آلودگی هوا چه بلایی سر پوست و مو می‌آورد؟

رویداد۲۴ :ریزش مو و طاس‌شدن کابوس بسیاری از افراد است و اغلب افراد به‌دنبال روش‌هایی برای جلوگیری از ریزش و تقویت موهایشان هستند. اکنون دانشمندان ابراز نگرانی کرده‌اند: آلودگی هوا می‌تواند با کاهش‌دادن سطح پروتئین‌های ضروری برای رشد مو منجر به طاس‌شدن افراد شود.

محققان، برای نخستین‌بار، نشان داده‌اند ذرات سمی کوچک می‌توانند فرایند‌های شیمیاییِ درون‌سلولی را که باعث رشد مو‌ها می‌شود، مختل کرده به آن‌ها آسیب بزند. آن‌ها مدعی شده‌اند: «چنین چیزی می‌تواند منتهی به طاسی افراد شود.» البته تحقیقات بیشتر در‌این‌زمینه ضروری است؛ زیرا این آزمایش‌ها روی سلول‌های انسانی در آزمایشگاه انجام شده است.

محققان دانشگاهی که در این تحقیق مشارکت داشته‌اند پیشنهاد می‌دهند اگر افراد می‌خواهند جلوی ریزش مو‌های خود را بگیرند، باید اوقات کمتری را در محیط‌های سرباز ورزش کنند.

این پژوهش روی یک نوع آلاینده خاص به نام ذرات معلق (PM)، که از اگزوز خودرو‌ها و وسایل گرمازای خانگی و صنعتی متصاعد می‌شود، متمرکز بوده است. ذرات معلق به مجموعه‌ای از بیماری‌ها و مشکلات مربوط به سلامتی از‌جمله آسم و بیماری‌های قلبی و ریوی نسبت داده شده است.

اما با‌اینکه مواد آرایشی و بهداشتی بسیاری برای خلاص‌شدن از شر آلودگی‌های پوستی در دسترس است، هنوز شواهدی که نشان دهد این ذرات روی سلامت پوست تأثیر می‌گذارند بسیار اندک است.
این پژوهش توسط مرکز تحقیقات علوم آینده در کره‌جنوبی انجام شده است.

تیم تحقیقاتی سلول‌های پوست سر انسان را که در پایۀ فولیکول‌های مو قرار دارند و به نام سلول‌های پاپیلای پوستی شناخته می‌شوند، کشت دادند. سلول‌های پاپیلای پوستی در پایه فولیکول‌های مو، زیر پوست سر، قرار دارند و در کنار سلول‌های سطح پوست برای کنترل و شکل‌دادن به ساقه مو همکاری می‌کنند.

این سلول‌ها مسئول رشد و سالم ماندن مو هستند و برای آنکه بتوانند فعالیت کنند به پروتئین نیاز دارند.

در این آزمایش سلول‌های پاپیلای پوستی در معرض ذارت معلقی با قطر ۱۰ میکرومتر یا کمتر، شامل گرد‌و‌غبار و دیزل، قرار گرفتند. بعد از ۲۴ ساعت محققان مشاهده کردند سطح پروتئین‌های خاصی در سلول‌ها کاهش پیدا کرده است.
این کار از طریق یک روش علمی انجام شد که می‌تواند نشان دهد چه پروتئین‌هایی از‌بین‌رفته، کدام‌ها وجود دارند و به چه تعداد. نتایج این پژوهش نشان داد سطح پروتئین بتا-کاتِنین، پروتئینی که برای تحریک رشد مو ضروری است، در مواجه با آلودگی کاهش چشمگیری پیدا می‌کند.

این پژوهش همچنین نشان داد پروتئین‌های دیگر - سیکلین دی‌۱، سیکلین دی‌ای و سی‌دی‌کِی‌۲- در معرض ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرو‌متر کاهش یافتند؛ که کاهش آن‌ها هم بر رشد و هم بر حفظ مو اثر می‌گذارد.

دکتر هایوک چول، یکی از مشارکت‌کنندگان در این پژوهش، گفت: «می‌توان این فرضیه را مطرح کرد که اگر سطح آلودگی از یک میزان بیشتر شود، فرد دچار طاسی خواهد شد. اما نیاز داریم این پژوهش را روی جمعیت‌های مختلف انجام دهیم تا این مسئله تأیید شود.»

این پژوهشگر گفت: «نمی‌توان به‌طور کامل از آلودگی هوا گریخت، اما می‌توان مدت زمان حضور در فضا‌های باز و خیابان‌های شلوغ را به‌خصوص در ساعات اوج ترافیک کمتر کرد.»

«اگر در فضای باز ورزش می‌کنید، تلاش کنید در مناطقی این کار را انجام دهید که آلودگی کمتر است و از ایستادن طولانی‌مدت در خیابان‌ها خودداری کنید.»

ذرات معلق مخلوطی از ذرات جامد و مایع هستند که در هوا وجود دارند؛ آن‌ها آنقدر ریز هستند که با تنفس وارد بدن می‌شوند. ذرات معلق با قطر کمتر از ۲.۵ میکرومتر از مو‌های انسان نیز ظریفتر هستند. ذرات معلق با قطر کمتر از ۱۰ و ۲.۵ میکرومتر در کنار دی‌اکسید نیتروژن، آمونیاک و اکسید سولفور از آلاینده‌های اصلی هستند. ذرات معلق می‌توانند تا مسافت‌های طولانی را طی کنند. بنابراین، ذرات معلق از کشوری به کشور دیگر نیز منتشر می‌شوند.

کارشناسان هشدار داده‌اند حتی کمترین سطح از آلودگی نیز خطرناک است و کیفیت هوای کنونی برای سلامت عمومی مضر است. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که آلودگی هوا منجر به مرگ ۴.۲ میلیون نفر در سال می‌شود.

اگرچه هنوز تأثیر این مواد روی پوست و مو به‌خوبی بررسی نشده است؛ صنعت زیبایی با محصولات «ضد آلودگی» که ادعا می‌کنند می‌توانند از پیری زودرس و مو‌های بی‌حالت پیشگیری کنند، اشباع شده است.

اما وقتی کارخانه‌های محصولات زیبایی به آلودگی ارجاع می‌دهند، منظورشان رادیکال‌های آزاد است. رادیکال‌های آزاد در دود، دود سیگار و مواد شیمیایی خانگی وجود دارند. اگر تعادل این مواد در بدن بهم بخورد، می‌تواند منجر به استرس اکسیداتیو شود. استرس اکسیداتیو با پیری و سایر بیماری‌ها مرتبط است؛ زیرا می‌تواند در دی‌ان‌ای و پروتئین‌ها جای بگیرد.

دکتر کاپیل بهارگاوا، مشاور پوست و سخنگوی بنیاد پوست بریتانیا، گفت: «آلاینده‌ها می‌توانند مشکلات پوستی مانند پیگمنتیشن و ریزش مو را تشدید کنند. هر روز شواهد بیشتری ظاهر می‌شوند که نشان می‌دهند آلاینده‌های پوستی می‌توانند با تشکیل رادیکال‌های آزاد یا سایر مواد شیمیایی به پوست صدمه بزنند. اما هنوز مشخص نیست که یک نوع آلودگی خاص به وضوح باعث مشکلات پوستی شود.محصولات بی‌شماری برای از‌بین‌بردن آلودگی از سطح پوست ساخته و به‌فروش می‌رسند که شواهد اندکی درباره اثرگذاری آن‌ها وجود دارد.»