهد باید کاری کنیم که سطح دسترسی مردم به نسخه قانونی بالاتر برود. وی‌اودی‌ها آمده‌اند اما شاید دسترسی به آن‌ها برای همه مردم راحت نباشد و باید فکری کنیم و بیشتر از همه فرهنگسازی مهم است و صداوسیما همیشه گام‌های خوبی برداشته شده است.

آیا فیلم‌ها از «ارشاد» قاچاق می‌شود!؟

وی در پاسخ به اینکه آیا درست است از خود ارشاد این فیلمها درمی‌آید و ساداتیان تهیه‌کننده «متری شیش و نیم» هم به صراحت این موضوع را اعلام کرده بود، تاکید کرد: براساس اینکه خود ارشاد این موضوع را درباره این فیلم خاص تکذیب کرده و من هم مطلع نیستم نمی‌توانم قطعی صحبت کنم اما به عرایض قبلی‌ام ارجاع می‌دهم که چرا اصلا باید نسخه دی‌وی‌دی به ارشاد عرضه شود؟ ارشاد که قابلیت دارد برای شورا و اعضای خود نسخه دی‌سی‌پی نشان دهد. آقای ساداتیان پیشکسوت بنده است و من شاگرد ایشان هستم اما عرضم این است که من تهیه‌کننده هم باید مراقبت کنم. آن آقازاده لندنی که در پارتی «عصبانی نیستم» را نمایش داده این نسخه چطور به دست او رسیده است؟

تهیه‌کننده «شبی که ماه کامل شد» درباره فرضیه دخالت عوامل در قاچاق فیلم‌ها نیز توضیح داد: چرا باید تهیه‌کننده چنین کاری کند؟ من نمی‌دانم آقای طباطبایی‌نژاد که به این موضوع اشاره کرده، از چه چیزی اطلاع دارد که من از آن مطلع نیستم. من نوعی اگر اقدامی انجام می‌دهم و تخلفی می‌کنم باید سودی ببرم. اما اگر صاحب اثر باشم چه سودی از این قضیه می‌برم؟

وی افزود: طبق ماده ۲۳ قانون مولفین این کار بین ۶ ماه تا سه سال حبس دارد و من اگر سودی نبرم و بخواهم هزینه کنم این گزاره منطقی نیست. البته شاید زمانی که وزارت ارشاد به تهیه‌کننده‌ای مجوز بابت انتشار فیلمش نمی‌دهد و او برای اینکه بخواهد وزارت ارشاد را تحت فشار قرار بدهد این کار را کند ولی من فکر نمی‌کنم کسی این ریسک را نمی‌پذیرد.

قاسمی در پایان گفت: سطح سینمای ما در دنیا بالا است و اگر بخواهیم به بهترین فیلم‌های سالمان در قیاس بهترین فیلمهای سال در فضای بین‌المللی نمره بدهیم نمره مان پایین نیست بلکه تنه به تنه است و شاید حتی بالاتر باشیم. ما پتانسیل بالایی داریم که آن مدیون سینماگران ما است و مدیون صنعت سینما نیست. مشکل اصلی ما این است که باید صنعت سینمایمان را درست کنیم تا این چرخه درست شود و از بستر عرضه در منطقه استفاده کنیم. اگر این صنعت را درست پیش ببریم به توفیقات بیشتری می‌رسیم.